Materiały podkładowe
Materiały podkładowe
Rola materiałów
podkładowych
zapobieganie toksycznemu
działaniu materiałów stosowanych
do wypełniania ubytków
ochrona miazgi przed wnikaniem
drobnoustrojów, przed zjawiskiem
perkolacji, przed uszkadzającym
działaniem bodźców termicznych
Cechy materiałów
podkładowych
dobre przyleganie brzeżne do zębiny
nieprzepuszczalność dla substancji chemicznych, drobnoustrojów
oraz ich toksyn (homogenna struktura materiału)
złe przewodnictwo czynników termicznych
wykazywanie odporności na siły mechaniczne (ponieważ siły
działające na wypełnienia podczas żucia są przenoszone na
podkłady)
współczynnik rozszerzalności termicznej zbliżony do tkanek
zębowych (przeciwdziała perkolacji)
wykazywanie odporności chemicznej (w przeciwnym razie możliwe
jest wypłukiwanie składników materiałów podkładowych przez płyn
zębinowy obecny w kanalikach, co powoduje resorpcję materiału i
nieszczelność podkładu, ponadto konieczna jest odporność na
działanie kwasów stosowanych do wytrawiania szkliwa i zębiny)
wykazywanie biozgodności
Rodzaje i charakterystyka
materiałów podkładowych
Lakiery podkładowe:
klasyczne (typu werniks):
zalecane do izolacji kanalików zębiny w
ubytkach bardzo płytkich
nie chronią przed wnikaniem
mikroorganizmów, ani perkolacją
przykłady: Amalgam – Liner, Copalite,
Copal Varnish, Poly – Liner, Thermo-Line
poliuretanowe:
wykazują większą biozgodność i lepsze
przyleganie do zębiny niż poprzednie
przykłady: Dentinadhesit, Dentinprotector
lakiery na bazie wodorotlenku wapnia:
Przykłady: Cavity Liner, Hydroxyline, New
Cavity Liner, Tector
cementy tlenkowo-cynkowo-fosforanowe:
klasyczne i hydroksy-cynkowo-fosforanowe
duża wytrzymałość mechaniczna
dobra ochrona przed drobnoustrojami i perkolacją
po cementach szklano-jonomerowych mają
najmniejszą rozpuszczalność w płynie zębinowym
zawarty w nich kwas fosforowy może być
niebezpieczny dla miazgi, zwłaszcza w zębach
mlecznych i stałych w okresie rozwoju, a szczególnie
w przypadku, gdy jest on rzadko zarobiony, ponieważ
część kwasu pozostaje wolna i nie reaguje z
proszkiem, dlatego też w ubytkach głębokich
wymagają one izolacji preparatem na bazie
wodorotlenku wapniowego
przykłady: Harvard Cement, Duraphos, Fleck’s Zink-
Zement, Modern Tenacin, De Trey Zink Cement
Improved, Hydromix
cementy karboksylowe:
nie chronią przed przed
mikroprzeciekiem, ani zjawiskiem
perkolacji
mała odporność na obciążenia, łamliwość
niszczone przez bakterie
przykłady: Aqualox, Carboco, Durelon,
Tylko
cementy szklano-jonomerowe (glass-
ionomery, pościelacze):
klasyczne i wzmocnione:
najlepiej ze wszystkich chronią miazgę przed
toksycznością materiałów wypełniających i
drobnoustrojami
skutecznie izolują miazgę przed działaniem bodźców
termicznych
najbardziej odporne na działanie płynu zębinowego i
kwasów
wykazują najlepsze przyleganie do zębiny
najskuteczniej izolują miazgę przed perkolacją
są to jedyne materiały podkładowe, które wykazują
adhezję również do kompozytów i amalgamatów
działają antybakteryjnie ze względu na stałe wydzielanie
fluoru
przykłady: Baseline, Bio Liner, GlassLine, Aqua Jonobond,
Vitrebond
cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe:
klasyczne, wzmocnione i cementy
etoksybenzoesowe (EBA):
dobra izolacja termiczna
mała odporność chemiczna i mechaniczna
pod wpływem wilgoci uwalnia się z nich eugenol i
pomiędzy cementem a zębiną tworzą się puste
przestrzenie
nie należy stosować ich pod wypełnienia z
materiałów kompozytowych, gdyż zaburzają ich
polimeryzację
EBA mają znacznie większą odporność mechaniczną
przykłady: Cavitec, ISO-Pulp, Pulpal, Fynal, Harvard
Eugenat
cementy wodorotlenkowo-wapniowe:
klasyczne:
chemoutwardzalne na bazie salicylanów
najskuteczniej neutralizują kwasy zawarte w
wypełnieniach i chronią przed wnikaniem drobnoustrojów
działają odontotropowo, reminalizują odwodnioną zębinę,
pobudzają do tworzenia zębiny wtórnej i reparacyjnej
oraz warstwy sklerotycznej
najlepiej ze wszystkich tolerowany przez miazgę
mają największą rozpuszczalność w płynie zębinowym
słabe przyleganie do zębiny
najmniej odporne na ściskanie i zginanie
w głębokich ubytkach stosowane punktowo w postaci
cienkiej warstwy, którą należy przykryć bardziej
odpornym na siły mechaniczne materiałem podkładowym
przykłady: Calcimol, DycaL AF, Life
wzmocnione (na bazie żywic
syntetycznych):
bardziej odporne na siły mechaniczne
mniej rozpuszczalne w płynach
tkankowych i kwasach
znacznie mniejsze zdolności
odontotropowe
lepsze przyleganie do zębów
przykłady: Care, Cavalife, Prisma
Materiały stosowane w
leczeniu endodontycznym
zębów mlecznych i stałych
Rodzaje materiałów do
wypełniania kanałów
korzeniowych
do wypełniania kanałów w zębach
stałych
do wypełnień wstecznych
do wypełnień kanałów w zębach
mlecznych
Cechy materiałów trwale
wypełniających kanały:
brak działania cytotoksycznego, czyli powinien być
tolerowany przez tkanki okw.
