Szkoła Główna Gospodarstwa
Wiejskiego
Wydział Nauk Ekonomicznych
Przedmiot: Ekonomika i organizacja
ubezpieczeń
Prezentację przygotowała:
mgr Emilia Wróblewska
WYKŁAD 1 (19.02.2011)
Szkoła Główna Gospodarstwa
Wiejskiego
Wydział Nauk Ekonomicznych
Przedmiot: Ekonomika i organizacja
ubezpieczeń
Prezentację przygotowała:
mgr Emilia Wróblewska
WYKŁAD 1 (19.02.2011)
Plan wykładu
Instytucje ubezpieczeniowe
Prawo ubezpieczeniowe
Ubezpieczenia w Polsce
Ubezpieczenia na świecie
Znaczenie ubezpieczeń w
gospodarce
Instytucje
ubezpieczeniowe
Komisja Nadzoru Finansowego (KNF)
Rzecznik Ubezpieczonych
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny
Polskie Biuro Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych
Rada Rozwoju Rynku Finansowego
Instytucje ubezpieczeniowe –
Komisja Nadzoru Finansowego
(1)
sprawuje nadzór
nad sektorem bankowym, rynkiem kapitałowym,
ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz nad
instytucjami pieniądza elektronicznego. Do zadań
Komisji należy:
podejmowanie działań służących prawidłowemu
funkcjonowaniu rynku finansowego;
podejmowanie działań mających na celu rozwój
rynku finansowego i jego konkurencyjności;
podejmowanie działań edukacyjnych i
informacyjnych w zakresie funkcjonowania rynku
finansowego;
Instytucje ubezpieczeniowe –
Komisja Nadzoru Finansowego
(2)
udział w przygotowywaniu projektów aktów
prawnych w zakresie nadzoru nad rynkiem
finansowym;
stwarzanie możliwości polubownego i
pojednawczego rozstrzygania sporów między
uczestnikami rynku finansowego, w
szczególności sporów wynikających ze
stosunków umownych między podmiotami
podlegającymi nadzorowi Komisji a odbiorcami
usług świadczonych przez te podmioty;
wykonywanie innych zadań określonych
ustawami.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Komisja Nadzoru Finansowego
(3)
Celem nadzoru nad rynkiem
finansowym jest zapewnienie jego
prawidłowego funkcjonowania,
stabilności, bezpieczeństwa oraz
przejrzystości. Zadaniem nadzoru jest
także ochrona interesów uczestników
tego rynku.
Nadzór nad działalnością KNF sprawuje
Prezes Rady Ministrów.
Instytucje
ubezpieczeniowe –
Rzecznik Ubezpieczonych
(1)
jest instytucją
ustawowo powołaną do reprezentowania
klientów ubezpieczycieli oraz funduszy
emerytalnych. Podstawowym zadaniem
Rzecznika jest rozpatrywanie wniosków,
skarg i zażaleń oraz udzielanie porad w
sprawach wynikających z prawnych
stosunków ubezpieczeniowych. Do
Rzecznika mogą zgłaszać się zarówno
poszkodowani, jak i ubezpieczyciele.
Instytucje
ubezpieczeniowe –
Rzecznik Ubezpieczonych
(2)
Zadania Rzecznika to także:
reprezentowanie i ochrona konsumenckich
interesów ubezpieczonych i uprawnionych
z umów ubezpieczenia
informowanie organu nadzoru o
dostrzeżonych nieprawidłowościach w
działalności ubezpieczycieli, funduszy
emerytalnych i pracowniczych programów
emerytalnych
prowadzenie działalności edukacyjno-
informacyjnej w zakresie ubezpieczeń
Instytucje
ubezpieczeniowe –
Rzecznik Ubezpieczonych
(3)
występowanie do właściwych organów z wnioskami
o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o
wydanie lub zmianę innych aktów prawnych
informowanie organu nadzoru i kontroli oraz
Polskiej Izby Ubezpieczeń o dostrzeżonych
nieprawidłowościach w działaniu firm
ubezpieczeniowych, funduszy emerytalnych oraz
towarzystw emerytalnych
stwarzanie możliwości polubownego i
pojednawczego rozstrzygania sporów między
ubezpieczającymi, ubezpieczonymi, uposażonymi
lub uprawnionymi z umów ubezpieczenia a
ubezpieczycielami
Instytucje
ubezpieczeniowe –
Rzecznik Ubezpieczonych
(4)
Rzecznik corocznie w terminie 60
dni od zakończenia roku
kalendarzowego składa
sprawozdanie Prezesowi Rady
Ministrów ze swojej działalności
oraz uwagi o stanie przestrzegania
prawa i interesów
reprezentowanych podmiotów.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (1)
Podstawowym zadaniem
jest
zaspokajanie roszczeń z tytułu obowiązkowych
ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych i
odpowiedzialności cywilnej rolników za szkody
powstałe na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej:
na osobie, gdy szkoda została wyrządzona w
okolicznościach uzasadniających
odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu
mechanicznego lub kierującego pojazdem
mechanicznym, a nie ustalono ich tożsamości
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (2)
w mieniu, w przypadku szkody, w której równocześnie
u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć,
naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia,
trwający dłużej niż 14 dni, a szkoda została wyrządzona
w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność
cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub
kierującego pojazdem mechanicznym, a nie ustalono
ich tożsamości. W przypadku szkody w pojeździe
mechanicznym świadczenie Funduszu podlega
zmniejszeniu o kwotę stanowiącą równowartość 300
euro, ustalaną przy zastosowaniu kursu średniego
ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski
obowiązującego w dniu ustalenia odszkodowania
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (3)
w mieniu i na osobie, gdy:
- posiadacz zidentyfikowanego
pojazdu mechanicznego, którego
ruchem szkodę tę wyrządzono,
nie był ubezpieczony
obowiązkowym ubezpieczeniem
OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (4)
- posiadacz zidentyfikowanego pojazdu
mechanicznego, którego ruchem wyrządzono
szkodę, zarejestrowanego za granicą na
terytorium państwa, którego biuro narodowe jest
sygnatariuszem Jednolitego Porozumienia między
Biurami Narodowymi - Regulaminu Wewnętrznego,
nie był ubezpieczony obowiązkowym
ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych, a pojazd mechaniczny był
pozbawiony znaków rejestracyjnych, bądź znaki te
nie były, w momencie zdarzenia, przydzielone
temu pojazdowi przez właściwe władze
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (5)
- rolnik, osoba pozostająca z nim we
wspólnym gospodarstwie domowym lub
osoba pracująca w jego gospodarstwie
rolnym wyrządzili szkodę, której
następstwem jest śmierć, uszkodzenie
ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata,
zniszczenie lub uszkodzenie mienia, a
rolnik nie był ubezpieczony obowiązkowym
ubezpieczeniem OC rolników
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (6)
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
zaspakaja też roszczenia z tytułu szkód
na osobie i mieniu wyrządzone przez
nieubezpieczonego posiadacza pojazdu
mechanicznego, jeżeli szkoda powstała w
ciągu 30 dni od dnia objęcia w posiadanie
pojazdu nabytego w państwie
członkowskim Unii Europejskiej, a pojazd
ten ma być zarejestrowany w Polsce.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (7)
Za szkody spowodowane osobom
zagranicznym, z państw w których
biura narodowe nie są sygnatariuszami
Jednolitego Porozumienia między
Biurami Międzynarodowymi –
Regulaminu Wewnętrznego,
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny wypłaca odszkodowania
na zasadach wzajemności.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Ubezpieczeniowy Fundusz
Gwarancyjny (8)
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
nie wypłaca odszkodowania
poszkodowanym, jeżeli mogą oni
zaspokoić roszczenia na podstawie umów
ubezpieczenia dobrowolnego (np. AC,
ubezpieczenie mienia w transporcie itp.).
W takich przypadkach Fundusz wyrównuje
szkody w części nie zaspokojonej z
ubezpieczeń dobrowolnych.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Polskie Biuro Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (1)
ubezpieczycieli, którzy na terytorium
Polski prowadzą obowiązkowe
ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej posiadaczy pojazdów
mechanicznych za szkody powstałe w
związku z ruchem tych pojazdów,
popularnie zwane OC
komunikacyjnym.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Polskie Biuro Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (2)
W ramach prowadzonej działalności
PBUK zajmuje się m.in.
organizowaniem likwidacji lub
bezpośrednią likwidacją szkód
spowodowanych w Polsce przez
posiadaczy pojazdów mechanicznych
zarejestrowanych w krajach będących,
tak jak Polska, członkami Systemu
Zielonej Karty.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Polskie Biuro Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (3)
PBUK zajmuje się także wystawianiem
dokumentów ubezpieczeniowych
ważnych w innych krajach Systemu
Zielonej Karty, w tym również
ubezpieczeń granicznych ważnych w
krajach EOG i Szwajcarii.
Ponadto PBUK pełni rolę organu
odszkodowawczego i ośrodka informacji
zgodnie z IV dyrektywą komunikacyjną.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Rada Rozwoju Rynku
Finansowego (1)
Rada Rozwoju Rynku Finansowego
została
utworzona przez Ministra Finansów w 2006 r. jako
organ opiniodawczy i doradczy w sprawach rynku
finansowego.
Utworzenia Rady realizuje postulat udziału szeroko
rozumianego środowiska w konsultacjach w zakresie
kształtowania polityki wobec rynku finansowego.
