Potrzeby pacjenta w
różnych fazach życia.
Potrzeby pacjenta w
różnych fazach życia.
Fazy życia człowieka
1.
Wczesne dzieciństwo
Wiek niemowlęcy 0 – 1 r.ż.
Wiek poniemowlęcy 2 – 3 r.ż.
-
Rozwój psychoruchowy,
-
Zmiana postawy ciała,
-
Rozwój lokomocji, chwytu,
-
Początki rozwoju słownictwa.
Fazy życia człowieka
2. Średnie dzieciństwo
Wiek przedszkolny 3 – 6 r.ż.
-
Rozwój procesów poznawczych i orientacji
w otoczeniu,
-
Rozwój spostrzegawczości i inteligencji,
-
Interioryzacja (rozwój mowy i myślenia),
-
Rozwój aktywności: zabawy, nauki,
twórczości.
Fazy życia człowieka
3. Późne dzieciństwo
Młodszy wiek szkolny 7 – 12 r.ż.
-
Rozwój emocjonalny,
-
Rozwój społeczno-moralny, r.ocen
moralnych.
Fazy życia człowieka
4. Adolescencja
Wczesna – wiek dorastania 12 – 15r.ż.
Późna – wiek młodzieńczy 15 – 20 r.ż.
-
Potrzeba kontaktów i uznania społecznego,
-
Poczucie własnej wartości, samoocena,
-
Rozwój uczuć, emocji,
-
Potrzeba kontaktu fizycznego.
Fazy życia człowieka
5. Dorosłość - Wg prof.Wiatrowskiego:
1. wczesny okres dorosłości (18-33 r. ż.)
2. średni okres dorosłości (34-50 r. ż.)
3. późny okres dorosłości (50-60 r. ż.)
4. okres starości (powyżej 60 r. ż.):
- faza wieku podeszłego (60-75r.ż.)
- faza wieku starczego (76-90 r. ż.)
- faza wieku sędziwego =
długowieczność
(powyżej 90 r. ż.)
Wczesny okres dorosłości (18-33 r.
ż.)
-
w okresie wczesnej dorosłości przypada faza prokreacji –
wybieramy partnera życiowego, uczymy się życia małżeńskiego,
-
rozpoczyna się życie rodzinne, a co za tym idzie podejmuje się
wychowania dzieci i prowadzenia domu,
-
podejmuje się pracę zawodową oraz wzrasta poczucie
odpowiedzialności obywatelskiej,
-
młoda osoba, która odnalazła swoją tożsamość, pragnie i jest
gotowa angażować się w związki czy wspólnoty,
-
osoba w tym przedziale wiekowym wykazuje gotowość do
kompromisów i poświęceń na rzecz solidarności z tymi, z którymi
pozostaje w bliskich związkach,
-
zarysowuje się wyraźnie podział ról między małżonkami:
# kobieta jest organizatorką życia rodzinnego, tworzy klimat
emocjonalny, szczególną atmosferę w domu, kultywuje
tradycje
rodzinne, zaspokaja potrzeby fizjologiczne i
psychiczne dzieci, sprawuje pieczę nad ich rozwojem
# mężczyzna dba o przestrzeganie przyjętych w rodzinie
norm,
zasad, wartości.
Średni okres dorosłości (34-50 r.
ż.)
-
cechuje się względną stabilizacją, wiąże się z kreatywnością,
potrzebą dokonań, rozszerzeniem kręgów społecznych, pracą
zawodową i pełnieniem różnych ról zawodowych oraz życiem
rodzinnym i wzrostem odpowiedzialności jednostki,
specyficznym wzorcem aktywności i powiązań jednostki z
otoczeniem,
-
osoba dorosła podejmuje i realizuje wiele zadań życiowych,
-
pomaga nastoletnim dzieciom stać się szczęśliwymi i
odpowiedzialnymi dorosłymi,
-
osiąga pełną dojrzałość społeczną i obywatelską
odpowiedzialność,
-
osiąga i stara się utrzymać satysfakcjonującą działalność w
karierze zawodowej,
-
rozwija zainteresowania i hobby stosowne do wieku dojrzałego,
-
przed jednostką stoi zadanie zaakceptowania fizjologicznych
zmian wieku średniego oraz przystosowania się do nich oraz do
przystosowania się do starzenia się rodziców.
Późny okres dorosłości (50-60 r.
ż.)
bardzo wyraźne starzenie się organizmu na poziomie
komórkowym,
wyraźny spadek zdolności do wysiłku,
zmniejsza się siła, maleje masa mięśni i kości
emerytura - trudność w adaptacji do tego okresu
Nauka udowadnia, że ludzie w „złotym wieku”,
podejmujący formy aktywności (praca twórcza, naukowa,
odkrywcza), realizujący się, podejmujący i podtrzymujący
więzi przyjacielskie, posiadający hobby, realizujący w
minimalnym choć stopniu rekreację, stosujący zasady
zdrowego życia, są zdecydowanie mniej narażeni na
syndrom starości, poczucie osamotnienia, izolacji społecznej
i psychicznej.
Potrzeby pacjenta
Bardzo małe dzieci do 4-5 r.ż.
-
komfort fizyczny : „żeby nie bolało”
-bezpieczeństwo : „żeby była mama”
lub ktoś równie bliski, w ostateczności ktoś
na oddziale, kto jest przyjazny, bawi się,
dostarcza przyjemności itd.
-w tym okresie dominuje także potrzeba
zabawy
Potrzeby pacjenta
Dzieci starsze 6-10 r.ż.
