8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
ELEMENTY POLITYKI HANDLU
MIĘDZYNAROWEGO
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
1
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
TEMAT:
ELEMENTY POLITYKI HANDLU
MIĘDZYNAROWEGO
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
2
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
CEL - ZAPOZNAĆ Z:
Międzynarodowym podziałem pracy;
Obrotami i strukturą handlu międzynarodowego;
Przyczynami handlu;
Specjalizacją
międzygałęziową
i
wewnątrzgałęziową;
Instrumentami i narzędziami polityki handlowej
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
3
AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ
LITERATURA:
Praca zbiorowa pod red. Milewskiego
R.:
Podstawy
ekonomii.
Praca
zbiorowa pod red. Milewskiego R.:
Podstawy
ekonomii.
PWN:
Warszawa 2006.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
4
WPROWADZENIE
Przyczyny włączania się państw w
wymianę międzynarodową:
1. Kraje różnią się między sobą (podobnie
jak ludzie) i z różnic tych mogą czerpać
wymierne korzyści, pod warunkiem
ułożenia wzajemnych stosunków w taki
sposób, aby każdy z nich specjalizował
się w tym, co wykonuje stosunkowo
dobrze.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
5
WPROWADZENIE
2. Kraje prowadzą wymianę w celu
uzyskania korzyści wynikających ze
skali produkcji. Każdy z krajów
wytwarzając
ograniczoną
liczbę
produktów może robić to na większą
skalę, zatem bardziej wydajniej, niż
gdyby sam produkował wszystkie
niezbędne mu dobra.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
6
WPROWADZENIE
Międzynarodowy podział pracy - szczególny
typ społecznego podziału pracy, dokonujący się
pomiędzy poszczególnymi krajami, tzn. między
podmiotami
prowadzącymi
działalność
gospodarczą
w obrębie różnych państw.
Tradycyjny
międzynarodowy
podział
pracy
przypada na XIX i XX w.
Kraje rozwinięte w II poł. XIX w. to kraje Europy
Zachodniej, 65 % produkcji światowej w tym WB
30 %, Ameryka Północna 25 %, pozostałe kraje 10
%.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
7
WPROWADZENIE
Narody podejmują specjalizację dlatego,
że osiągają z niej korzyści, pod warunkiem
że wymiana handlowa zapewni każdemu
z
państw
uczestniczącemu
w międzynarodowym podziale pracy
udział
w tych korzyściach.
Istotą zawsze było źródło korzyści
i mechanizm jego podziału.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
8
MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY
Międzynarodowy podział pracy jest to
proces obejmujący następujące działania:
Specjalizację produkcji w wybranych
dziedzinach wytwarzania;
Ograniczenie lub rezygnację z produkcji
w innych dziedzinach;
Wymianę handlową między krajami.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
9
MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY
Specjalizacja międzygałęziowa
– to koncentracja produkcji w
całych sektorach gospodarki, a
jednocześnie
rezygnacja
lub
ograniczenie
produkcji
w innych sektorach.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
10
MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY
Podział
charakterystyczny
dla
tradycyjnego
międzynarodowego
podziału pracy (kraje wysoko
rozwinięte
–
produkcja
przemysłowa,
kraje
słabo
rozwinięte – produkcja w sektorach
surowcowych, rolnictwie itp.)
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
11
MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY
Specjalizacja wewnątrzgałęziowa –
to koncentracja produkcji w określonych
sektorach, i rezygnacja z udziału w
produkcji w innych gałęziach. Cechą
charakterystyczną jest to, że dany kraj
zarówno
eksportuje,
jak
i
importuje
towary
różniące
się
asortymentem lub marką.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
12
MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY
Twierdzenie
–
korzystna
jest
specjalizacja, jeśli dany kraj ma nad
innym
krajem
(zagranicą)
komparatywną przewagę, wynikającą z
porównania w skali międzynarodowej
relacji
jednostkowych
kosztów
wytwarzania między poszczególnymi
produktami.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
13
OBROTY I STRUKTURA HANDLU
MIĘDZYNAROWEGO
Handel zagraniczny – to EX i IM
towarów. EX jest sprzedażą krajowych
towarów za granicę, IM kupnem
towarów
za
granicą.
