Przetworniki

Cyfra/Analog i

Analog/Cyfra

Technika cyfrowa

Ernest Jamro, Agnieszka Dąbrowska

Katedra Elektroniki, AGH

Kwantowanie

Sygnał kwantowany

Sygnał cyfrowy

ref



q – kwant – waga napięciowa
najmniej znaczącego bitu
przetwarzania

ref

– napięcie referencyjne (lub

zakres pomiarowy: V

max

-V

min

)

N- liczba bitów przetwornika

Przykład:

ref

=1V,

N=10,

q=
1/10241mV

Błąd kwantyzacji

SNR – Signal-to-Noise Ratio – stosunek sygnału do
szumu

noise

signal

noise

signal

SNR



Analog

Q(x)-po
kwantyzacji

err

(x)-bład kwantyzacji

Błąd kwantyzacji – c.d.

err

(x)

-Q/2

Q/2

1/Q

err











]

[

)

(

SNR

noise

Signal

















Dla przebiegu trójkątnego w pełnym
zakresie pomiarowym

równomierny rozkład

błędu kwantyzacji

]

[

)

log(

)

log(

)

log(

SNR



















]

[

761

sin

SNR







Sinusoida – pełny zakres pomiarowy:
wartość skuteczna równa się

SNR

sin

)

(





N

Próbkowanie

Katedra Elektroniki AGH

Przebieg wejściowy

Impulsy próbkujące

Dyskretny przebieg wejściowy

z pamiętaniem stanów

Układy próbkująco-pamiętające

Katedra Elektroniki AGH

• czas akwizycji – czas pomiędzy

zamknięciem klucza a ustaleniem
wartości napięcia wyjściowego
równej wartości napięcia wejściowego
z zadaną dokładnością (0,2s – 25ns)

• dokładność: 8 – 12 bitów

• maksymalna szybkość narastania:

(0,5-900 V/s)

• zwis (spadek napięcia na kondensatorze

pamiętającym w fazie pamiętania):
1mV/s – 1kV/s

Zakres pomiarowy (ang. Full

Scale)

brak

Zakres

Zakres pomiarowy = 2

Q

Największa reprezentowana wartość: (2

-1)

Q

Przykład:

N=8, V

ref

=1V, V

max

=255/256=0.996V

Uwag na reprezentację liczb: z przesunięciem –
najczęstsza reprezentacja liczb w przetwornikach
AC i CA

Aliasing

Właściwy obraz

Aliasing

Potrzeba stosowania filtru dolnoprzepustowego na
wejściu przetwornika

Parametry statyczne

przetworników

Katedra Elektroniki AGH

• Rozdzielczość – stosunek przedziału kwantyzacji Q do pełnego zakresu prze-

twornika FS, jest równa odwrotności liczby poziomów kwan-
tyzacji, najczęściej określana liczbą bitów N słowa cyfrowego

• Dokładność przetwornika (bezwzględna lub względna) – największa różnica

między rzeczywistą a przewidywaną wartością sygnału ana-
logowego dla danego słowa cyfrowego

• Błąd przesunięcia (bezwzględny lub względny) –

różnica między rzeczywistą
a idealną wartością sy-
gnału analogowego dla mini-
malnej wartości cyfrowej

Parametry statyczne

przetworników

Katedra Elektroniki AGH

• Błąd skalowania (wzmocnienia ang.
gain error) –
różnica między przewidywaną i
ekstrapolowaną wartością rzeczywistą
sygnału analogowego

dla pełnego

zakresu przetwornika

• Nieliniowość całkowa (ang. Integral
Nonlinearity - INL) – największe
odchylenie rzeczywistej charakterystyki
przetwarzania od linii prostej

Parametry statyczne

przetworników

Katedra Elektroniki AGH

• Nieliniowość
różniczkowa
(ang. Differencial
Nonlinearity – DNL ) –
charakteryzuje lokalne
odchylenia charakterystyki
od linii prostej

|DNR | < 1 LSB
błąd pominiętych kodów
(ang. No-missing codes) dla
A/C lub przetwornik
monotoniczny dla C/A

|DNR

> 1 LSB

przyrost liczby wejściowej D
powoduje zmniejszanie
sygnału wyjściowego
(niemonotoniczność)

