Nasi przodkowie słynęli od zawsze z zamiłowania do 

dobrego jedzenia. 

Liczne bale, uczty i przyjęcia szlacheckie cieszyły się 

ogromną popularnością. 

Ucztujących nie zniechęcały nawet ciężkie choroby czy 

zgony wynikające z przejedzenia. 

Kuchnia staropolska charakteryzuje się ciężkostrawnymi 

potrawami takimi jak:

• wszelkie pieczenie, 

• pieczone prosięta, 

• dziczyzna,

• pasztety.

Wielopokoleniową tradycją jest także pieczenie 

staropolskich

     ciast, chociażby na Święta Bożego Narodzenia, 
     czy Wielkanoc. 

 

 

W kuchni staropolskiej jadało się ich mało stanowiły 
one raczej dania śniadaniowe (większą ich 
różnorodność wprowadzali do posiłków obiadowych 
kucharze XVIII w). 

Za najstarsze zupy uważa się: 

•polewki, 

•barszcze, 

•rosoły, 

•krupniki, 

 

 

•Kapuśniaki, 

•zupy rybne, 

•żur, 

•czerninę, 

•grochówkę, 

•zupy 
owocowe.

 

 

Najpopularniejszym gatunkiem mięsa była 
wieprzowina, w późniejszym etapie doszła 
wołowina a na samym końcu drób. 

Najważniejszą formą przyrządzania i podawania 
potraw z mięsa, drobiu, dzikiego ptactwa i 
dziczyzny było tak zwane "pieczyste". 

W XVIw. Znano następujące sposoby utrwalania 
mięsa:

•Solenie,
•Wędzenie,
•Zatapianie w tłuszczu

 

 

Oprócz pieczeni do najstarszych staropolskich 
potraw mięsnych można zaliczyć: 

-mięsa sporządzone z żubra, wołu, cielęciny i łosia, 
a podawane z ćwikłą, chrzanem ze śmietaną i 
migdałami, ogórkami, musztardą lub sosami z cebuli, 
czosnku, fasoli; 

- potrawki sporządzane z białego mięsa – podawane 
kaszą krakowską, jęczmienną, grochem, pierożkami z 
nerki cielęcej i szparagi; 

-suropieki (zraziki) – z mięsa wołowego, pobijane, 
szpikowane słoniną i duszone w rosole, przyprawiane 
rozmarynem, imbirem, cytryną lub octem piwnym albo 
winnym, podawane z kaszą gryczaną, grzankami lub 
bulwami; 

-bigosiki – sporządzane podobnie jak bigosy, ale zamiast 
kapusty kiszonej dodawano winne owoce; 

- wędzonka (wędzone gotowane mięso) z grochem. 

 

 

Potrawy z mięsa charakteryzują się winnym 
lub winno – słodkawym smakiem uzyskiwanym 
przez dodatek naturalnych kwasów (żur żytni i 
pszenny, żur buraczany, szczaw, serwatka) oraz 
kwaśnych owoców i ich soków. Smak słodki 
uzyskiwano przez dodanie miodu, powideł, soków 
owocowych i owoców, miodownika. 
Mięsa i drób doprawiano kminkiem, majerankiem, 
miętą, szałwią, tymiankiem, cząbrem, estragonem, 
przyprawami korzennymi. 

 

 

Potrawy z kasz i mąki uważane są za najstarsze polskie 
potrawy. 
Najbardziej popularne były kasze gryczane, jęczmienne, 
pszenne, żytnia, owsiane, jaglana i kukurydziana. 

Kasze łączono z mlekiem, serem, mięsem, warzywami 
lub owocami, podawano ze słoniną, masłem, olejem, 
przyprawiano na słodko lub kwaśno. 

W Europie uprawiano jęczmień, proso i pszenicę. 
Pierwsza mąka powstała poprzez rozcieranie ziarna 
między kamieniami. Mąką zagęszczano polewki zwane 
brejami.

 

 

Typowe staropolskie potrawy z kasz i mąki: 
-gryczanki - kluski z mąki gryczanej; 
- gryczek - placek z grysu (pośledniej mąki) 
gryczanej; 
- mamałyga - potrawa z kaszy kukurydzianej z serem 
lub bryndzą; 
- bliny i naleśniki z różnymi nadzieniami; 
- kulebiaki - ciasto drożdżowe nadziewane farszem (z 
mięsa, kapusty, ryb). 

W XIIIw. Wypiekano następujące gatunki chleba :

•Żytni,
•Pszenny,
•Rogaliki,
•Obwarzanki,
•Placki

 

 

Pierwszy alkohol 
powstał poprzez zalanie 
resztek pieczywa 
wrzątkiem,         z 
dodatkiem miodu.

Sporządzano napoje 
fermentowane z 
różnych owoców, 
kwiatów i nasion.

Napojem najbardziej 
popularnym był miód 
pitny. 

