Planowanie opieki
pielęgniarskiej
nad dzieckiem w chorobach
układu pokarmowego
Planowanie opieki
pielęgniarskiej
nad dzieckiem w chorobach
układu pokarmowego
Budowa układu
pokarmowego
1.Górna część układu pokarmowego:
-jama ustna,przełyk,żołądek
2.Dolna część przewodu pokarmowego:
-dwunastnica,wątroba,pęcherzyk
żółciowy,trzustka,jelito cienkie,jelito
grube.
Funkcja układu
pokarmowego
1.Trawienie:
polega na fizycznej i chemicznej
obróbce pokarmów prowadzących do
rozłożenia na związki wchłanialne.
2.Wchłanianie:
Polega na transporcie końcowych
produktów trawienia przez ścianę jelita
do układu krążenia,który rozprowadza
te substancje po organiźmie.
Postępowanie
pielęgniarskie:
1.Wywiad chorobowy:
Główne objawy:
-utrata masy ciała,
-nudności,wymioty,
-biegunka lub zaparcia,
Bóle brzucha,
-utrata lub przyrost masy ciała w ostatnim
czasie,
-obecność krwi w stolcu
Czynniki ryzyka chorób
układu pokarmowego.
Wywiad ciążowy:leki stosowane w ciąży
przez matkę
Czynniki ryzyka;niska waga urodzeniowa,
wcześniactwo,problemy z karmieniem,
zaburzenia metaboliczne,stres,uzależnienia,
Rodzinne czynniki ryzyka;zapalenie jelit,
zespół nieprawidłowego wchłaniania,
•Kompletny jadłospis 24 godz.
Badania fizykalne
Objawy życiowe:
-Zmierz wzrost i wagę dziecka pod kątem
zaburzeń wzrostu,
-Wzrost temperatury może być
wykładnikiem infekcji lub odwodnienia
Oglądanie :
-skóry: pod kątem
bladości,żółtaczki,karotenemii,
-jamy ustnej:pod kątem
próchnicy,chorób przyzębia,uszkodzeń i
rozszczepów podniebienia miękkiego i
twardego
-oglądanie brzucha:
Czy wystepują objawy
rozdęcia,zapadnięcia,
przpukliny pępkowej ,widocznych fal
perystaltycznych.
-oglądanie okolic odbytu:
W kierunku obserwacji krwawień
odbytu,nietrzymania stolca
Osłuchiwanie
Celem oceny charakteru perystaltyki
(zwracanie uwagi na jej brak lub
nadmierna perystaltyka)
Badanie palpacyjne
Zbadaj podniebienie miękkie i twarde
Badanie brzucha: bolesności,napięcie,
powiększenie narządów wewnętrznych
Opukiwanie
Brzuch opukuje się celem stwierdzenia
nadmiernej ilości gazu,obecność
nieprawidłowej masy w brzuchu,płynu,
powiększonej wątroby.
Badanie laboratoryjne i testy
diagnostyczne
Badanie ogólne kału,
OB-przyśpieszony świadczy o obecności
zapalenia,
Morfologia krwi,
Badanie ultrasonograficzne jamy
brzusznej,
Radiologiczne badanie przewodu
pokarmowego,górnego odcinka przewodu
pokarmowego,przełyku i żołądka,
Wlew doodbytniczy z barytem,
Tomografia komputerowa,
Endoskopia, gastroskopia,
Kolonoskopia,rektoskopia,anoskopia,sig
moidoskopia
ROZSZCZEP WARGI I
PODNIEBIENIA
Rozszczep wargi jest wrodzoną anomalią
Częstość występowania 1na 800
przypadków
Rozszczep podniebienia jest wrodzoną
anomalią występującą 1 na 2000
urodzeń.
Ocena wyników
Badanie fizykalne służy wykluczeniu
innych defektów linii pośrodkowej.
Rozszczep wargi i podniebienia są
widoczne krótko po urodzeniu,
Może mieć charakter wady całkowitej
lub niecałkowitej.
Wyniki badań
Badanie ultrasonograficzne potwierdza
obecność rozszczepienia już w łonie
matki.
1 zdjęcie dziewczynka ma 3 miesiące.
2 zdjęcie dziewczynka ma 10 miesięcy
3 zdjęcie dziewczynka ma 5lat.
Postępowanie
pielęgniarskie
Oceń rodzaj i charakter problemów z
karmieniem,oddychaniem,stosunkiem
rodziców do dziecka oraz mową.
Zapewnij odpowiednie
odżywianie
i zapobiegaj zachłyśnięciu.
