System 

wersalski i jego 

funkcjonowanie.

Zmiany na 

mapie 

politycznej 

Europy.

System wersalski

Konferencja w Paryżu i traktat 

wersalski stały się 

determinantem nowej 

sytuacji polityczno – 

gospodarczej w Europie.

Przyszłość jednak pokazała, 

że długotrwałe ustalenia 

Wielkiej Czwórki, nigdy nie 

zostały zrealizowane w 

całości i, że już wkrótce 

dojdzie do powszechnego 

łamania zasad ustalonych w 

Paryżu.

Francja a system wersalski

Podstawowym założeniem 

systemu wersalskiego było 

niedopuszczenie do odrodzenia 

potęgi Niemiec. Zatem już w 

1923 roku, Francja rozpoczęła 

politykę „silnej ręki” wobec 

Niemiec, które nie kwapiły się 

do spłat odszkodowań 

wojennych. W konsekwencji 

Francuzi wkroczyli na 

terytorium Niemiec, by w ten 

sposób wpłynąć na wypełnianie 

zobowiązań niemieckich.

Plan pomocy Niemcom

Niemcy zatwardziale odmawiali 

realizacji postanowień wersalskich, a 

stanowczy opór Niemców 

doprowadził do złagodzenia polityki 

Francji wobec Niemiec. Rządy obu 

państw z ulgą przyjęły 

plan Dawesa,

 

przyjęty w 1924 roku na konferencji 

w Londynie. Zakładał on 

zmniejszenie reparacji wojennych i 

udzielenie Niemcom kredytów na 

odbudowę  gospodarki. Dalsze 

obniżenie stawek odszkodowań 

nastąpiło w 1929 r, po 

zaakceptowaniu 

planu Younga. 

Ostatecznie w 1931 roku Niemcy 

zaprzestały spłat.

Sytuacja Niemiec po I wojnie 

światowej.

Ostatecznie Niemcy spłaciły jedynie 

16 % całej sumy odszkodowań. W 

1926 roku zostały przyjęte do Ligi 

Narodów, a w 1930 roku wojska 

okupacyjne opuściły Nadrenię. 

Było to na 5 lat przed 

planowanym odwrotem 

okupantów. Anglia i Francja 

straciły możliwość kontrolowania 

Niemiec. W efekcie, już w 

początkach lat 30. XX wieku, 

Niemcy ponownie stały się 

mocarstwem europejskim.

Oprócz dobrej sytuacji gospodarczej, 

Niemcy posiadały tez znaczna siłę 

militarną, ponieważ zręcznie omijały 

postanowienia wersalskie. 

Dodatkowo Francja i Anglia liczyły, że 

polityką ustępstw wobec Niemiec 

zdołają doprowadzić do odprężenia w 

stosunkach z tym krajem. 

Ostatecznie uznano to jako przejaw 

ich słabości.

Zmiany na mapie politycznej 

Europy.

Po I wojie światowej doszło do wielu zmian na mapie 

Europy. Polska odzyskała niepodległość, swój kraj 

odzyskali Finowie, Estończycy, Łotysze i Litwini.

Rozpadowi uległa Monarchia Habsburgów. Na jej 

miejsce powstały Austria (z ziem etnicznie 

niemieckich) i Węgry (z ludnością madziarską, 

natomiast utraciły tereny niemadziarskie i etnicznie 

mieszane).

Dalej, z ziem Habsburgów powstały: 
• Czechosłowacja, obejmująca Czechy, Słowację i 

część ziem ukraińskich (Ruś Zakarpacką);

• Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, tzw. 

królestwo SHS, a od 1929 zwane Jugosławią;

Zmiany na mapie politycznej 

Europy.

Część ziem Habsburgów znalazła się w 

rękach Polski, Rumunii oraz Włoch, 

które jednak oczekiwały większych 

korzyści terytorialnych.

Powstanie nowych państw nie 

rozwiązało jednak wszystkich 

problemów narodowościowych Europy. 

W dalszym ciągu swojego państwa nie 

mieli Ukraińcy i Białorusini.

