SZTUKA  

ARGUMENTACJI

Skuteczne 

porozumiewanie 

się

KOMUNIKACJA

• Sztuka porozumiewania to:

- umiejętność życiowa,
- umiejętność radzenia sobie,
- tworzenia i utrzymywania dobrych 
relacji,

• Na sztukę porozumiewania składają się:

- umiejętności podstawowe,
- umiejętności na poziomie 
zaawansowanym.

UMIEJĘTNOŚCI  

PODSTAWOWE

I.  SZTUKA  SŁUCHANIA

polega na intencji zaangażowania 
się w jeden z celów:

• zrozumienie drugiej osoby,
• cieszenie się jej obecnością,
• nauczenie się czegoś,
• udzielenie pomocy lub pocieszenie.

Bariery  utrudniające  

słuchanie

1. Porównywanie /dokonywanie ocen/,
2. Domyślanie się /czytanie w myślach 2 

osoby/,

3. Przygotowywanie odpowiedzi /wygląd 

zainteresowanego, myśli błądzą/,

4. Filrtowanie /słuchanie wybiórcze/,
5. Osądzanie /osąd osoby, treści – opinia 

powstaje po wysłuchaniu i ocenie calości/,

6. Skojarzenia / treści uruchamiają łańcuch 

skojarz/

7. Utożsamianie się /treść  rozmówcy 

odnoszona do własnego 
doświadczenia/,

8. Udzielenie rad /przerywanie rozmówcy, 

udzielanie rad/,

9. Sprzeciwianie się /kłócenie, spieranie 

prowadzące do gaszenia rozmówcy, 
dyskontowania, lekceważenia/,

10. Przekonanie o swojej racji,

11. Zmiana toru /tematu, faktów, głosu/
12. Zjednywanie /tak, prawda, 

absolutnie, oczywiście, niewiarygodne/,

Odkrywanie własnych barier względem:
• Osób z grona rodzinnego.
• Osób z miejsca pracy.
• Osób z życia społecznego.

 4 kroki skutecznego 

słuchania

• Słuchanie aktywne /pełne zrozumienie 

komunikacji, zadawanie pytań, info. 

zwrotne, parafrazowanie, precyzowanie/

• Słuchanie empatyczne /przetrwanie 

fizyczne i psychiczne/

• Słuchanie otwarte /wysłuchanie całości, 

bez przedwczesnych ocen/

• Słuchanie świadome /porównanie tego 

co słyszymy  z wiedzą 

Pełne  słuchanie

1.

Utrzymanie kontaktu wzrokowego

2.

Nachylenie się w stronę rozmówcy

3.

Wspieranie mówiącego, potakiwanie 
głową

4.

Proszenie o sprecyzowanie wypowiedzi, 
zadawanie pytań

5.

Dbanie o nierozpraszanie uwagi

6.

Złość, rozdrażnienie nie mogą wpływać 
na słuchanie i zrozumienie wypowiedzi.

UMIEJĘTNOŚCI  

PODSTAWOWE

II. ODSŁANIANIE  SIĘ – korzyści:
• Większa samoświadomość
• Pogłębianie związków
• Poprawa komunikacji
• Mniejsze poczucie winy
• Więcej energii
Otwartość w praktyce /fakty, myśli, uczucia, 

komunikaty tu i teraz – dzielenie się z 
innymi tym co myślimy, czujemy, czego 
potrzebujemy

UMIEJĘTNOŚCI  

PODSTAWOWE

III.EKSPRESJA  - 4 rodzaje
• Dzielenie się  obserwacjami
• Dzielenie się przemyśleniami
• Wyrażanie uczuć
• Wyrażanie potrzeb

• Pełna komunikacja to połączenie 

w/w rodzajów ekspresji /widzenia, 

myślenia, czucia, potrzeb/.

Zasady skutecznej ekspresji

Komunikaty winny być:
• bezpośrednie
• natychmiastowe,
• jasne, spójne,
• szczere,
•  wspierające /bez osądzeń, sarkazmu, 

negatywnych porównań, etykietek 
np. zły, beznadziejny, leniwy,

UMIJĘTNOŚCI  NA  POZIOMIE  

ZAAWANSOWANYM

I. JĘZYK  CIAŁA
II. METAKOMUNIKATY 
III. UKRYTE  PROGRAMY
IV. ANALIZA TRANSAKCYJNA
V. PRECYZOWANIE WYPOWIEDZI
VI.KULTURA

JĘZYK CIAŁA

W ruchach ciała /głównie mimika/ 

zawiera się ponad 50 proc. znaczenia 
komunikatu. 