Stosowanie specjalnych smoczków,
Przy karmieniu trzymać dziecko w
pozycji półpionowej,pokarm kierować
zdala od podniebienia aby ściekał po
ścianach jamy ustnej celem
zapobiegania zachłyśnięciu,
Dzieci należy karmić powoli i często,aby
zapobiec połykaniu powietrza i
zarzucaniu pokarmów,
Stymulowanie odruchu ssania przez
delikatne drażnienie smoczkiem dolnej
wargi.
Udzielanie wsparcia
dziecku i rodzicom w
problemach:
Emocjonalnych
Socjalnych
Wpływanie na akceptację rodziców
sytuacji dziecka oraz aby okazywali
akceptację dziecku
Podkreślanie zalet dziecka oraz dobre
wyniki operacji.
OPIEKA
PRZEDOPERACYJNA
W zależności od rodzaju wady i stanu
dziecka,operacyjne leczenie
przeprowadza się między 1a3 miesiącem
życia,
Rekonstrukcję rozszczepu podniebienia
przeprowadza się między 6a18 miesiącem
życia.Może być wymagane kilkustopniowe
postępowanie operacyjne wykonywane
stopniowo.
Wczesna korekcja:
Wargi zapobiega dalszym problemom ze
ssaniem-umożliwia nawiązywanie bliskiego
kontaktu z mamą,
Podniebienia-zapobiega wadom wymowy,
oraz stosowaniu aparatów ortodontycznych
Pielęgniarskie działania to przede wszystkim
prowadzenie pielęgnacji jamy ustnej.
OPIEKA POOPERACYJNA
OCENA:
-drożności dróg oddechowych,
-objawów życiowych,
-obserwacja w kierunku obrzęków,
-obserwacja w kierunku niewydolności
oddechowej
Stosowanie namiotu z nawilżanym
powietrzem celem zminimalizowania
obrzęków,rozrzedzenia wydzieliny,
i zmniejszenia dolegliwości.
Kontrola szwów,oczyszczanie lini
szwów,
stosowanie antybiotyków w maści,celem
zapobiegania zakażeniom,
Ułożenie dziecka po zabiegu:
Po operacji rozszczepienia wargi:
-Na plecach,w niemowlęcym nosidełku
lub na boku,
Po operacji rozszczepu podniebienia:
-Układamy na brzuch celem lepszego
drenażu.
Karmienie dziecka za pomocą
gumowego kroplomierza,celem nie
urażania rany,
U dzieci starszych dieta początkowa
powinna składać się z czystych płynów,
dzieci nie powinny używać rurek ani
innych ostrych przedmiotów
Zwalczanie bólu –podawanie środków
przeciw bólowych
Edukacja
Należy nauczyć rodziców pielęgnacji
rany pooperacyjnej,
Nauczenie prawidłowych technik i
pozycji karmienia,
Należy zwrócić uwagę na temperaturę
podawanych posiłków,ponieważ
podniebienie po operacji jest
pozbawione zakończeń nerwowych i
może to powodować oparzenie
Wyjaśnij sposób postępowania z
aparatem ortodontycznym jeśli będzie
stosowany,
Podkreśl konieczność stosowania
długotrwałej kontroli,nauki mowy,
zapobiegania i korekcja wad zgryzu,
• Poinformowanie o konieczności
corocznej kontroli słuchu,ze względu na
zwiększoną podatność na nawracające
zapalenie ucha
Omówić sposoby zapobiegania
infekcjom.
Stosowanie specjalnych
smoczków:
Łyżeczka do karmienia
Zestaw smoczka do
karmienia przy rozszczepie
wargi i podniebiwnia.
REFLUKS ŻOŁĄDKOWO-
PRZEŁYKOWY
ACHALAZJA-oznacza trudności w
połykaniu,które mogą mieć różną
przyczynę.
To wsteczny przepływ treści żołądkowej
do przełyku wywołany przez
rozluźnienie
lub niewydolność dolnego zwieracza
przełyku
CHOROBA REFLUKSOWA
Jest najczęstszą chorobą przełyku
okresu niemowlęcego.