działanie przeciwbakteryjne
powinien łatwo wprowadzać się do kanału, tzn.
wykazywać przyczepność do zębiny, odpowiednią
plastyczność oraz długi okres wiązania
trwałe i szczelne wypełnianie kanałów, tzn. wykazywać
dobrą adhezję do zębiny i nie ulegać resorpcji ze
światła kanału (wyjątek w przypadku zębów
mlecznych)
powinien dawać się łatwo usuwać z kanału po to, aby
w razie potrzeby można było wykonać powtórne
wypełnienie
Cechy materiałów trwale
wypełniających kanały:
powinien dawać dobry kontrast w obrazie rtg
brak działania hamującego na procesy
reparacyjne tkanek okw., lecz stymulować
odbudowę kości wyrostka zębodołowego
brak działania mutagennego, karcinogennego
oraz oraz niewywoływanie reakcji
immunologicznej w tkankach okw.
nie powinien przebarwiać twardych tkanek
zęba, gdyż ogranicza to możliwość jego
stosowania
nie powinien kurczyć się w czasie wiązania
Materiały do wypełnień
kanałów w zębach stałych
nieplastyczne:
gutaperka:
stosowana w endodoncji od ponad 100 lat
jest naturalnym sokiem specjalnych gatunków drzew
występuje w trzech odmianach izomerycznych: dwóch fazach
krystalcznych alfa i beta (stosowane do celów
stomatologicznych) oraz amorficznej fazie gamma
gutaperka w fazie beta po podgrzaniu do temperatury 42-49 st C
przechodzi w fazę alfa i staje się miękka i lepka, towarzyszy temu
zmiana objętości, co wpływa na szczelność wypełnienia
charakteryzuje ją znaczna biozgodność, stabilność w kanale,
ponieważ nie rozpuszcza się w płynach tkankowych, a po
kondensacji nie zmienia objętości, nie przebarwia zębów, daje się
łatwo usuwać z kanału (rozpuszcza się w eukaliptolu,
chloroformie i ksylenie), nie wykazuje działania
przeciwbakteryjnego, nie stymuluje procesów odnowy tkanki
kostnej w ogniskach zapalnych
ćwieki gutaperkowe:
zawierają 18-22% czystej gutaperki w fazie beta oraz 60-
75% tlenku cynku, 2-18% związków metali (dobry kontrast),
1-4% wosków/żywic
zalety: niezmienność kształtu po kondensacji, możliwość ich
dezynfekcji, nierozpuszczalność w płynach tkankowych i
odporność na resorpcję, mała możliwość przepchnięcia poza
otwór fizjologiczny, niewielka plastyczność ułatwiająca
kondensację, łatwość wprowadzania i usuwania z kanału
same ćwieki mimo kondensacji, nie zamykają szczelnie
światła kanału, ponieważ nie wykazują przyczepności do
zębiny i dlatego należy je stosować wraz z uszczelniaczami
nie są zgodne tkankowo
odmiany: standardowe i niestandardowe (dodatkowe).