Utworzone forum wymiany poglądów wzmocniło
udział instytucji finansowych w stanowieniu ram
prawnych. Umożliwiło również prezentowanie
jednolitego stanowiska na forum europejskim. Nowa
formuła konsultacji zakłada pracę profesjonalistów w
ramach grup i zespołów roboczych opracowujących
zagadnienia istotne dla prac Rady.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Rada Rozwoju Rynku
Finansowego (2)
Rada Rozwoju Rynku Finansowego
została usytuowana przy ministrze
właściwym do spraw instytucji
finansowych, co w założeniu miało
na celu wspomagać realizację
przez niego efektywnej polityki
rozwoju w obszarze rynku
finansowego.
Instytucje ubezpieczeniowe –
Rada Rozwoju Rynku
Finansowego (3)
Skład Rady, ze względu na charakter tego forum i
reprezentatywność, obejmuje przedstawicieli
uczestników rynku finansowego, w tym także
instytucji nadzorujących ten rynek. Pracami Rady
Rozwoju Rynku Finansowego kieruje Minister
Finansów lub wskazany przez niego Podsekretarz
Stanu. Do pracy w ramach RRRF dodatkowo
zapraszane są inne osoby na prawach członków
oraz eksperci. Do opracowywania poszczególnych
zagadnień Przewodniczący Rady może powołać
zespoły i grupy robocze składające się ze
specjalistów z zakresu zagadnień poddawanych
analizie.
Prawo ubezpieczeniowe
Przepisy krajowe
Solvency II
Przepisy europejskie
Prawo ubezpieczeniowe –
prawo krajowe
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Ustawa o pośrednictwie
ubezpieczeniowym
Ustawa o ubezpieczeniach
obowiązkowych, Ubezpieczeniowym
Funduszu Gwarancyjnym i Polskim
Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych
Kodeks cywilny
Prawo ubezpieczeniowe – prawo
krajowe - Ustawa o działalności
ubezpieczeniowej
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
określa warunki wykonywania działalności
w zakresie ubezpieczeń osobowych i
majątkowych.
Ustawa określa także zasady wykonywania
zawodu aktuariusza, sprawowania nadzoru
ubezpieczeniowego, organizacji i
funkcjonowania ubezpieczeniowego
samorządu gospodarczego.
Prawo ubezpieczeniowe – prawo
krajowe - Ustawa o pośrednictwie
ubezpieczeniowym
Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym
określa zasady wykonywania pośrednictwa
ubezpieczeniowego w zakresie ubezpieczeń
osobowych i majątkowych.
Pośrednictwo ubezpieczeniowe polega na
wykonywaniu przez pośrednika za
wynagrodzeniem czynności faktycznych lub
czynności prawnych związanych z zawieraniem
lub wykonywaniem umów ubezpieczenia lub
reasekuracji. Pośrednikami są wyłącznie agenci
ubezpieczeniowi, brokerzy ubezpieczeniowi lub
brokerzy, posiadający zezwolenie na
wykonywanie działalności brokerskiej w zakresie
reasekuracji (brokerzy reasekuracyjni).
Prawo ubezpieczeniowe – prawo krajowe -
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i
Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych określa
zasady zawierania i wykonywania umów obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych, obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z
tytułu posiadania gospodarstwa rolnego i
obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących
w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń
losowych. Ustanawia także sposób kontroli spełnienia
obowiązku zawarcia umów tych ubezpieczeń oraz
konsekwencje niespełnienia tego obowiązku,
podstawowe zasady innych umów ubezpieczeń
obowiązkowych, zadania i zasady działania
Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i
Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Prawo ubezpieczeniowe – prawo krajowe –
Kodeks cywilny
Zawiera aspekty prawne dotyczące
ubezpieczeń.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II
Zarys systemu Solvency II
Historia
Instytucje
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Zarys systemu
Solvency II
Nadzór nad rynkiem
ubezpieczeniowym
Wymogi wypłacalności
Ryzyko
Co nowego wnosi Solvency II?
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Nadzór
nad rynkiem ubezpieczeniowym
Na firmy ubezpieczeniowe nałożone jest
wiele wymogów zapewniających
bezpieczeństwo działalności
ubezpieczeniowej.
Działalność ubezpieczeniowa ze
względu na swoje społeczne i
gospodarcze znaczenie została poddana
nadzorowi wyspecjalizowanego organu
administracji państwowej.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (1)
Wypłacalność to zdolność firmy do spłaty
zobowiązań w terminie.
Jest podstawowym kryterium oceny kondycji
finansowej zakładu ubezpieczeń.