W większości EX i IM podstawą płatności
jest pieniądz (jedna z powszechnie
używanych walut wymiennych; rzadko
występuje wymiana barterowa)
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
14
OBROTY I STRUKTURA HANDLU
MIĘDZYNAROWEGO
Handel światowy – to suma EX wszystkich
krajów. Jest on równy IM światowemu.
Pomija się kwestie różnic statystycznych EX
IM wynikających z kosztów transportu
i ubezpieczenia do wartości IM.
Obserwuje się rozwój handlu usługami
(EX i IM usług) m.in. transportowymi,
budowlanymi, turystycznymi, finansowymi
(bankowość,
ubezpieczenia),
telekomunikacyjnymi, łączności.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
15
KOSZTY KOMPARATYWNE I INNE
PRZYCZYNY HANDLU
Handel daje narodom m.in. Korzyści ze
specjalizacji produkcji, których przyczyna
jest absolutna lub komparatywna
przewaga produkcyjności.
Przewaga absolutna oznacza, że
jeden kraj wytwarza dobro niższym
kosztem niż drugi kraj.
Dzięki wymianie dóbr kraje mogą
osiągać korzyści komparatywne
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
16
KOSZTY KOMPARATYWNE I INNE
PRZYCZYNY HANDLU
Przewaga komparatywna oznacza, że
jeden kraj wytwarza dobro niższym
kosztem alternatywnym niż drugi kraj.
W takiej sytuacji każdy kraj powinien
specjalizować się w produkcji dobra,
w przypadku którego ma przewagę
komparatywną.
W
praktyce
przyczyna
przewagi
produkcyjności są technologia i zasoby.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
17
KOSZTY KOMPARATYWNE I INNE
PRZYCZYNY HANDLU
Teoria obfitości zasobów – punktem wyjścia
jest porównanie relacji zasobów podstawowych
czynników produkcji (kapitału i pracy
w poszczególnych krajach).
Różnice cen.
Kapitał ludzki – wysoki poziom wiedzy,
zdolności
i umiejętności zakumulowanych w wyniku
wykształcenia i doświadczenia zawodowego;
praca „zwykła” – nisko kwalifikowana
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
18
KORZYŚCI Z HANDLU
Dzięki handlowi rosną możliwości produkcyjne
uczestników wymiany handlowej.
Wzrost możliwości produkcyjnych powoduje, że
realokowanie danych czynników produkcji (do
dziedzin, w których koszty wytwarzania są
niższe), pozwala na osiągniecie większej
łącznej produkcji.
W przypadku specjalizacji wewnątrzgałęziowej
wzrost skali produkcji prowadzi do obniżenia
przeciętnych kosztów jednostkowych
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
19
KOSZTY KOMPARATYWNE I INNE
PRZYCZYNY HANDLU
Uwalniane
są
nakłady
czynników
produkcji,
które
mogą
znaleźć
zastosowanie w wytwarzaniu innych
towarów (zwiększając globalne możliwości
produkcji
krajów
uczestniczących
w
wymianie handlowej).
Przestawione teorie wskazują, że każda
GN powinna zyskać na kreowaniu handlu
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
20
CŁO I INNE INSTRUMENTY HANDLU
MIĘDZYNARODOWEGO
Bariery w handlu zagranicznymi mogą mieć
charakter ekonomiczny i pozaekonomiczny.
Klasycznym instrumentem polityki państwa
w dziedzinie handlu zagranicznego jest cło.
Cło jest opłatą, którą IM lub EX musi uiść
na
rzecz
budżetu
państwa
przy
dokonywaniu transakcji zagranicznej.
