Leki przeciwbakteryjne

KŁ

. F

A-

Ernst Boris Chain (Wielka Brytania)
Nagroda Nobla z medycyny 1945 (1/3

nagrody) za odkrycie penicyliny i jej
leczniczego działania w wielu chorobach
zakaźnych. Ernst B. Chain pracował dla
AstraZeneca (d. Astra) jako konsultant w
badaniach nad penicyliną.

Sir Howard Florey (Australia)
Nagroda Nobla z medycyny 1945 (1/3

nagrody) za odkrycie penicyliny i jej
leczniczego działania w wielu chorobach
zakaźnych. Sir Howard Florey pracował dla
AstraZeneca (d. ICI) jako konsultant w
badaniach nad penicyliną.

MIC – MINIMALNE STĘŻENIE HAMUJĄCE

MBC – MINIMALNE STĘŻENIE

BAKTERIOBÓJCZE

bakteriostatyczne

bakteriobójcze

Dany lek może być bakteriostatyczny względem
jednego organizmu i bakteriobójczy względem
innego.

Leki bakteriostatyczne względem danego patogenu to
te, których MBC jest wyższe od MIC

STOSOWANIE PROFILAKTYCZNE
ANTYBIOTYKÓW

Profilaktyka

przeciwbakteryjna



Pacjenci z przebytą

chorobą reumatyczną serca



Pacjenci przed zabiegami

chirurgicznymi i

stomatologicznymi



Zapobieganie gruźlicy i

zapalenia opon mózgowo-

rdzeniowych u osób

mających kontakt z

chorymi



Leczenie kobiet w ciąży

zakażonych wirusem HIV –

ochrona dziecka

PROFILAKTYKA PRZED ZABIEGAMI
CHIRURGICZNYMI

Pojedyncza dawka leku

Szerokowidmowy

Długodziałajacy

Podanie i.v.

Cefalosporyny

Penicyliny

Wankomycyna

30-60 minut

Zabieg chirurgiczny

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii
powodującej infekcje



Spektrum działania i
wpływ na florę
niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne
właściwości



Farmakodynamiczne
właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej

infekcje



Spektrum działania i

wpływ na florę

niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne

właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

TERAPIA EMPIRYCZNA

Przebieg



Nagły



Pośredni



Stopniowy

Miejsce nabycia infekcji



Zewnątrzszpitalna



Wewnatrzszpitalna

Lokalna sytuacja epidemiologiczna
Stan układu immunologicznego pacjenta



Kryteria wyboru



Cechy kliniczne infekcji



Miejsce infekcji



Ciężkość zakażenia



Stosowane antybiotyki szrokowidmowe

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii powodującej
infekcje



Spektrum działania
i wpływ na florę
niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne
właściwości



Farmakodynamiczne
właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

Pseudomembranous colitis (PMC)

High risk

Medium risk

Low risk

Clindamycin

Cephalospori

n (2&3)

Penicillins

with beta-

lactamase

inhibitors

Chinolones

Macrolides

Tetracyclines

Aminoglycosid

Metronidazol

Vancomycin

Symptoms PMC

Symptoms can start as early as the first day of

antimicrobial therapy or several weeks after
antibiotc therapy is completed.

Diarrhea



Acute watery diarrhea with lower abdominal pain



C. difficile toxins are present in stool



Mild, with only 3 or 4 loose watery stools per day



In colitis – profuse, watery diarrhea with 5 to 15
bowel movements per day, abdominal pain,
abdominal distention, nausea and anorexia

Treatment of PMC

Metronidazol (10-14 d

)

Van

omyc

yna

125 mg

6 h

p.o.

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej infekcje



Spektrum działania i

wpływ na florę

niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne

właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej infekcje



Spektrum działania i wpływ

na florę niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczn

e właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna

lokalizacja infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

FARMAKOKINETYKA ANTYBIOTYKÓW

Przenikanie do płynu mózgowo rdzeniowego



Dobrze penetrują do oun



Metronidazol



Mezlocylina



kotrimoksazol



Nie przenikają lub bardzo słabo:



amfoterycyna B,



linkozamidy, makrolidy, ketokonazol, itrakonazol

FARMAKOKINETYKA
ANTYBIOTYKOTERAPII

Penetrujące do oun w stanie

zapalnym



Amikacyna



Penicylina G



Karbenicylina



Aztreonam



Cefolosporyny III generacji:



Cefotaksym, ceftriakson



Chinolony



Gentamycyna

FARMAKOKINETYKA ANTYBIOTYKÓW

Penetracja do kości



Bardzo dobrze: linkomycyna,

klindamycyna, kloksacylina,
cefalosporyny III generacji



Nie penetrują: penicylina

benzylowa, aminoglikozydy

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii
powodującej infekcje



Spektrum działania i
wpływ na florę
niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne
właściwości



Farmakodynamiczne
właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antymikrobiologic

zna historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo stosowania

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii
powodującej infekcje



Spektrum działania i
wpływ na florę
niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne
właściwości



Farmakodynamiczne
właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna

historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej infekcje



Spektrum działania i

wpływ na florę

niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne

właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne

leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

Trimetoprim (1)

ameto

azol

(5)

otrimoxazole

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej infekcje



Spektrum działania i

wpływ na florę

niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne

właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństw

o stosowania

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Wielość i jakość działań niepożądanych

decyduje kiedy dany lek powinien być
stosowany:



Pierwszego rzutu



Kolejnego rzutu



Ostatniej szansy

Anemie

• Anemia aplastyczna

, działanie

mielotoksyczne nieodwracalne,
wynikające z reakcji idiosynkratycznej,
niezależne od dawki. Prowadzi do
śmierci.