A/C

C/A

Parametry dynamiczne

przetworników C/A

Katedra Elektroniki AGH

• Czas ustalania (konwersji) – czas, po
którym

sygnał wyjściowy ustali się z

dokładnością

lepszą niż 0,5LSB dla

najgorszego przypadku

zmiany liczby

wejściowej (0FS)

• Czas przełączania – czas zmiany napięcia
wyjściowe-

go przetwornika od wartości

początkowej do

90% zakresu zmiany

napięcia wyjściowego

• Maksymalna częstotliwość przetwarzania – maksymalna liczba konwersji na

sekundę, częstotliwość graniczna = 1/czas konwersji

• Szpilki napięcia (ang. glitch) – szpilki związane z przenikaniem przez pojemności

pasożytnicze cyfrowych sygnałów przełączających klucze analogowe

Parametry dynamiczne

przetworników A/C

Katedra Elektroniki AGH

• Czas konwersji – czas potrzebny do jednego całkowitego przetworzenia sygnału

analogowego na wartość cyfrową z pełną specyfikowaną dokładnością

• Błąd dynamiczny przetwarzania A/C – równy
zmianie wartości sygnału wejściowego
następującej w czasie wykonywania
konwersji przez przetwornik A/C

U=2f•A•T

U<FS/2

w czasie konwersji T

max

=(2

N+1

 T

)

-1

Przetwornik z siecią wagową

Katedra Elektroniki AGH

• wolny (przez
zastosowanie
wzmacniacza
operacyjnego)

• wymagane duże i
bardzo dokładne
rezystancje

• klucze analogowe
przełączają duże
napięcia

• Duże błędy DNL
Nie stosowany w
praktyce

Przetwornik C/A z

łańcuchem rezystorów

(ang. Resistor String)

Zalety:

•Wymaga takich samych rezystorów

•Rezystory nie musza być bardzo dokładne

•Małe błędy statyczne

Wady:

Duża liczba użytych elementów 2

, dlatego N=8-

12bitów

Przykład: AD5332: Dual 8-Bit DAC

AD5343: Dual 12-Bit DAC

Typ Max

Przetwornik z drabinką R-2R

Katedra Elektroniki AGH

• wskazane użycie jak największych

rezystancji – kompromis
między szybkością działania
a dokładnością przetwornika

• napięcie na kluczach jest małe

• minimalny wpływ nieliniowości

kluczy na dokładność
przetwornika

• wzmacniacz operacyjny ogranicza

szybkość działania

Przetwornik z drabinką R-

2R –

Wytłumaczenie działania

Impuls Napięcia

(ang. Glitch Impulse:

[Vps])

Impuls powstaje głównie przy zmianie najstarszego bitu,
jego przyczyną różna szybkość włączania i wyłączania się
kluczy np. w przetworniku z drabinką R-2R

0111...11

1000...00

OFF

Przetwornik C/A z pojemnościami

wagowymi

Katedra Elektroniki AGH

• dwie fazy działania przetwornika: I – ładowanie pojemności do napięcia U

ref

II – odpowiednie kondensatory łączone do wejścia wzmacniacza
operacyjnego

• szybszy niż przetwornik z siecią wagową, ograniczenie tylko szybkością

działania kluczy oraz czasem ładowania pojemności

• wada: duży zakres wartości pojemności

• pojemności pasożytnicze – rozdzielczość przetwornika 7 – 8 bitów

Przetwornik C/A z siecią C-2C

Katedra Elektroniki AGH

• dwie fazy działania: I – ładowanie kondensatorów (U

ref

, U

ref

/2, U

ref

/4, ...)