Jeden z podstawowych wymogów działalności
ubezpieczeniowej dotyczy marginesu
wypłacalności. Margines wypłacalności jest
to określona przepisami prawa wielkość
środków własnych ubezpieczyciela, która ma na
celu zapewnienie wypłacalności i nie może być
niższa od minimalnej wysokości kapitału
gwarancyjnego.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (2)
Wymogi dotyczące marginesu
wypłacalności dla ubezpieczycieli zostały
wprowadzone w 1973 roku.
Wraz z rozwojem rynku ubezpieczeniowego,
pojawieniem się nowych produktów oraz
ryzyk istniejące wymogi przestały w pełni
odzwierciedlać wszystkie ryzyka, na które
były narażone firmy ubezpieczeniowe.
Dotyczyło to głównie ryzyk finansowych –
np. ryzyka zmiany stóp procentowych.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (3)
Pomimo spełniania istniejących wymogów
wypłacalności przez firmy
ubezpieczeniowe, kondycja finansowa tych
firm pogarszała się. Obowiązujące wymogi
wypłacalności nie spełniały już oczekiwań
związanych z zapewnieniem
bezpieczeństwa działalności
ubezpieczeniowej. Nie bez znaczenia był
również fakt coraz większego skupienia
działalności ubezpieczeniowej wokół
międzynarodowych grup kapitałowych.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (4)
Pierwszym krokiem w kierunku poprawienia
systemu badania wypłacalności było
wprowadzenie Solvency I.
W prawie polskim Solvency I zwiększyło
wysokość minimalnego kapitału
gwarancyjnego dla spółek akcyjnych z
grupy I (ubezpieczenia na życie) i dla działu
II. Wprowadzono również coroczną
indeksację minimalnego kapitału
gwarancyjnego.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (5)
Zmieniająca się rzeczywistość finansowa i
gospodarcza wymusiła debatę nad zmianami w
nowym systemie wypłacalności zakładów
ubezpieczeń.
Wykonano szereg analiz ryzyk działalności
ubezpieczeniowej, analiz bankructw, analiz
istniejących modeli wypłacalności wdrożonych
w innych krajach. Wynikiem tych działań miało
być powstanie nowego systemu badania
wypłacalności Solvency II. Został on
zapoczątkowany w 2001 roku przez Komisje
Europejską w ramach Komitetu Europejskiego.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (6)
U podstaw dyskusji nad koniecznością
wprowadzenia Solvency II leży szereg
niedoskonałości w istniejących regulacjach
dotyczących wypłacalności. Spośród nich
należy tu chociażby wymienić metody
bazujące na składce, które nie
uwzględniają istotnych ryzyk; brak
uwzględnienia kompletnych form
transferu ryzyka, brak uwzględnienia
zależności pomiędzy aktywami i
pasywami oraz zakresem prowadzonej
działalności.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II –
Wymogi wypłacalności (7)
Nowo powstający system Solvency
II ma być uniwersalny i ma objąć
wszystkie firmy ubezpieczeniowe
prowadzące działalność na terenie
UE.
Jest on wzorowany na Bazylei II,
która określa zasady wypłacalności
dla banków.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Ryzyko
(1)
Nowy system oceny wypłacalności
zgodny z Solvency II ma być dopasowany
do rzeczywistych ryzyk, na jakie narażone
są firmy ubezpieczeniowe. W przypadku
instytucji ubezpieczeniowych potencjalne
ryzyka są specyficzne dla typów
zawieranych umów ubezpieczenia w
zakresie ubezpieczeń na życie lub
ubezpieczeń majątkowych.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Ryzyko
(2)
Umiejętność skutecznej identyfikacji,
oceny i monitorowania ryzyk może
uchronić przed znacznymi stratami.
Kluczową rolę odgrywają tu przyjęte
metodologie zarządzania ryzykiem,
służące eliminacji ich negatywnego
wpływu na wyniki finansowe.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Ryzyko
(3)
Ryzyka, na które jest narażony ubezpieczyciel,
można podzielić na:
Ryzyka aktuarialne – związane z przyszłymi
wynikami technicznymi zależnymi od
czynników losowych: częstości, intensywności
szkód, kosztów operacyjnych, zmian w składzie
portfela, wypowiedzeń bądź konwersji umów
ubezpieczenia.
Ryzyka finansowe – ryzyka, na które
narażona jest każda instytucja finansowa, np.
bank. Do tej grupy zaliczają się ryzyka takie,
jak: ryzyko zmian stopy procentowej, ryzyko
kredytowe, ryzyko rynkowe, ryzyko walutowe.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Ryzyko
(4)
Opracowany system ma na celu
harmonizację założeń dotyczących
rachunkowości ubezpieczycieli,
obliczania rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych oraz zasad
dokonywania inwestycji.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Co
nowego wnosi Solvency II? (1)
Nadzór ubezpieczeniowy ma skupić większą
uwagę na kontroli sposobów zarządzania
ryzykiem przez firmy ubezpieczeniowe, jak
również na poprawności przyjętych w tym
zakresie założeń.