Cło najczęściej przyjmuje postać procentowej
opłaty do ceny jednostki importowanego
towaru.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
21
CŁO I INNE INSTRUMENTY HANDLU
MIĘDZYNARODOWEGO
Motywy nakładania przez władze ceł:
Dążenie
władz
do
zwiększenia
dochodów
budżetowych – cła są łatwiejsze do zbierania niż
podatki od działalności gospodarczej;
Popieranie działalności produkcyjnej w wybranych
dziedzinach – młode, rozwijające się gałęzie
produkcji. Zgodnie z tym argumentem młode firmy
w prospektywnych dziedzinach działalności należy
chronić
przed
konkurencją
(motyw
nieekonomiczny).
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
22
CŁO I INNE INSTRUMENTY HANDLU
MIĘDZYNARODOWEGO
Osłanianie zatrudnienia w niekonkurencyjnych wobec
zagranicy gałęziach – gałęziach, które bez ochrony
władz
upadłyby
(wzrost
bezrobocia).
Motyw
nieekonomiczny, prowadzący do odłożenia na
przyszłość rosnących kosztów przystosowania się
gospodarki;
Ochrona pewnych grup społecznych – ochrona
produkcji rolnej wraz z ludnością zatrudnioną
w rolnictwie oraz kulturą i tradycją wiejską
(protekcjonizm kulturowy).
Cło jest stratą dla konsumentów, nieefektywną
alokacją zasobów i stratą społeczną
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
23
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Powszechnie w handlu międzynarodowym
powszechnie stosuje się cła, które są
uzupełniane środkami pozataryfowymi w
celu hamowania IM oraz pobudzania EX, a w
pewnych przypadkach także w celu jego
ograniczania.
Jeśli dany instrument regulacji nie dotyczy
posługiwania się stawką celną, to ma on
charakter pozataryfowy.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
24
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Lista instrumentów pozataryfowych jest różnie
przedstawiana w różnych źródłach. Podstawowe
kryteria:
1.
Warunkiem
uzyskania
instrumentu
pozataryfowego jest to, aby wywoływał on
skutki identyczne to tych, jakie wywołują cła.
2.
Wymóg, aby dany instrument był przeznaczony
do regulacji zjawisk gospodarki wewnętrznej, a
jedynie wywoływał drugoplanowe efekty w
dziedzinie handlu zagranicznego.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
25
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
1.
Ograniczenia ilościowe (kontyngenty) –
główny pozataryfowy środek regulacji.
Ustawowo ustalona max. wielkość IM, EX lub
tranzytu. Wyrażona może być w wartościach
ilościowych lub wartościowych. Rozróżnia się
kontyngent taryfowy (celny) – to max.
wielkość
IM
bezcłowego
(jest
formą
przywileju)
oraz
nietaryfowy
(pozataryfowy) – wielkość IM, EX lub
tranzytu,
której
przekroczenie
w
wyznaczonym okresie jest niedozwolone.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
26
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Kontyngenty IM m.in.:
- są najbardziej restrykcyjna formą protekcji;
- ograniczają strumienie handlu zagranicznego;
- są formą ochrony produkcji krajowej przed
konkurencją;
- są formą poprawy bilansu płatniczego.
Kontyngenty EX m.in.:
- ochrona rynku wewnętrznego przed nadmiernym
spadkiem podaży towarów;
- dążenie do utrzymania krajowych cen towarów na
poziomie niższym od cen światowych;
- działanie ceł wywozowych lub podatku eksportowego.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
27
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
2. Licencjonowanie – uzależnienie transakcji IM lub
EX do uzyskania pozwoleń (licencji) do wywozu
(przywozu) określonych towarów. Jest formą
nadzorowania kontyngentów.
