MIERZEJA WIŚLANA
MIERZEJA WIŚLANA
Region
Mierzeja Wiślana sięga od
Sopotu po Półwysep Sambia w
Obwodzie Kaliningradzkim, w
Rosji.
Jej długość wynosi ok. 115 km,
z czego w Polsce, i zarazem w
woj. pomorskim, znajduje się
odcinek o długości ok. 75 km,
pow.193 km2.
Szerokość Mierzei Wiślanej
wynosi od kilkudziesięciu
metrów w rejonie Sopotu i
Jelitkowa do około 2 km w
rejonie Sztutowa.
Jej ciągłość przerywają ujścia
Wisły: naturalne - czyli ujście
Wisły Martwej i Wisły
Śmiałej(1840) oraz sztuczne -
Przekop Wisły k/Swibna w
1895.
Region i kraina
geograficzna
Mierzeję tworzą zespoły
wydm nadmorskich o
wysokości wzrastającej
generalnie w kierunku
wschodnim, od 2-3 m n.p.m.
w Jelitkowie, do ponad 30 m
n.p.m. w części wschodniej.
Mierzeja Wiślana jest
unikalną, w skali krajowej,
strukturą geomorfologiczną.
Wydmy są ustabilizowane
przez porastające je lasy.
Plaże występują wyłącznie
od strony otwartego morza.
Jak powstaje mierzeja?
(Od niem. Nehrung)-wał piaszczysty różnej szerokości,
zamykający częściowo lub całkowicie zatokę morską,
powstaje w wyniku bocznego przemieszczania materiału
piaszczystego wskutek ukośnego uderzania fal o brzeg oraz
działalnosci prądów przybrzeżnych i rzek
Mierzeja łącząca wyspy z lądem lub wyspy ze soba nosi
nazwę – tombolo
Odcięta przez mierzeje część wód morskich nazywa się
laguną lub zalewem
Podobną do mierzei formę ale inną genezę ma lido
Przykładem nietypowej mierzei, zwanej kosą, która nie
biegnie wzdłuż lądu, lecz wchodzi daleko w głąb morza, jest
Mierzeja Helska, która z geograficznego punktu widzenia
jest barierą dla Zatoki Puckiej.
Jak powstaje mierzeja?
Młoda forma
geologiczna
Jeszcze ok. 5000lat temu
ujście Wisły kończyło się na
wysokości Tczewa i Malborka,
a Mierzeja Wiślana istniała w
formie ciągu niepołączonych
ze sobą wysepek-aż do
średniowiecza.
Jest młodą formą geologiczną
powstałą na skutek
działalności fal morskich ,
które niosły materiał wymyty z
klifowego wybrzeża , Wisły i
innych rzek oraz wiatru,
tworząc pas nieregularnych
wydm.
Obecnie najwyższą z nich
jest ,,Wielbłądzi Garb”(49,5m
n.p.m.) i znajduje się na
wschód od Krynicy Morskiej
Wał wydmowy-dzieło
natury
Wał wydmowy jest dziełem
natury i układa się pasmowo-
od strony morza mamy
piaszczyste plaże z ubogą
roślinnością , dalej ciągnie się
wydma przednia (biała),
zbudowana z piasków
morskich i karłowatą
roślinnością a następnie pas
wydmy szarej, porośnięty
głównie borem sosnowym-jest
to tzw wał główny, który
przechodzi w tereny
nadzalewowe lub żuławskie
Młode grunty eoliczne, luźne
przy powierzchni nie sprzyjają
budownictwu.
Krótki rys historyczny
Od dawna próbowano zasiedlać ten wąski skrawek lądu i od dawna
znaczenie dla tego miejsca miał bursztyn, który był niezwykle cennym
towarem. Początkowo przyjeżdżali po niego kupcy rzymscy a następnie
także kupcy z Azji Mniejszej. Trakt wiodący ku bursztynowym połaciom
znacznie wpłynął na kształtowanie się regionów osadniczych. Rozwój
nastąpił w wiekach od X do XIII, kiedy to ziemie te weszły w skład Polski.
Zamieszkiwane były przez słowiańskich Pomorzan, o czym świadczą
chociażby polskie nazwy wiosek. Jeszcze w XIII w. istniał w pobliżu
Krynicy Morskiej obronny gród jednego z książąt pomorskich. Zniszczony
został dopiero przez Krzyżaków w 1264 roku. Ci z kolei zostali wyparci
po wojnie trzynastoletniej. Wzrosła wtedy rola Gdańska, a i tereny
pobliskie w tym mierzeja rozwijały się i bogaciły. Proces ten zatrzymały
wojny szwedzkie i rozbiory Polski. Na mocy traktatu wersalskiego część
mierzei przypadła Wolnemu Miastu Gdańsk a reszta Niemcom.