II – Kf zamknięty (rozładowuje C), Ka – złączenie górnych węzłów
do masy, Kb – dołączenie odpowiednich kondensatorów do WO

A/C bezpośredniego porównania

Katedra Elektroniki AGH

Równoległe (flash)

• najszybsze przetworniki A/C
• ograniczona rozdzielczość (max. 12 bit)
• czas konwersji <1ns dla układów z

tranzystorami MESFET

• częstotliwość: 20-500MHz
• komparatory ograniczają szybkość

i dokładność przetwarzania

• wzrost poboru mocy (0,25-7,5W)
• skomplikowany dekoder
• trudności w doborze dzielnika

= R/2

(zero=
1/2LSB

2.5 LSB

1.5 LSB

0.5 LSB

A/C bezpośredniego porównania

Katedra Elektroniki AGH

Szeregowe

wagowy

z podwajaniem

A/C bezpośredniego porównania

Katedra Elektroniki AGH

Szeregowo-równoległe

• 8-16 bitów
• częstotliwość: 0,2-40MHz
• moc strat: 0,04-20W

Kompensacyjne przetworniki A/C

Katedra Elektroniki AGH

Kompensacja równomierna

• oparty na zasadzie zliczania impulsów zegara
• długi czas przetwarzania (max. 2

)

• rzadko stosowany

Kompensacyjne przetworniki A/C

Katedra Elektroniki AGH

Kompensacja równomierna - nadążny

Kompensacyjne przetworniki A/C

Katedra Elektroniki AGH

Kompensacja wagowa

• krótki czas przetwarzania (nt

)

• duża nieliniowość różniczkowa C/A

• łatwy do realizacji w układach monolitycznych

• rozdzielczość 8-16 bitów

• przetwornik C/A z drabinką R-2R

• 5-10MSPS przy rozdzielczości 10-12bitów

• moc strat: 15mW-1W

Metody Czasowo-

Częstotliwościowe

Metoda czasowa A/C

Katedra Elektroniki AGH

Czasowa prosta = Całkowanie pojedyncze

• niska dokładność (0,1%)

Metoda czasowa A/C

Katedra Elektroniki AGH

Podwójne całkowanie

• duża rozdzielczość: 12-26 bitów

• duża dokładność (0,01%)
• duży czas przetwarzania: 20ms-1s (T

wielokrotność 20ms)

• mała moc strat: 0,6-450mW

Metoda częstotliwościowa

Katedra Elektroniki AGH

Prosta

• napięcie wejściowe zmieniane

na impulsy o częstotliwości
proporcjonalnej do wartości
tego napięcia

• mała dokładność (ok.1%)
• rzadko stosowane

C/A Modulacja Szerokości Impulsu

(ang. Pulse-Width Modulation -

PWM)

Katedra Elektroniki AGH

•

wielkość cyfrowa

  przetwarzana na ciąg
  impulsów o stałej amplitudzie
  i o współczynniku wypełnienia
  proporcjonalnym do słowa cyfrowego

• relatywnie długi czas konwersji 2

clk

• możliwość uzyskania bardzo dużej rozdzielczości

• monotoniczne

• niewielka nieliniowość różniczkowa

•konieczność stosowania dobrego filtru dolnoprzepustowego na
wyjściu – dlatego przetwornik ten ma głównie znaczenie teoretyczne
lub też tam gdzie nie trzeba stosować filtru, np. do sterowania
jasnością diód LED

= U

ref

D/2

Przykład:
Częstotliwość przetwornika f

ADC

=100kHz, N=16, f

clk

= 65MHz

Pulse-Width Modulation - PWM

Przetwornik D/A 1-bitowy

przykład obrazu

Oryginał

Nieoptymalne

Optymalne

podobnie jak PWM

Delta-

Sigma

PWM a Sigma-Delta

Signa-Delta

PWM

Wypełnienie
= V

Metoda częstotliwościowa

Katedra Elektroniki AGH

Delta sigma A/C

Delta-Sigma A/C c.d.

http://en.wikipedia
.org/wiki/Sigma_d
elta

Delta-Sigma wyższego

rzędu

2-gi
rząd

3-rząd

Szumy dla różnych
częstotliwości

Nadpróbkowanie

http://en.wikipedia.org/wiki/Oversamplin
g

Możliwe jest uzyskanie większej rozdzielczości bitowej poprzez
nadpróbkowanie (próbkowanie z większą częstotliwością niż
częstotliwość Nynquist’a.

N= ½ log

(n)

N – dodatkowa rozdzielczość bitowa
n – współczynnik nadpróbkowania

Przykład: n= 4  N=1; n=16  N=2
Założenie to wynika z błędu standardowego który maleje
odwrotnie proporcjonalnie z pierwiastkiem liczby pomiarów
(założenie braku korelacji)

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38