Rozróżnia się dwa sposoby wydawania pozwoleń
przywozu (wywozu), tj. automatyczna – udzielanie
pozwoleń na wywóz (przywóz) towaru we
wnioskowanej
ilości
(wartości)
oraz
nieautomatyczna
rejestracja
obrotu
–
udzielanie pozwoleń na wywóz (przywóz) mniejszej
od wnioskowanej ilości lub wartości towaru, jednak
niemniejszej niż urzędowo określona minimalna
wartość lub ilość towaru.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
28
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Pozwolenia przywozu (wywozu) towarów są
stosowane w odniesieniu do towarów:
Których obrót z zagranicą wymaga uzyskania
koncesji;
Objętych
ograniczeniami
kontyngentem,
automatyczna lub nieautomatyczną rejestracją
obrotu);
Którymi obrót z zagranicą jest dokonywany na
podstawie
umów
międzynarodowych
wymagających
rozliczeń
w
specjalnych
jednostkach rozrachunkowych.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
29
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
3. Porozumienie o dobrowolnym ograniczaniu EX
– dochodzi pod naciskiem kraju importującego.
Zawierają zobowiązanie kraju EX, że w pewnym
okresie jego wywóz nie przekroczy określonej
wielkości. Wywołuje takie same skutki jak kontyngent
i jest traktowane jako ograniczenie ilościowe.
Zbliżoną
formą
są
porozumienia
o
uporządkowanym zbycie – oprócz wielkości
dopuszczalnego EX mogą zawierać elementy
(zwłaszcza cenę minimalną), poniżej której eksporter
zobowiązuje się nie dostarczać towarów na rynek
importera.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
30
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
4. Zakazy IM i EX – skrajna forma ograniczeń
pozataryfowych (embargo). Prawny zakaz
operacji handlowych, w tym decyzje rządu
zabraniające wchodzenia statkom do potów
kraju objętego embargiem.
5. Subsydiowanie EX – zasadnicze pojęcia:
Finansowy wkład rządu lub innej instytucji
publicznej
w
postaci
bezpośredniego
przepływu środków (darowizny, pożyczki,
wkłady kapitałowe, gwarancje kredytowe);
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
31
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Anulowanie lub niepopieranie podatków i
innych obciążeń;
Dostarczanie przez rząd dóbr lub usług.
Do subsydiów zabronionych należą:
Uwarunkowane przez prawo lub fakty, w
których wyłącznym lub jednym z warunków
udzielenia
subsydium
jest
wynik
EX
(osiągnięcie
określonego
wolumenu
lub
dochodu z EX);
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
32
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
zależne całkowicie albo pod jednym lub kilkoma
warunkami od używania krajowych, a nie
importowanych dóbr (fakt, że subsydium jest
przyznawane firmie, która eksportuje, nie
powinien byc traktowany jako subsydium
eksportowe:
tzw. subsydia specyficzne – wyraźnie zabronione
przez WTO.
subsydia wyraźnie dozwolone – wyłączone na
zasadach wyjątkowości z grupy subsydiów
podlegających sankcji. Zalicza się do nich m.in.:
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
33
POZATARYFOWE INSTRUMENTY REGULACJI
HANDLU MIĘDZYNARODOWEGO
Wsparcie prac badawczych prowadzonych
przez firmy, wyższe uczelnie lub jednostki
badawcze na podstawie kontraktu z firmami;
Wsparcie dla regionów o trudniejszych
warunkach rozwojowych (spełnienie warunków
kwalifikacyjnych);
Pomoc służąca adaptacji istniejących urządzeń
do nowych wymagań ochrony środowiska,
określonych przez ustawy lub inne regulacje,
które nakładają obciążenia finansowe na firmy.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
34
INTEGRACJA EKONOMICZNA
Motywy integracji ekonomicznej państw:
Obszar preferencyjnego handlu – członkowie
obniżają wobec siebie taryfy celne (udzielają
preferencji handlowych we wzajemnym handlu);
Strefa wolnego handlu – całkowite zniesienie ceł
w handlu między jej członkami;
Unia celna – ujednolicenie ceł stosowanych przez
państwa członkowskie wobec handlu z innymi
państwami;
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
35
INTEGRACJA EKONOMICZNA
Wspólny rynek – to unia celna, której
towarzyszy zniesienie przeszkód przepływu
czynników produkcji (kapitału i pracy) między
krajami członkowskimi;
Unia ekonomiczna – oprócz cech wspólnego
rynku
charakteryzuje
daleko
posunięte
ujednolicenie zasad, celów i narzędzi polityki
ekonomicznej państw członkowskich (fiskalnej i
monetarnej).