Chloramfenikol

• Anemia hemolityczna

wystepująca u

osób z niską aktywnością glukozo-6-
fosfodehydrogenazy. Anemia
odwracalna i zależna od dawki.

• Chloramfenikol, sulfonamidy

Działanie chondrotoksyczne

Fluorochinolony

Działanie chondrotoksyczne: uszkadzają chrząstki

nasadowe w organizmach rozwijających się, dlatego
nie należy podawać dzieciom i młodzieży. Pojawiają
się tzw

tendinopatie

uszkodzenie ścięgien,

prowadzące do ich pękania np. ścięgna piętowego
(Achillesa)

Reakcja disulfiramowa



Reakcja disulfiramowa polega na zahamowaniu przez
lek dehydrogenazy aldehydowej, enzymu
rozkładającego główny metabolit etanolu -aldehyd
octowy. Reakcja ta objawia się zaburzeniami krążenia,
pokrzywką, odczuwaniem duszności, lęku, strachem
przed zagrażającą śmiercią.

• Metronidazol
• Cefalosporyny: cefamandol, cefotetan,

moksalaktam, cefoperazon

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii
powodującej infekcje



Spektrum działania i
wpływ na florę
niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne
właściwości



Farmakodynamiczne
właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

ANTYBIOTYKI W CIĄŻY
BEZPIECZEŃSTWO

Kategoria

Antybiotyki

B- prawdopodobnie bezpieczne

(badania na zwierzętach nie

wykazały wpływu na rozwój

płodu, brak badań u ludzi

Penicyliny, cefalosporyny,

meropenem, aztreonam,

fosfomycyna, makrolidy (oprócz

klarytromycyny), klindamycyna,

streptograminy, nitrofurantoina,

daptomycyna

C –ograniczone zastosowanie –

badania na zwierzętach wykazały

toksyczny wpływ na płód, brak

badań u ludzi

Imipenem, glikopeptydy,

klarytromycyna, linezolid,

chloramfenikol, fluorochinolony,

metronidazol, kotrimoksazol,

kolistyna

D- tylko w wyjątkowych

sytuacjach, udowodnione

działanie toksyczne na płód,

czasami korzyści wynikające z

zastosowania mogą przeważać

nad ryzykiem

Tetracykliny, tygecyklina,

aminoglikozydy

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O
WYBORZE
ANTYBAKTERYJNEGO LEKU

Drug specific



Rodzaj bakterii

powodującej infekcje



Spektrum działania i

wpływ na florę

niecelowaną



Dawkowania



Farmakokinetyczne

właściwości



Farmakodynamiczne

właściwości



Side effects



Interakcje



Koszt

Patient specific



Anatomiczna lokalizacja
infekcji



Antimikrobiologiczna
historia



Alergiczna historia



Renal and hepatic
function



Stosowane inne leki



Ciąża i laktacja



Bezpieczeństwo
stosowania

Wiek pacjenta: dzieci

Antybiotyki przeciwwskazane u
dzieci

Tetracykliny –do 8r.ż. – odkładają się w

kościach i zębach

Fluorochinolony – do 18 r.ż. -z powodu erozji

chrząstki stawowej (artropatia)

U noworodków

Sulfonamidy – wypierają z połączeń z

białkami bilirubinę i powodują

„KERNICTERUS” – żółtaczkę jąder

podkorowych mózgu

Chloramfenikol - zespół dziecka szarego

Rozwój oporności na antybiotyki

•Produkcja enzymów

rozkładających antybiotyk
•Enzymatyczna modyfikacja

antybiotyku do struktur

nieaktywnych
•Zmniejszenie napływu

antybiotyku do wnętrza

komórki bakteryjnej
•Modyfikacja miejsca wiążącego

antybiotyk (PBP)
•Modyfikacja miejsc aktywnych

(rybosomy)

Metody zapobiegania powstawaniu
oporności

 Stosowanie środków przeciwzakaźnych jedynie przy

potwierdzonych infekcjach (antybiotyk – infekcja
bakteryjna)

 Dobór leku zgodnie z wrażliwością drobnoustroju, na

podstawie objawów, antybiogramu lub innych
przesłanek

 Stosowanie w odpowiedniej dawce, zachowanie

odpowiednich odstępów czasowych, stosowanie przez
odpowiedni czas

Terapia skojarzona

 W przypadku zakażeń mieszanych
 W przypadku zakażeń zagrażających życiu, gdy nie ma

możliwości szybkiego określenia patogenu i jego
wrażliwości

 Poszczególne składniki:

 są stosowane w maksymalnie efektywnych dawkach
 Mają różne mechanizmy działania
 Nie wykazują oporności krzyżowej

 Stosowana aby opóźnić rozwój oporności (gruźlica, AIDS)
 Nie łączy się chemioterapeutyków bakteriobójczych z

bakteriostatycznymi

Document Outline