 

 

Wino gronowe to napój 
fermentowany tylko z 
winogron, ze względu 
na nasz klimat był to 
napój bardzo drogi, 
występował tylko na 
dworach.

W 1422 pojawił się pierwszy 
przepis na gorzałkę 
ze zbóż, dopiero w XVIIIw. 
Produkowano wódkę z ziemniaków.

 

 

Sery poznano w Polsce dopiero w XIIw.

Głównie w regionie gór, najpopularniejsze były 
sery twarogowe, dopiero w XVIIIw. poznano 
sery podpuszczkowe, a w XIXw. sery topione.

 

 

Składniki: 
- 4 kg sarniny w kawałku 
- płat boczku wieprzowego 
- 15 dag marchewki 
- 15 dag pietruszki 
- 15 dag selera 
- 30 dag cebuli 
- 150 ml oleju 
- 10 dag cukru 
- 3 liście laurowe 
- 6 sztuk ziela angielskiego 
- 10 dag soli 
- 20 dag smalcu 
- Sól i pieprz

 

 

Sposób przygotowania: 

1. Warzywa ścieramy na tarce o dużych oczkach, 
selera i cebulę drobno siekamy, mieszamy z 
olejem i zmiażdżonymi przyprawami, cukrem i 
solą. Gnieciemy, aż puszczą sok. 
2. Mięso z sarny oczyszczamy i rozkrawamy na 
duży niezbyt gruby płat. Nacieramy częścią 
warzyw i razem z boczkiem wkładamy do 
kamionkowego lub porcelanowego naczynia. 
Obkładamy pozostałymi warzywami i na 2-3 dni 
odstawiamy w chłodne miejsce. 
3. Mięso oczyszczamy z warzyw, solimy i 
pieprzymy. Na środku mięsa układamy płat boczku 
i ciasno zwijamy. Obwiązujemy sznurkiem. W 
brytfance rozgrzewamy smalec i na dużym ogniu 
obsmażamy mięso ze wszystkich stron. Smalec 
odlewamy. Mięso wkładamy do brytfanki, 
podlewamy wodą i pieczemy w temp. 180 °C ok. 2 
godzin (albo dłużej, jeśli kawałek mięsa jest 
większy), podlewając wytopionym sosem co 
kilkanaście minut. 

 

 

Składniki: 
- Mięso z kaczki i krew 
- Pęczek włoszczyzny 
- 2 jabłka 
- 10 dkg rodzynek 
- 10 dkg śliwek suszonych 
- sól 
- pieprz 
- cukier 
- comber 
- majeranek 
- 2 łyżki mąki 
- 2 łyżki octu 3 % 

 

 

Sposób przygotowania: 

Mięso oczyścić, umyć i osączyć. 
Włoszczyznę obrać i opłukać. Mięso i 
włoszczyznę zalać 2 l wody, dodać 
pieprz, sól, comber, cukier i gotować 
60 minut na małym ogniu pod 
przykryciem. Rodzinki i śliwki umyć, a 
następnie wrzucić do gotującego się 
wywaru. Wywar przecedzić, 
włoszczyznę i mięso pokroić w 
paseczki i włożyć do wywaru. Wlać 
krew, zaprawić mąką i zagotować, 
przyprawić cukrem, pieprzem i solą. 
Podawać z łazankami, lub 
makaronem. 

 

 

Składniki:
-5 dkg. drożdży 
-1/2 kg. mąki tortowej przesianej 
-20 dkg. masła 
-5 żółtek 
-3/4 szklanki cukru 
-1 szklanka mleka 
-10 dkg. rodzynek, skórka kandyzowana z pomarańczy, 
-szczypta soli 

 

 

Sposób przygotowania :

Z drożdży, łyżki mąki, i cukru zrobić rozczyn i odstawić 
w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Roztopić masło. 
4 łyżki mąki zalać gorącym mlekiem i wymieszać na 
jednolitą masę, wystudzić.

 

    

Żółtka utrzeć z cukrem do białości, dodać mąkę, 
szczyptę soli, sparzone ciasto, wymieszać i dodać 
wyrośnięty rozczyn drożdżowy.Wyrabiać ciasto ręką, aż 
powstaną pęcherzyki

 

    

Do dobrze wyrobionego ciasta wlać wystudzone masło, 
wsypać rodzynki, skórkę pomarańczową i wyrabiać 
ciasto, aż masło całkowicie się wchłonie, a ciasto 
będzie gładkie, lśniące i będzie odchodzić od ręki.

 

    

Do formy na babkę wysmarowanej masłem przełożyć 
ciasto i odstawić do wyrośnięcia.

 

    

Piekarnik nagrzać do 180st.C , wstawić ciasto i piec 
ok.40 minut. Kiedy babka wystygnie posypać cukrem 
pudrem lub polać lukrem. SMACZNEGO i Wesołych 
Świąt!

 

 

 

 

 

 

Wykonała:
Patrycja 
Szymroszczyk