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
36
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Polityka handlowa oznacza wpływ państwa na EX i IM.
Polityka handlowa polega na kształtowaniu przez
państwo wielkości EX i IM.
Wspierając politykę handlowa państwo wspiera EX
(
państwowe
subwencje,
ubezpieczanie
transakcji
eksportowych, tanie kredyty, informacje dla eksporterów
)
i hamuje IM (
cło, ograniczenia pozataryfowe np.
ilościowe, kontyngenty itp
.)
Rodzajem polityki handlowej jest protekcjonizm –
ochrona rynku krajowego przed towarami z
zagranicy.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
37
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argumenty zwolenników protekcjonizmu.
Argument o ochronie miejsc pracy:
Import zwiększa bezrobocie – wydatki na
zagraniczne dobra przyczyniają się do tworzenia
miejsc pracy za granicą, a nie w kraju.
kontrargumenty:
Import jednych dóbr jest warunkiem eksportu
innych
tworzącego
miejsca
pracy
kraju
rodzimego;
Wysoki koszt ochrony miejsc pracy;
IM tworzy miejsca pracy
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
38
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o taniej pracy za granicą:
Producentów w krajach rozwiniętych trzeba
chronić przed zagraniczna konkurencją;
Kraje Trzeciego Świata – niskie płace, koszty
produkcji i ceny w porównaniu z krajami
rozwiniętymi;
W produkcji dóbr prostych dominować powinny
kraje Trzeciego Świata;
Takiej specjalizacji nie należy zakłócać (np. cłami)
– powoduje to utratę korzyści przez wszystkich.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
39
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o „młodych” sektorach
gospodarki:
Zanim osiągną fazę dojrzałości, nie są w stanie
konkurować z zagranicą;
Subsydiowanie „młodych” dziedzin wytwórczości
przez państwo.
kontrargumenty:
Takie działanie, przedsiębiorcy prywatni traktują,
jako inwestycje przynoszącą zysk z odroczeniem;
Dlaczego
państwo
miałoby
identyfikować
sektory gospodarki, zasługujących na ochronę?
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
40
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o dumpingu:
Sprzedawanie towarów po cenie niższej od kosztów
wytworzenia;
Działanie zmierzające do doprowadzenia konkurencji do
bankructwa, a następnie podniesienie cen (wzrost zysków);
Działanie usprawiedliwiające dla ceł importowych.
kontrargumenty:
Trudność ustalenia kosztów produkcji;
Różnicowanie cen;
Zdobycie monopolisty światowego jest niemożliwe
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
41
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o bezpieczeństwie kraju:
W
pewnych
sektorach
gospodarki
jest
niepożądany zbyt duży udział zagranicy w
ofercie rynkowej (wojny, konflikty)
Zmniejszenie importu żywności, paliw lub
zróżnicowanie ich źródeł.
kontrargumenty:
Zaawansowanie techniczne armii;
Samowystarczalność małych krajów jest
wykluczona;
Podział zadań w ramach międzynarodowych
sojuszy wojskowych
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
42
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o ochronie wsi, rzemiosła itp.:
Ochrona nieefektywnych przed konkurencją
zagraniczną bywa uzasadniona chęcią ochrony
tradycji, stylu życia, poczuciem wspólnoty
narodowej i kulturowej.
kontrargumenty:
Opłacalność produkcji można zapewnić za
pomocą subsydiów;
Dodatkowy koszt społeczny w postaci wzrostu
cen płaconych przez konsumentów.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
43
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o ochronie kultury narodowej:
Niebezpieczeństwo utraty tożsamości
kulturowej pod wpływem handlu (filmy,
programy TV, gry komputerowe, ksiązki,
prasa).