Refluks o niewielkim nasileniu może
występować u zdrowych niemowląt
Patologia jest wtedy gdy występują inne
objawy,które przetrwają do okresu
późnego niemowlęctwa
CHOROBA REFLUKSOWA
Występuje po rekonstrukcji przetok
tchawiczo-przełykowych
Niedrożności i zarośnieciu przełyku
U wcześniaków
U dzieci z dysplazja oskrzelowo-płucną
Porażeniem mózgowym
Zaburzeniami neurologicznymi
Skolioza
Astma
OCENA WYNIKÓW BADAŃ
Objawy kliniczne:
-silne wymioty z domieszką krwi,
-utrata masy ciał
-zachłyśnięcia i nawracające zapalenia
dróg oddechowych
-sinica z zaburzeniami oddechowymi
-stany zapalne i krwawienia z przełyku
-smoliste stolce
-pieczenie w okolicy zamostkowej,
-ból brzucha,
-kwaśny posmak w ustach
Badania laboratoryjne i
testy
diagnostyczne
Rtg przełyku po podaniu kontrastu
barytowego,celem potwierdzenia
refluksu i wyeliminowaniu niedrożności
żołądka i
dwunastnicy,
Morfologia krwi:może wykazać
niedokrwistość,która może być wtórna
do utraty krwi.
Wewnątrzprzełykowa kontrola ph
umożliwia pomiar ilościowy refluksu
żołądkowego
Scyntygrafia-polega na ocenie
radioaktywności(śledzenie jego drogi)
znacznika rozpuszczalnego w wodzie
podanej dziecku do wypicia.
Monometria-
wewnątrzprzełykowa wykaże obniżone
napięcie spoczynkowe dolnego
zwieracza przełyku, co jest
charakterystyczne dla refluksu.
Postępowanie
pielęgniarskie
Odpowiednie nawodnienie dziecka
Oceń objętość,częstość i charakter
wymiotów,
Oceń związek miedzy karmieniem i
wymiotami oraz aktywnością
niemowlęcia,
Wpływanie na poprawne odżywianie
techniki żywienia :
-podawaj często ale małe posiłki
-stosuj preparaty mlekozastępcze
zagęszczone przetworami zbóż,
-dbanie aby dziecku regularnie się
odbijało
Zapobieganie
powikłaniom choroby
refluksowej
Utrzymywanie półpionowej pozycji
dziecka podczas karmienia i zaraz po
nim,
Oceń szmery oskrzelowe przed i po
karmieniu,
W pobliżu łóżeczka dziecka
przygotowany ssak,
Monitor kontrolujący czynność serca
podłączyć w razie potrzeby
Edukacja terapeutyczna
Z zakresu karmienia i utrzymania
prawidłowej pozycji dziecka.
ZWĘŻENIE ODŹWIERNIKA
Polega na zwężeniu zwieracza
odźwiernika położonego w ujściu
żołądka.
Przyczyna jest nieznana
Ocena wyników badania:
Objawy kliniczne:
-ok.3tyg.życia pojawiają się zarzucania
treścią pokarmową
-wymioty bez żółci z treścią pokarmową,
mogą być podbarwione krwią
-wymioty przybierają na sile ok.1-2 tyg.aż
dochodzi do wydalania niestrawionego
jedzenia
Nie występują objawy anoreksji
Apetyt i jedzenie pozostaje na
dotychczasowym poziomie
Utrata masy ciała
Wzdęcia brzucha
W nadbrzuszu po prawej stronie od
pępka pojawia się wyczuwalna masa w
kształcie oliwki
Pojawiają się fale perystaltyczne
przemieszczające się z lewej na prawą
stronę przez nadbrzusze
Zmniejsza się częstość i objętość
stolców
Pojawiają się objawy niedożywienia i
odwodnienia
Badania laboratoryjne i
testy diagnostyczne.
USG i bad.radiologiczne górnego odcinka
przewodu pokarmowego mogą wykazać
opóźnione opróżnianie żołądka,wydłużony i
cienki odźwiernik lub obecność
nieprawidłowej masy w obrębie odźwiernika.
Gazometria –wykazuje wzrost ph surowicy
oraz zwiększenie stężenia wodorowęglanów
co świadczy o zasadowicy metabolicznej.
Stężenie elektrolitów wykazuje spadek
stężenia chlorków,sodu i potasu.
Morfologia krwi wykazuje wzrost
hematokrytu i hemoglobiny,co jest
wynikiem zagęszczenia krwi.
Postępowanie
pielęgniarskie:
Kontrola sposobu karmienia i związku
pomiędzy karmieniem a wymiotami,
Oceń objętość,częstość i charakter
wymiotów,
Zapewnienie odpowiedniego
nawodnienia,
Podawanie płynów pozajelitowo,
podawanie potasu celem wyrównania
kwasicy.
Zapobieganie zachłyśnięciu:
-Karm dziecko powoli,
-Dopilnuj aby dziecku regularnie odbijało
się po jedzeniu,
-Po karmieniu układaj dziecko na prawym
boku w pozycji siedzącej
Opieka pooperacyjna
Celem uniknięcia niedrożności stosowana
jest pyloromiotomia-wytworzenie
nacięcia wzdłuż przedniej ściany
odźwiernika do rozdzielenia mięśni.