Natomiast po II wojnie światowej Stalin słynnym czerwonym ołówkiem
ustalił granice naszego kraju. Po polskiej stronie znalazły się fragmenty
mierzei i Zalewu Wiślanego. Przez taki podział akwen zalewu został
odcięty od morza i zamarł ruch pasażerski, znaczenie utracił Elbląg.
Walory
Podstawowe wartości
przyrodniczo-
turystyczne regionu to:
nadmorskie piaszczyste
plaże i ich leśne
zaplecze
specyficzny klimat o
właściwościach
balneologicznych
sąsiedztwo odmiennych
akwenów morskich i
atrakcyjne krajobrazy.
Ochrona przyrody i
krajobrazu
Położenie Mierzei wpływa na
bardzo dużą jej ekspozycyjność
krajobrazową. Ochronie przyrody i
krajobrazu Mierzei Wiślanej służą
cztery rezerwaty przyrody (w tym
trzy ornitologiczne
)
MEWIA ŁACHA,
KĄTY RYBACKIE,
BUKI MIERZEI WIŚLANEJ,
MIKOŁAJKOWE WYDMY
Park Krajobrazowy
„Mierzeja Wiślana”
Obszar Chronionego
Krajobrazu Wyspy
Sobieszewskiej.
Flora
80,7 % powierzchni parku zajmują
lasy. Najczęściej występującym
gatunkiem jest sosna pospolita
( 90% powierzchni drzewostanów).
Występują tu również: brzoza
brodawkowata, olsza czarna, buk
zwyczajny, dąb szypułkowy, świerk
pospolity oraz topola osika. W
parku stwierdzono 43 gatunki
chronione, w tym: mikołajek
nadmorski, turzyca piaskowa,
wiciokrzew pomorski, rokitnik
zwyczajny, rosiczka okrągłolistna,
kocanki piaskowe, storczyki oraz
widłaki. Występuje tu 41 gatunków
porostów zagrożonych
wyginięciem oraz 34 rzadkie w
skali kraju i regionu.
Fauna
Mierzeja Wiślana znajduje się na
jednym z głównych europejskich
szlaków wędrówek ptaków. Doliczono
się 232 gatunków, z których 107
gniazduje na obszarze parku i jego
otuliny. W rezerwacie „Kąty Rybackie”
jest największa w Polsce i jedna z
większych w Europie kolonia lęgowa
kormoranów. Wiele ssaków występuje
w parku: jeże, krety, ryjówki, rzęsorki,
zające, wiewiórki, bobry, lisy, jenoty,
borsuki, kuny, gronostaje, łasice,
wydry, tchórze oraz dziki, sarny,
wędrujące łosie i sprowadzone
daniele. Na szczególną uwagę
zasługują: foka szara oraz licznie
bytujące nietoperze. Gady
reprezentują: jaszczurki, żmije
zygzakowate i zaskrońce. Atrakcją
przyrodniczą jest turkusowa odmiana
padalca.
Walory turystyczne
Do najważniejszych
miejscowości na M.
Wiślanej i w rejonie
Zalewu Wiślanego
należy zaliczyć :
Krynica Morska
Jantar
Stegna
Sztutowo
Kąty Rybackie
Walory turystyczne
Kilkaset hoteli, moteli, pensjonatów,
sanatoriów, pól namiotowych i zakładów
usługowych działających na potrzeby turystów
Obiekty zaliczane do dziedzictwa kultury i
historii, np. pochodząca z 1895 roku latarnia
morska w Krynicy Morskiej, liczne zabytki
architektury , panstwowe Muzeum Sztuthoff w
Sztutowie
Klimat morski, dużo słońca, piękne plaże
Przekop-
ią
?
Po incydentach zatrzymania
przez Rosjan ruchu
statków(w 2003 i w 2006)
przez Cieśninę Pilawską
powróciła sprawa przekopu
mierzei- miałby on być
usytuowany w Skowronkach,
gm. Sztutowo i mieć wymiary
1,5kmx40mx5m oraz
posiadać śluzy z wrotami
sztormowymi
Decyzję zaakceptował na
odchodnym rząd , w
listopadzie tego roku
Przeciwni są ekolodzy, ze
względu na możliwośc
zasolenia wód Zalewu
Wiślanego