Idea Solvency II polega na ściślejszym
uzależnieniu wysokości kapitału od wielkości
ryzyka podejmowanego przed firmy
ubezpieczeniowe.
Ujednolicone mają zostać sposoby raportowania
firm ubezpieczeniowych w różnych krajach.
Prawo ubezpieczeniowe – Solvency II
– Zarys systemu Solvency II – Co
nowego wnosi Solvency II? (2)
Solvency II ma mieć o wiele większy zakres od
Solvency I, ma uwzględnić, bowiem wpływ
nowych tendencji z zakresu metodologii
zarządzania ryzykiem w ubezpieczeniach,
szeroko pojętej inżynierii finansowej oraz
standardów sprawozdawczości zgodnych z
wymogami IASB (International Accounting
Standard Board). Najważniejszymi
zamierzeniami projektu jest znalezienie
wymogu marginesu wypłacalności oraz
osiągnięcie większej synchronizacji w ustalaniu
poziomu rezerw technicznych.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia
Przesłanki
Program Solvency
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia – Przesłanki
(1)
Wymogi dotyczące wypłacalności
powstały w latach
siedemdziesiątych, następnie
zostały poprawione i uaktualnione
jako część “Solvency I”. Projekt
Solvency II jest jego kontynuacją.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia – Przesłanki
(2)
Istniejące wymagania dotyczące marginesów
wypłacalności zostały wprowadzone w 1973 r. i
określone poprzez Pierwszą Dyrektywę Majątkową
(73/239/EEC) i w 1979 r. poprzez Pierwszą
Dyrektywę Życiową (79/267/EEC). Trzecia
generacja Dyrektyw Ubezpieczeniowych
dotyczących części życiowej (92/96/EEC) i
majątkowej (92/49/EEC) ustanowiła jeden rynek
ubezpieczeniowy w połowie lat
dziewięćdziesiątych. Dzięki temu na terenie Unii
Europejskiej powstał jeden z najbardziej
konkurencyjnych rynków ubezpieczeniowych na
świecie.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia – Przesłanki
(3)
Ubezpieczyciele, działający na podstawie
uprawnień uzyskanych w którymkolwiek kraju
członkowskim, są obecnie uprawnione do
prowadzenia interesów na terenie całej Unii
Europejskiej, bez jakiejkolwiek kontroli cenowej,
ani wcześniejszego powiadomienia o warunkach
(za wyjątkiem ubezpieczeń obowiązkowych).
System ten opiera się na wzajemnym uznaniu
nadzoru pełnionego przez różne krajowe organy
w niezbędnym zakresie na poziomie UE zgodnie z
ujednoliconymi zasadami. Wymaganie, by
ubezpieczyciele ustalili stosowny margines
wypłacalności jest jedną z najważniejszych zasad
„rozsądkowych”, tzw. prudential rules.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia – Przesłanki
(4)
Ubezpieczyciele stoją przed wieloma
wyzwaniami związanymi z wprowadzeniem
Solvency II. Niemniej jednak, czynione
wysiłki przyniosą olbrzymie usprawnienia
dla branży ubezpieczeniowej.
Od 2007 r. firmy ubezpieczeniowe muszą
stopniowo wprowadzać niektóre nowe
wymagania dotyczące wypłacalności, a od
2012 r. Solvency II będzie w pełni
obowiązywać.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Historia – Program
Solvency
Program Solvency
„Począwszy od powstania Solvency I,
poprzez jego rozwój aż do Solvency II…”
Przygotowania do Solvency II rozpoczęły
się już w 2002 r. W lipcu 2007 r.