kontrargumenty:
Celem takich działań jest ograniczenie
konkurencji.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
44
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Argument o „strategicznej polityce
handlowej”:
Wspieranie własnych producentów;
Uprzywilejowanie firm z tych krajów na rynku
światowym i dyskryminacja producentów z innych
krajów;
Ograniczanie IM i wspieranie własnego EX.
kontrargumenty:
Aby zapobiec rywalizacji i utracie korzyści z handlu
zagranicznego, niezbędna jest koordynacja polityki
handlowej na skalę międzynarodową
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
45
POLITYKA HANDLOWA A WOLNY HANDEL
Przesłanki do ograniczania handlu:
Szkody z
wolnego handlu są niewielkie, dotyczą
nielicznych, a korzyści są udziałem wszystkich;
Straty pojawiają się od razu, korzyści po latach;
Pojedynczy przeciwnik wolnego handlu traci
więcej niż zyskuje jego pojedynczy beneficjent;
Przeciwnicy są silnej motywowani, lepiej
zorganizowani i skuteczniejsi w obronie swoich
interesów;
Dochody państwa
– towar przekraczający
granice podlega rejestracji i ocleniu
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
46
KURS WALUTOWY
O wielkości EX i IM decyduje kurs walutowy.
Kurs walutowy
jest relacją wymienną pieniądza
jednego kraju na pieniądz innego kraju.
Kurs walutowy określa siłę nabywczą (międzynarodową
wartość) jednej waluty w stosunku do innej.
Kurs walutowy zależy od relacji popytu na daną walutę do
podaży tej waluty na rynku walutowym.
Rynek walutowy
– system współzależnych transakcji
kupna i sprzedaży waluty krajowej za waluty obce
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
47
PŁYNNY I STAŁY KURS WALUTOWY
Aprecjacja
– spowodowany działaniem rynku –
wzrost
międzynarodowej
wartości
(siły
nabywczej) waluty w stosunku do innych walut.
Deprecjacja
–
spadek
międzynarodowej
wartości waluty krajowej.
Dewaluacja
–
skokowe,
administracyjne
zmniejszenie międzynarodowej wartości waluty.
Rewaluacja
–
skokowe,
administracyjne
zwiększenie międzynarodowej wartości waluty
krajowej.
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
48
BILANS PŁATNICZY
Bilans płatniczy
– uporządkowane zestawienie
wszystkich transakcji mieszkańców kraju z
zagranicą,
którym
towarzyszą
przepływy
pieniądza zagranicznego.
Przedmiotami transakcji są – sprzedaż (zakupy)
dóbr
konsumpcyjnych,
inwestycyjnych,
czynników produkcji, aktywów rzeczowych,
finansowych, transfery (np. pomoc krajom
rozwijającym się).
Bilans płatniczy składa się z rachunku obrotów
bieżących i rachunku obrotów kapitałowych
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
49
BILANS PŁATNICZY
Rachunek
obrotów
bieżących
bilansu
płatniczego
– stanowi rejestr wszystkich transakcji
dotyczących dóbr konsumpcyjnych i inwestycyjnych,
odsetek i innych dochodów z majątku posiadanego
za granicą oraz płatności transferowych (r.o.b.
rejestruje przepływ pieniądza, który jest
dochodem
)
Rachunek obrotów kapitałowych
– dotyczy
transakcji,
których
przedmiotem
są
aktywa
kapitałowe (waluty wymienialne) (rejestruje przepływ
pieniądza – który przemieszczany z kraju do kraju –
ma
przynosić dochód
)
8.06.21
dr Zbigniew WITASZEK
50
BILANS PŁATNICZY
Odejmując wpływy i wydatki w bilansie
płatniczym
otrzymamy
saldo
bilansu
płatniczego
.
Jeśli wpływy strumieni wpływów i wydatków są
równe otrzymamy stan –
równowagi bilansu
płatniczego
lub
równowagę zewnętrzną
gospodarki