38 procent to głos /siła, wysokość, 

rytm/

7 procent to sygnały werbalne /słowa/.

Komunikaty niewrbalne

• 2 rodzaje komunikatów:

- ruchy ciała takie jak wyraz twarzy, 

gesty, postawa,

- zależności przestrzenne np. dystans, 

jaki utrzymują pomiędzy sobą ludzie 
w komunikowaniu się, 

• Ruchy ciała:
- Kinetyka /komunikacja ciałem/, 

mimika twarzy, gesty, ruchy rąk, 
dłonie, nogi, stopy, postawa, oddech,

- Zależności przestrzenne – proksemika, 

nauka o zależnościach przestrzennych 
mówiąca o komunikatach jakie kryją 
się w sposobie wykorzystania przez 
nas przestrzeni /odległości podczas 
rozmowy, ustawienia mebli/,

Metakomunikaty

• Parajęzyk: wysokość dźwięku, rezonans, 

artykulacja, tempo, siła głosu, rytm, 

rozciąganie, modulacja siły głosu,

• Metakomunikaty – to informacje dot. 

Uczuć i nastrojów mówiącego. Głownie 

zawarte są w rytmie, wysokości 

dzwięku i modyfikatorach werbalnych.

• Modyfikatory werbalne czyli wyrazy 

modalne – słowa, które dodają do 

wypowiedzi niuanse znaczeniowe.

Modyfikatory werbalne

Modyfikatory Dodatkowe znaczenie

Naprawdę 

Rzeczywiście 

Tylko

Jedynie

Po prostu

Ciągle jeszcze

Naturalnie

Znów

Teraz

Odrobinkę

Ostatnio Przypuszczalnie

Ukryte programy

1. Jestem dobry.
2. Jestem dobry a Ty nie
3. Ty jesteś dobry a ja nie
4. Jestem bezradny – cierpię
5. Jestem niewinny – cierpię
6. Jestem słaby
7. Jestem twardy
8. Wiem wszystko

Analiza transakcyjna

1. Transakcja komplementarna /całościowa, 

komunikaty wysyłane z tej samej 

pozycji/,

2. Transakcja skrzyżowana /zwracamy się 

do innego stanu nią ten, w który dana 

osoba się teraz znajduje.

3. Transakcje ukryte /tzw. gierki, biorą 

udział więcej niż 2 stany Ja równocześnie 

np. na rozmowę z dorosłymi nakładają 

się rozmowy z dziećmi/.

Precyzowanie wypowiedzi

Mamy 4 wzorce językowe nie 

pozwalające nam naprawdę się 
nawzajem zrozumieć:

• Usunięcie – pominięcie,
• Nieokreślenie zaimka /np. to 

niewiarygodne. Co niewiarygodne?/

• Nieokreślenie czasownika
• Uogólnienia

Kultura

• Różnice kulturowe
• Różnice rodzajowe /kobiety, 

mężczyźni/

ZACHOWANIA  ASERTYWNE

Asertywność – to sztuka wyrażania 

naszych uczuć, myśli, i życzeń oraz 
dbania o przestrzeganie należnych nam 
praw bez naruszenia praw innych osób.

Wyróżniamy 3 podstawowe style 

komunikacji:

• Styl pasywny,
• Styl agresywny
• Styl asertywny

Styl asertywny

• - polega na formułowaniu jasnych 

wypowiedzi na temat uczuć, myśli i 

życzeń.

• Osoba asertywna słucha, jest otwarta, 

szanuje prawa innych, negocjuje, gotowa 

na ustępstwa, ale nie kosztem swoich 

praw i godności. Potrafi formułować 

bezpośrednie prośby oraz otwarcie 

odmówić. Przyjmuje komplementy. Umie 

zaczynać i kończyć rozmowę.

W stylu asertywnym wyróżniamy:
• Asertywne cele
• Asertywna ekspresja
• Asertywne słuchanie

UMIEJĘTNOŚCI  

PRZEKONYWANIA

Skuteczne  strategie  wpływania na 

innych

1.

Pozytywne wzmocnienia

– Pochwała,
– Wymiana,
– Nagroda,
– Werbalne i niewerbalne uznanie.

2. Negatywne konsekwencje

– Zaprzestanie nagradzania za 

niepożądane zachowania

– Strategia zadbania o swoje potrzeby na 

wypadek nieprzewidzianych zmian

– Określenie naturalnych konsekwencji

Wpływanie na zmianę 

zachowań

1. Bezpośrednia prośba
2. Pochwala
3. Wymiana
4. Nagroda
5. Werbalne i niewerbalne uznanie
6. Konsekwencja