udostępniono do dyskusji w Parlamencie
Europejskim i Radzie Europejskiej
proponowaną dyrektywę ramową
Solvency II.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (1)
Instytucje systemu wypłacalności i ich role
W projekt Solvency II zaangażowana jest
znaczna liczba uczestników. Instytucjami
ustawodawczymi są
oraz
Komitet Europejskich Nadzorów Ubezpiecz
eniowych i Funduszy Emerytalnych (CEIO
. Oprócz organów ustawodawczych w projekcie
uczestniczą także instytucje branżowe takie
jak:
,
,
czy
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (2)
KOMISJA EUROPEJSKA (European
Commission, EC) – przygotowuje projekt
prawa europejskiego w oparciu o
konsultacje z CEIOPS. Komisja Europejska
publikuje
Solvency
II, która powinna zostać zatwierdzona przez
Parlament Europejski oraz Radę
Europejską. Komisja Europejska zapewni
również wprowadzenie dyrektywy w
krajach członkowskich.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (3)
CEIOPS (Comitee of European Insurance and
Occupational Pensions Supvisors - Komitet
Europejskich Nadzorów Ubezpieczeniowych i
Funduszy Emerytalnych) – dokonuje kompilacji
szczegółowych analiz w ramach zapytań
formułowanych przez Komisję Europejską. CEIOPS
w trakcie opracowywania swoich odpowiedzi
konsultuje się z sektorem ubezpieczeń za pomocą
opracowań konsultacyjnych oraz publicznych
debat. CEIOPS w ramach przygotowań do Solvency
II przeprowadził szereg badań ilościowych (QIS) w
celu zbadania wpływu propozycji na poziomie firmy
oraz sektora.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (4)
Europejski sektor ubezpieczeń i reasekuracji
zaangażowany jest w Projekt Solvency II
poprzez szereg organizacji przedstawicielskich
na poziomie Unii Europejskiej. Są to:
(Comité Européen des Assurances –
Europejski Komitet Ubezpieczeń) – reprezentant
europejskiego sektora ubezpieczeń i
reasekuracji poprzez krajowe stowarzyszenia
ubezpieczeniowe w każdym spośród
europejskich krajów członkowskich UE i w 8
innych.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (5)
AISAM (Association Internationale des
Sociétés d’Assurances Mutuelle –
Międzynarodowe Stowarzyszenie
Zakładów Ubezpieczeń Wzajemnych) /
ACME (Association of European
Cooperative and Mutual Insurers –
Stowarzyszenie Europejskich Zakładów
Ubezpieczeń Wzajemnych i
Spółdzielczych) – reprezentanci
towarzystw ubezpieczeń wzajemnych oraz
ubezpieczeń spółdzielczych na bazie
globalnej.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (6)
ICISA (International Credit Insurance &
Surety Association – Międzynarodowe
Stowarzyszenie Ubezpieczeń Kredytowych i
Zabezpieczeń) – reprezentant europejskich
ubezpieczycieli kredytów.
(Chief Risk Officer – Forum
Kierowników Zarządzania Ryzykiem.
Większość firm reprezentowanych jest
także w Forum CFO) – reprezentant 14
dużych grup ubezpieczeniowych,
koncentrujący się na zarządzaniu ryzykiem.
Prawo ubezpieczeniowe –
Solvency II – Instytucje (7)
(Chief Financial Officer – Forum
Kierowników Finansowych) – reprezentant
20 dużych europejskich grup
ubezpieczeniowych, koncentrujący się na
sprawozdawczości finansowej.
Groupe Consultatif (Groupe Consultatif
Actuariel Européen – Europejska Aktuarialna
Grupa Konsultacyjna) – stowarzyszenie
zawodowe aktuariuszy w Europie.
Prawo ubezpieczeniowe –
przepisy europejskie
Pozostałe dyrektywy
Ubezpieczenia majątkowe i
pozostałe osobowe
Ubezpieczenia na życie
Ubezpieczenia komunikacyjne
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Pozostałe dyrektywy –
przykłady (1)
Rozporządzenie Komisji (WE) nr
211/2005 z dnia 4 lutego 2005
zmieniające rozporządzenie (WE) nr
1725/2003 przyjmujące określone
międzynarodowe standardy
rachunkowości zgodnie z
rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002
Parlamentu Europejskiego i Rady
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Pozostałe dyrektywy –
przykłady (2)
Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2238/2004 z dnia
29 grudnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie
(WE) nr 1725/2003 w sprawie przyjęcia niektórych
międzynarodowych standardów rachunkowości
zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002
Parlamentu Europejskiego
Rozporządzenie komisji (WE) NR 2237/2004 z dnia
29 grudnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie
(WE) nr 1725/2003 przyjmujące pewne
międzynarodowe standardy rachunkowości
zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1606/2002
Parlamentu Europejskiego i Rady
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Pozostałe dyrektywy –
przykłady (3)
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2236/2004 z
dnia 29 grudnia 2004 r. zmieniające
rozporządzenie (WE) nr 1725/2003 przyjmujące
pewne międzynarodowe standardy
rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem (WE)
nr 1606/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady
DYREKTYWA 2002 87 WE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 16 grudnia 2002 r
w sprawie dodatkowego nadzoru nad
instytucjami kredytowymi, zakładami
ubezpieczeń oraz przedsiębiorstwami
inwestycyjnymi konglomeratu finansowego
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Ubezpieczenia
majątkowe i pozostałe osobowe –
przykłady (1)
DYREKTYWA 2002 13 WE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 marca 2002 r.