Problemy w Irlandii

• Po I wojnie świtowej również i Irlandczycy 

próbowali uzyskać niepodległe państwo. 
Prowadzone od 1916 roku walki ( m.in. 
„powstanie wielkanocne” i zrywy 
narodowe, doprowadziły w konsekwencji 
do utworzenia z pd. części wyspy w 1921 
roku Wolnego Państwa Irlandzkiego, a 
dopiero 1937 Irlandia ogłosiła się 
republiką i zerwała związki polityczne z 
Anglią.

Powstanie ZSRR

Po zakończeniu I wojny światowej w Rosji 

oraz wielu państwach europejskich 

odżyły tendencje socjaldemokratyczne 

ideowo zbliżone do bolszewików. Nie 

wszędzie jednak ugrupowania te 

zdołały przejąć władzę. Bolszewikom 

udało się utrzymać władzę w Rosji, 

którzy w 1922 roku powołali do 

istnienia Związek Socjalistycznych 

Republik Radzieckich (ZSRR).

Przywódcy bolszewików

ZSRR

Na czele państwa stał przywódca partii 

bolszewickiej o władzy dyktatora. Jedyną 

legalną partią była Wszechzwiązkowa 

Komunistyczna Partia bolszewików 

(WKPb).

Istnienie innych partii i jakiejkolwiek 

opozycji było zakazane i surowo tępione.

Podstawą rządu bolszewików był 

rozbudowany aparat przymusu, który 

później zaowocował powstaniem Czeki – 

Ogólnorosyjskiej Nadzwyczajnej Komisji 

do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem, 

na czele z Feliksem Dzierżyńskim.

• W 1922 organizacje tę przemianowano 

na Zjednoczony Państwowy Zarząd 

Polityczny (OGPU) a w 1934 na Ludowy 

Komisariat Spraw Wewnętrznych 

(NKWD). Był to organ policyjny o 

nieograniczonych uprawnieniach, który 

kontrolował życie wszystkich 

obywateli.

• W dziedzinie ekonomii, państwo 

zniszczone wojna musiało 

zrezygnować z komunizmu i dlatego w 

1921 roku ogłoszono Nową 

Ekonomiczną Politykę (NEP). 

Zezwolono wówczas na istnienie 

drobnego handlu prywatnego, 

rzemiosła i przemysłu oraz istanienie 

wolnego rynku.

Stosunki ZSRR – Europa.

Bezpośrednio po zakończeniu wojny 

Rosja była państwem izolowanym od 

reszty Europy. Dopiero w 1922 

przełamano izolację podpisując w 

Rapallo układ o nawiązaniu stosunków 

politycznych i gospodarczych pomiędzy 

Niemcami a ZSRR. Stopniowo i inne 

kraje zaczęły współpracować z Rosja 

Radziecką, a w 1934 została ona 

przyjęta do Ligi Narodów.

Locarno (1925)

W 1925 roku w Locarno odbyła się konferencja z 

udziałem Anglii, Francji, Belgii, Włoch i Niemiec, a na 

zakończenie obrad zaproszono również reprezentację 

Polski i Czechosłowacji. W trakcie konferencji 

podpisano wiele układów i umów międzynarodowych, z 

którego najważniejszym był tzw. pakt reński, w którym 

zagwarantowano nienaruszalność granic między 

Niemcami a Francją i Belgią. Takimi gwarancjami nie 

zostały objęte wschodnie granice z Polską i 

Czechosłowacją. Zagwarantowano jednak iż wszelkie 

spory o granice zostaną rozwiązane pokojowo.

Locarno jawi się w polskiej historii jako porażka polityki 

Piłsudskiego, był to znak rozluźnienia polsko –

francuskiego i sygnał osłabienia Polski na arenie 

międzynarodowej.

Kryzys imperiów 

kolonialnych.

Po I wojnie światowej Wielka Brytania i Francja 

zachowały swe imperia kolonialne a nawet 

powiększyły je kosztem Niemiec i Turcji. 

Jednak w wielu koloniach nasiliły się ruchy 

narodowowyzwoleńcze. Skutkiem wielkiego 

zainteresowania koloniami, Anglia i Francja  

zaprzestały zważać na sprawy Europejskie. 

Nie zauważyły, że „za miedzą” powstają dwa 

groźne i współpracujące państwa totalitarne, 

które w przyszłości staną się prowodyrami 

następnego konfliktu światowego.