Standardowe są produkowane od nr 25-140, o stożkowatości
2%, w długości 29 i 30 mm, wierzchołek zaokrąglony,
natomiast niestandardowe są w 5 rozmiarach oznaczonych
następująco: XXF – bardzo cienkie, XF – średnio cienkie, F –
cienkie, M – średnie, L – grube, długość jw., wierzchołek
ostry, zastosowanie w kanałach o nieregularnym przebiegu
ćwieki srebrne:
ze względu na większą sztywność, są łatwo
wprowadzane do kanałów wąskich i
zakrzywionych
nie są plastyczne i nie można ich
kondensować, ponadto ich okrągły przekrój
przy owalnym przekroju kanałów, może
powodować wystąpienie przy ścianach
zębiny przestrzeni niedopełnionych
w zetknięciu z płynami tkankowymi ulegają
korozji, a wytwarzane w tym procesie
siarczki srebra mogą wywoływać reakcję
zapalną w tkankach okw, korozja sprzyja też
złamaniu ćwieków podczas żucia
ćwieki tytanowe:
stop tytanu, aluminium i wanadu
bardzo duża biozgodność tkankowa,
nieuleganie korozji, słaby kontrast na
obrazie rtg
stosowane przy bardzo wąskich kanałach,
w przypadku pourazowych złamań
korzeni, gdzie służą jako element
zespalający
materiały plastyczne – półpłynne:
cementy/pasty, zarabia się je ex tempore,
wszystkie mają odpowiednio wydłużony czas
wiązania, konieczny dla prawidłowego
wypełnienia kanału, wszystkie zawierają środki
kontrastowe
mają trojakie zastosowanie: jako jedyne
samodzielnie wypełniające kanały, jako główne
materiały wypełniające, uzupełnione tylko
jednym ćwiekiem, jako materiały uszczelniające,
w metodach wypełniania kanałów gutaperką
materiały na bazie cynku i eugenolu:
umiarkowana cytotoksyczność, wykazują działanie
przeciwbakteryjne, z biegiem czasu resorbują
przykłady: Caryosan, Cement Grossmana, Pulp Canal
Sealer, Nogenol, Dorifill
materiały na bazie wodorotlenku wapnia:
dobrze tolerowane przez tkanki okołowierzchołkowe,
po przypadkowym przepchnięciu poza otwór
wierzchołkowy ulegają resorpcji, dobre przyleganie
do ścian kanału, działanie przeciwbakteryjne i
osteotropowe
przykłady: Apexit, Sealapex, Gangrena Merz (w
skład wchodzi olej z racic wołu:>)
materiały na bazie żywic syntetycznych:
duża odporność na nacisk, bardzo dobre przyleganie
brzeżne, minimalna rozpuszczalność w płynach
tkankowych, bardzo dobry kontrast w obrazie rtg,
mogą wywoływać odczyny alergiczne, trudno je
usunąć z kanału, nie wykazują działania
osteotropowego
przykłady: Topseal, Diaket, AH26
materiały na bazie tworzyw sztucznych –
siloksanów:
materiały silikonowe – polimery krzemo – organiczne
zgodność tkankowa, nierozpuszczalność w płunach
ustrojowych, a więc stabilność w kanale, minimalny
skurcz podczas wiązania
przykłady: Endo-Fill, RSA
materiały na bazie chemicznie uplastycznionej
gutaperki:
gutaperka rozpuszczona w chloroformie – chloroperka, w
eukaliptolu – eukaperka i ksylenie – kloroperka
stosowane jako materiał wypełniający główny lub
uszczelniacz
nie są zalecane – duży skurcz podczas wiązania, a
parujące rozpuszczalniki mogą wywoływać podrażnienia
materiały na bazie fosforanów wapnia:
w trakcie badań
materiały zawierające paraformaldehyd i
kortykosteroidy:
nie powinny być stosowane ze względu na
zawartośc paraformaldehydu, który ma silne
działanie cytotoksyczne, neurotoksyczne,
mutagenne i rakotwórcze
przykłady: pasta Riebla, Foredent, Paracin,
Endoform
cementy szklano-jonomerowe:
Ketac-Endo – cząsteczki szkła wapniowo-fluorowo-
glinowo-krzemowego, dobry kontrast, długi czas
wiązana, tworzy chemiczne połączenie z zębiną i
szczelnie wypełnia kanał, nie zawiera żadnych
dodatkowych substancji bakteriobójczych
Materiały do wstecznego
wypełniania kanałów:
amalgamat srebra
cementy szklano-jonomerowe
płynna gutaperka
:
Materiały do wypełniania
kanałów w zębach
mlecznych:
pasty jodoformowe: Walkhoffa, Czemodanowa i Greve, w
czystej postaci ulegają szybciej resorpcji niż tkanki
korzenia, więc należy je mieszać w stosunku 1:1 z
przygotowaną ex tempore pastą tlenowo-cynkowo-
eugenolową
materiały na bazie tlenku cynku i eugenolu: najczęsciej
pasta przygotowywana ex tempore z proszku ZnO, który
zarabia się eugenolem lub olejkiem goździkowym do
konsystencji gęstego kremu, ze względu na dodatek
jodoformu daje kontrast w obrazie rtg, dobrze tolerowana
przez tkanki okw., wykazuje działanie przeciwbakteryjne i
resorbuje się równolegle z korzeniem
materiały na bazie wodorotlenku wapnia:
chemoutwardzalne – Apexit, Sealapex
Materiały do zamykania
perforacji ścian kanałów
korzeniowych
ProRoot MTA
twardowiążące na bazie Ca(OH)
2
cementy szklano – jonomerowe
materiały przeznaczone do tego
celu powinny szczelnie wypełniać
ubytek zębiny i cementu oraz
wykazywać działanie osteotropowe
Dziękuję za uwagę