zmieniająca dyrektywę Rady 73 239 EWG w
sprawie marginesu wypłacalności wymaganego
od zakładów oferujących ubezpieczenia
DYREKTYWA RADY 92 49 EWG z dnia 18
czerwca 1992 r. w sprawie koordynacji
przepisów ustawowych, wykonawczych i
administracyjnych odnoszących się do
ubezpieczeń bezpośrednich innych niż
ubezpieczenia na życie
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Ubezpieczenia
majątkowe i pozostałe osobowe –
przykłady (2)
DRUGA DYREKTYWA RADY z dnia 22 czerwca 1988 r. w
sprawie koordynacji przepisów ustawowych,
wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do
ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na
życie
DYREKTYWA RADY z dnia 22 czerwca 1987 r. w sprawie
koordynacji przepisów ustawowych wykonawczych i
administracyjnych odnoszących się do ubezpieczenia
ochrony prawnej
DYREKTYWA RADY z dnia 29 czerwca 1976 r. zmieniająca
dyrektywę 73 239 EWG w sprawie koordynacji
przepisów ustawowych, wykonawczych i
administracyjnych odnoszących się do podejmowania i
prowadzenia działalności
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Ubezpieczenia na życie
– przykłady
DYREKTYWA 2002 83 WE PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 listopada
2002 r. dotycząca ubezpieczeń na życie
DYREKTYWA RADY 92 96 EWG z dnia 10
listopada 1992 r. w sprawie koordynacji
przepisów ustawowych, wykonawczych i
administracyjnych odnoszących się do
bezpośrednich ubezpieczeń na życie,
zmieniająca dyrektywy 79 267 EWG i 90
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Ubezpieczenia
komunikacyjne – przykłady (1)
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I
RADY 2000 26 WE DYREKTYWA RADY z dnia 16
maja 2000 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw
Państw Członkowskich odnoszących się do
ubezpieczenia w zakresie odpowiedzialności
cywilnej za szkody
DYREKTYWA RADY z dnia 8 listopada 1990 r.
zmieniająca, w szczególności w zakresie
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
posiadaczy pojazdów mechanicznych,
dyrektywę 73 239 EWG i dyrektywę 88 357
EWG
Prawo ubezpieczeniowe – przepisy
europejskie – Ubezpieczenia
komunikacyjne – przykłady (2)
TRZECIA DYREKTYWA RADY z dnia 14 maja 1990 r. w
sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich
odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie
odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w
związku z ruchem pojazdów mechanicznych
DRUGA DYREKTYWA RADY z dnia 30 grudnia 1983 r. w
sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich
odnoszących się do ubezpieczenia w zakresie
odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w
związku z ruchem pojazdów silnikowych
DYREKTYWA RADY z dnia 24 kwietnia 1972 r. w sprawie
zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich
odnoszących się do ubezpieczenia od odpowiedzialności
cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem
pojazdów mechanicznych
Ubezpieczenia w Polsce (1)
W 2008 r. 66 krajowych zakładów ubezpieczeń
łącznie zebrało składki w wysokości blisko 60 mld
zł. Był to wynik o 36,6 proc. lepszy niż rok
wcześniej.
Należy dodać, że w Polsce ponad 500 zakładów
ubezpieczeń prowadzi działalność na podstawie
tzw. notyfikacji, zgodnie z zasadą jednolitego
paszportu europejskiego. Statystyki, dotyczące
osiągnięć towarzystw notyfikowanych nie są
jednak prowadzone przez żadną polską instytucję.
Firmy notyfikowane zobowiązane są oczywiście do
tworzenia raportów na temat swojej działalności,
ale raporty te składają do macierzystych organów
nadzoru.
Ubezpieczenia w Polsce (2)
Zgodnie z raportem europejskiej
federacji stowarzyszeń ubezpieczycieli
i reasekuratorów (CEA), Polska zajmuje
obecnie 11. miejsce w Europie pod
względem wartości zbieranych rocznie
składek (16,9 mld euro). Plasuje to
nasz kraj w tej samej lidze co Dania,
Szwecja czy Austria.
Ubezpieczenia na świecie
(1)
Europa i Ameryka Północna stanowią tradycyjnie
dwa największe rynki ubezpieczeniowe na świecie,
chociaż największy potencjał wzrostu znajduje się
na rynkach azjatyckich.
Kryzys finansowy miał wpływ na działalność
ubezpieczycieli na całym świecie. Według
publikacji firmy reasekuracyjnej Swiss Re, składka
ubezpieczeniowa w 2008 r. wyniosła na świecie 4
270 mld USD (tj. 2 903 mld euro), co oznacza 3-4
proc. wzrost w stosunku do roku 2007 (wzrost
zebranej składki w 2007 r. wynosił 11 proc.).
Porównując regiony świata daje się zauważyć, że
składka ubezpieczeniowa nie wzrosła jedynie w
Europie.