Prowadzenie odżywiania:
Podawanie 4-6 posiłków w małych
ilościach klarownych płynów,jeśli jest to
dobrze tolerowane wprowadza się
preparaty mlekozastępcze.
Zapewnienie komfortu:
-higiena jamy ustnej,
-podawanie smoczka kiedy dziecko nie
otrzymuje pokarmów doustnie,
-zachęcanie rodziców do okazywania
czułości dziecku,
Podawanie leków przeciw bólowych wg
zleceń,
Edukacja terapeutyczna
Objaśnienie wszystkich zabiegów,badań
diagnostycznych,opieki przed i
pooperacyjnej,
Zademonstruj techniki prawidłowego
karmienia i ułożenia dziecka ,
Omów postępowanie z ranami
pooperacyjnymi.
CELIAKIA
To zespół złego wchłaniania,który
występuje gdy błona śluzowa jelita
cienkiego jest wrażliwa lub podlega
odpowiedzi immunologicznej na gluten.
Ocena wyników badania:
Objawy pojawiają się między 1-5 rokiem
życia,zwykle po wprowadzeniu do diety
glutenu.
Występuje ostra lub przewlekła biegunka
Stolce są jasne,wodniste,cuchnące
Wystepuje anoreksja i ból brzucha,
Mogą wystąpić wymioty
Zaparcia
Niedokrwistość
Mogą występować wzdęcia brzucha
Rozciągnięcie mięśni
Zmiany w zachowaniu: nadpobudliwość
i drażliwość.
Badania laboratoryjne i
testy diagnostyczne:
Biopsja jelita cienkiego ujawnia
spłaszczenie powierzchni błony śluzowej
z przerostową atrofią kosmków.
Stanowi potwierdzenie rozpoznania.
Zmiany w kosmkach powracają do
normy po zastosowaniu diety z
ograniczeniem glutenu co dodatkowo
potwierdza rozpoznanie
Badania surowicy krwi na obecność
przeciwciał przeciw
gliadynie,retikulinie,endomysium z
klasy IgG i IgA oraz ich zaniku od
momentu wyeliminowania preparatów
zawierających gluten z pożywienia.
Stosowanie szybkich testów
przesiewowych diagnostycznych celem
wykrycia obecności przeciwciał IgG i
IgA,dają możliwości do badań
przesiewowych i kontroli skutecznośći
leczenia.
Postępowanie
pielęgniarskie:
Zapewnienie odpowiedniego nawodnienia
Zapewnienie odpowiedniej diety
Objaśnienie rodzinie wpływu
mechanizmów prowadzących do rozwoju
choroby
Omówienie błędów dietetycznych
mających wpływ na opóźnienie wzrostu,
i niedokrwistości.
Główny cel edukacji:
Nauczyć zasad diety bezglutenowej i
wprowadzić ją u dziecka!!!
Podstawy diety
bezglutenowej:
Pokarmy dozwolone:
-mięsa:wołowina,wieprzowina,drób,ryby,
-jaja,
-mleko i produkty mleczne,
-wszystkie owoce i warzywa,
-zboża:kukurydza,bezglutenowa mąka,ryż
dmuchany,mąka
kukurydziana,przegotowane
bezglutenowe zboża.
Pokarmy niedozwolone:
-mleko komercyjne,lody,zagęszczone
mleko i gotowe puddingi,
-zboża:wszystko co zawiera pszenicę,
żyto,owies,jęczmień np.
(chleb,bułki,ciasteczka,ciasto,makarony
kluski).
Należy zwrócić uwagę rodzicom i
dziecku aby czytali etykiety z artykułów
spożywczych
Pomoc dietetyka o konsultacje i
tworzenie jadłospisów
Wprowadzenie ograniczeń dietetycznych
-dieta bezlaktozowa dla dzieci z ciężkimi
uszkodzeniami błony śluzowej
-unikanie pokarmów z dużą zawartością
włókien ze względu na obecność
procesu zapalnego jelita.
Zapobieganie
powikłaniom
Dokładna kontrola bilansu
żywieniowego,
Leczenie glikokortykosteroidami,
Dożylne podawanie płynów,
Jeśli zachodzi konieczność to stosuj
żywienie pozajelitowe.
CHOROBA
HIRSCHSPRUNGA
Jest wrodzonym zaburzeniem
charakteryzującym się brakiem zwojów
nerwowych w części jelita
Wynikiem tego jest mechaniczna
niedrożność,wtórna do nieprawidłowej
ruchomości tego segmentu jelita
Choroba Hirschsprunga-wrodzona
okrężnica olbrzymia.