Ubezpieczenia na świecie (2)
Wykres 1. Składka ubezpieczeniowa
zbierana w różnych częściach świata (bln
dolarów)
Ubezpieczenia na świecie
(3)
Porównanie krajów Unii Europejskiej z wiodącym rynkiem
ubezpieczeniowym – z USA – podkreśla potencjał rozwoju
europejskiego sektora ubezpieczeń. Znaczenie sektora
ubezpieczeń – mierzone stosunkiem procentowym
składki zebranej do PKB w danym roku (nazywa się to
penetracją ubezpieczeń) – wynosi ponad 10 proc. w USA,
podczas gdy wskaźnik ten wyrażony jako średnia ważona
dla krajów Unii Europejskiej wynosi tylko 8,5 proc. Nie
uwzględniając ubezpieczeń komunikacyjnych –
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i
kierowców są obowiązkowe praktycznie wszędzie –
składki ubezpieczeniowe stanowią w USA ponad 4,7 proc.
PKB, natomiast w krajach Unii Europejskiej jedynie 2,2
proc. Różnice pomiędzy systemami ubezpieczeń
społecznych mogą częściowo wyjaśnić dystans powstały
pomiędzy Europą i USA.
Ubezpieczenia na świecie
(4)
Występują także znaczne różnice pomiędzy
poszczególnymi rynkami ubezpieczeniowymi w samej
Unii Europejskiej. W niektórych krajach stopień
penetracji ubezpieczeń jest porównywalny z wartościami
występującymi w tym zakresie w USA, podczas gdy inne
kraje wykazują bardzo niską wartość tego wskaźnika.
Najwyższy stopień penetracji ubezpieczeń (udział
składki w PKB) można zaobserwować w Luksemburgu,
Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii, gdzie wykazuje on
wartość ponad 10 proc., podczas gdy w większości
nowych krajów UE jego wartość waha się w zakresie 1,5
proc. do 5,7 proc. Zróżnicowanie występuje zarówno
pomiędzy także pomiędzy krajami starej piętnastki, jak i
nowymi krajami Unii. Polski rynek ubezpieczeń stanowi
nieco ponad 1 proc. składki zbieranej w Europie i należy
do najszybciej rozwijających się na Starym Kontynencie.
Znaczenie ubezpieczeń w
gospodarce (1)
Formuła ubezpieczeń pozwala na rozproszenie
skutków określonego ryzyka na całą populację.
Powszechny dostęp do produktów
ubezpieczeniowych jest jednym z
wyznaczników rozwoju społeczno-
gospodarczego. Mitem jest stwierdzenie, że
ubezpieczenie jest przydatne tylko dla osób
bogatych i że tylko takie osoby powinny się
nim interesować. Jak pokazują badania, to
właśnie osoby o niskich lub średnich
dochodach mogą najwięcej skorzystać dzięki
ubezpieczeniu.
Znaczenie ubezpieczeń w
gospodarce (2)
Ubezpieczenia są ważnym elementem finansów
zarówno pojedynczych gospodarstw domowych,
jak również całej gospodarki. Produkty życiowe
przyczyniają się do zwiększenia oszczędności,
zwłaszcza tych długookresowych.
Cel takich oszczędności może być różnorodny.
Do najważniejszych należą potrzeby edukacyjne
dzieci i zabezpieczenie na starość. Znaczenie
ubezpieczeń będzie rosnąć wraz ze
zmniejszaniem zakresu i poziomu świadczeń z
systemu zabezpieczenia społecznego i systemu
ochrony zdrowia.
Znaczenie ubezpieczeń w
gospodarce (3)
Ubezpieczenia funkcjonują także jako
makroekonomiczny "stabilizator gospodarczy".
Łagodzą one bowiem szoki związane z
występowaniem ryzyk, jak również same
przyczyniają się do wzrostu PKB. Branża
ubezpieczeniowa jest też ważnym pracodawcą.
Blisko milion osób zatrudniają ubezpieczyciele
spośród 33 krajowych izb ubezpieczeniowych
zrzeszonych w CEA (europejska federacja
stowarzyszeń ubezpieczycieli i reasekuratorów).
W Polsce bezpośrednio w zakładach ubezpieczeń
jest zatrudnionych ponad 30 tys. osób, szacuje
się, że w całej branży ubezpieczeniowej pracuje
ponad 100 tys. osób.
Dlaczego ubezpieczenia są
ważne dla gospodarki?
mobilizacja oszczędności prywatnych i
wspomaganie lub wręcz zastępowanie sektora
publicznego w zakresie zabezpieczenia
społecznego
instytucje ubezpieczeniowe są ważnym
pracodawcą
łagodzenie cykli gospodarczych i ważny czynnik
wzrostu PKB
zwiększanie konkurencyjności gospodarki
poprzez uwalnianie rezerw oraz lepsze
zarządzanie ryzykiem (w tym rola prewencyjna)
Dziękuję Państwu za
uwagę