Dochodzi w tej chorobie do poszerzenia
esicy w odcinku proksymalnym do
bezzwojowej części jelita.
np.w okrężnicy części zstępującej występuje
bezzwojowa część jelita grubego,powyżej
tego miejsca występuje poszerzenie w
dużym stopniu.
Ocena wyników badania:
Objawy kliniczne różnią się w zależności od
wieku,długości zajętego jelita:
- noworodki:brak oddawania smółki,odmowa
przyjmowania płynów,
wzdęcie brzucha,podbarwione żółcią wymioty,
-
niemowlęta:zaburzenia prawidłowego
rozwoju,zaparcia,wzdęcia brzucha,
wymioty i okresowa biegunka.
-starsze dzieci:anoreksja, przewlekłe
zaparcia,
cuchnące i taśmowate stolce,wzdęcia
brzucha,
widoczne fale perystaltyczne,wyczuwalne
masy kałowe,niedożywienie lub
niedobór wzrostu,objawy
niedokrwistości i niedobiałczenia
W badaniu przez odbyt stwierdza się
pustą odbytnicę,zaciśnięty zwieracz
odbytnicy oraz wyciekanie stolca,
Źle rokujące objawy sugerujace
zapalenie jelita to strzelające,krwiste
stolce,gorączka i skrajne wyniszczenie.
Postępowanie
pielęgniarskie
Obserwacja objawów,
Zapewnienie prawidłowego nawodnienia,
Oceń czynność jelit:
-ocena pasażu smółki,
-ocena częstości i charakteru stolców u
niemowląt i starszych dzieci
-dokonanie pomiarów obwodu brzucha,aby
ocenić wzrost rozdęcia
•Zapewnienie prawidłowego odżywiania,
odpowiedniego do wieku i zapotrzebowania
żywieniowego dziecka.
•wykonywanie lewatyw w celu
zmniejszenia zaparć.
•zmniejszanie dyskomfortu wywołanego
przez wzdęcia:sucha rurka do
odbytu,częsta zmiana pozycji
dziecka,obserwacja trudności w
oddychaniu wywołanymi wzdęciem.
Przygotowanie dziecka i
rodziców do:
Ręcznego poszerzenia
odbytu,opracowanie diety,oczyszczające
lewatywy do czasu,kiedy możliwe będzie
przeprowadzenie operacji,
Operacja w celu usunięcia pozbawionego
zwojów,nieprawidłowo funkcjonującego
segmentu okrężnicy,z następową
anastomozą w trzech stadiach:
1.Czasowa kolostomia przed definitywną
operacją,aby czasowo odbarczyć jelito
grube i uzyskać wzrost masy ciała,
2.Renastomoza-resekcja odbytnicy przez
wynicowanie po ok.9-12 miesiecy,
3.Zamknięcie kolostomii około 3 miesiące
później.
Opieka przedoperacyjna
Stosowanie lewatyw,
Przestrzeganie diety pozbawionej
błonnika,
wysokokaloryczna,wysokobiałkowa
Okresowe stosowanie żywienia
pozajelitowego
Przedoperacją :
Stosowanie powtarzalnych lewatyw,
Antybiotykowe irygacje okrężnicy
mające na celu zmniejszenie jelitowej
flory bakteryjnej,u noworodków nie jest
to konieczne bo ma jelito sterylne.
Opieka pooperacyjna
Utrzymywanie dziecka naczczo podczas
wstępnego okresu pooperacyjnego
Kontrola bilansu płynów
Przestrzeganie reżimu sanitarnego,
Włączanie doustne płynów w momencie
pojawienia się perystaltyki,
Prowadzenie pielęgnacji stomii:
Przygotowanie skóry wokół stomii,
zakładanie worka stomijnego,kontrola
gazów,
Obserwacja pojawiających się problemów z
oddawaniem stolca;stolce
taśmowate,obfite
biegunki,krwawienia,wypadanie jelita,
zaburzenia oddawania stolca lub gazów
Edukacja zdrowotna:
Instruowanie rodzinę w jaki sposób należy
pielęgnować stomię oraz na temat dostępnych
środków pielęgnacyjnych.
Wyjaśnienie i pokaz wykonywania lewatywy,
leki zmiękczające stolec,dieta ubogoresztkowa,
Należy unikać:potraw zaprawianych,owoców i
soków owocowych,surowych
warzyw,pełnoziarnistych zbóż oraz pieczyw.
Omówienie metodyoperacji,opiekę
przedoperacyjnej i pooperacyjnej,
Pielęgnację kolostomii jeśli jest
utworzona,
Umówienia spotkania z pielegniarką
stomijną
Dziękuję za uwagę.