-
potrzeba komunikacji : kontakt z
rówieśnikami
-potrzeba ruchu : nawet jej namiastki np.
na wózku
-potrzeba zabawy oraz realizacji marzeń :
sprzyja temu rozbudowana wyobraźnia
dziecka i „zawieszenie w teraźniejszości”
Potrzeby pacjenta
Potrzeby nastolatka
-
potrzeba akceptacji otoczenia : zwłaszcza rówieśników,
obawa przed odrzuceniem i śmiesznością. Ważnym
elementem jest wygląd zewnętrzny. Drobne mankamenty
urody często są powodem rozpaczy zdrowych nastolatków.
Potrzeba ta nasila się u chorych nastolatków, zwłaszcza, że
ich wygląd zewnętrzny pogarsza się zwykle podczas trwania
choroby i leczenia.
-
potrzeba uznania ich samodzielności : „Ja już mogę sam o
sobie decydować, jestem pełnoletni” - Nadopiekuńczość
rodziców i lekceważenie prawa do autonomii młodych ludzi
przez personel medyczny jest często źródłem poważnych
nieporozumień i groźnych w skutkach decyzji.
Problemy pacjenta
Młode kobiety
-
potrzeba akceptacji : młode, atrakcyjne
kobiety źle
znoszą utratę włosów, jako
następstwa niektórych
form chemioterapii –
często reagują wstydem, izolowaniem się od
znajomych i przygnębieniem.
Młodzi mężczyźni
-niezaspokojona potrzeba samowystarczalności :
osłabienie i zmęczenie ograniczają sprawność
fizyczną, zmuszając do korzystania z pomocy
innych.
Potrzeby pacjenta
Większość chorych we wszystkich fazach życia potrzebuje
wsparcia. Jedni chcieliby się wygadać i wyżalić, inni pragną
współudziału osób bliskich w zdobywaniu informacji o
chorobie, jeszcze inni współdecydowania w rozwiązywaniu
różnych trudności wywołanych przez chorobę. Niedostatek
wsparcia, poczucie niezrozumienia rodzi często
przygnębienie. Co często kojarzy się z uczuciem
bezradności i beznadziejności. Ma to również swoje
pozytywne aspekty; ponieważ jest bardzo przykre,
mobilizuje do szukania dróg wyjścia, poza tym człowiek
smutny skłania otoczenie do udzielania mu pomocy –
okazania współczucia itd.
Potrzeby pacjenta
Są również chorzy, którzy są silni psychicznie,
aktywni i przyzwyczajeni do kierowania własnym
życiem, u których w okresie leczenia ujawnia się
potrzeba sprawowania kontroli nad tym co się z
nim dzieje. Bardzo aktywnie współpracuję z
personelem medycznym. Wspomagają się
wprowadzeniem nowej, „zdrowej” diety, zmianą
trybu życia itd. Takie osoby, gdy traktowane są
zbyt paternalistycznie - reagują gniewem.
Potrzeby pacjenta
W okresie remisji uzyskanej w następstwie
leczenia potrzeby chorych bardzo się
różnicują.
- Młodzi chcą jak najszybciej wrócić do zdrowia i
zapomnieć o chorobie. Chcą myśleć o sobię jako
o człwieku zdrowym i chcą by otoczenie tak
właśnie go traktowało. Lokują nadzieje na
odległych celach, niezwiązanych z
chorobą.Pragną miłości i przyjaźni.
Potrzeby pacjenta
-
Ludzie dojrzali, w sile wieku, zwykle nie potrafią
odciąć się od choroby. Podejmuje próbę podjęcia
zdrowszego niż dotychczas tryby życia. Zaczyna
zwracać większą uwagę na siebie i swoje potrzeby.
Niektórzy podejmują działania społeczne, piszą
wspomnienia, są aktywni w stowarzyszeniach
pacjentów. Chcą dobrze wykorzystać darowany im
czas. Część chorych natomiast próbuje zapomnieć
o chorobie. Nie chce spotykać się z innymi
pacjentami, unika rozmowy na ten temat, udaje,
że choroby nie było. Na dłuższą mętę im się to
zazwyczaj nie udaje.
Potrzeby pacjenta
Ludzie w wieku podeszłym są najmocniej
„zrośnięci” ze swoją chorobą. Są zwykle
skoncentrowani na stanie swojego zdrowia – tym
bardziej, że mają wiele dolegliwości
spowodowanych wiekiem. U tych chorych
potrzeba uzyskania fizycznego komfortu przez
usunięcie uciążliwych objawów jest często
najważniejsza. Poza tym większość starszych ludzi
jest mocno emocjonalnie związana ze swoją
rodziną, partnerem życiowym, dziećmi. Dobre
relacje z nimi, połączone z troską o ich sprawy,
stają się bardzo ważnym elementem życia.
•
Liczba osób uzależnionych od opieki jest
olbrzymia i nie jest możliwe, by wszelkie potrzeby
podopiecznych/pacjentów były zaspokojone na
zadowalającym wszystkich poziomie.
•
Aktualny system zabezpieczenia społecznego jest
niewystarczający i jako taki wymusza zarówno na
opiekunie, jak i osobie objętej opieką stałe
dokonywanie wyborów.
1. Uszeregowanie potrzeb pacjenta wg
tolerowanego czasu niedoboru określonego
czynnika oraz jego wpływu na stan zdrowia
podopiecznego:
Przykład:
Najkrótszy, bo zaledwie kilkuminutowy, jest czas
tolerowanego niedoboru tlenu, dłuższy jest czas tolerowania
niedoboru płynów, a jeszcze dłuższy pokarmów.
Jeżeli opiekun w trakcie karmienia czy pojenia pacjenta
dostanie polecenie od pielęgniarki dostarczenia na inną salę
chorych koncentratora tlenu, to przerywa karmienie i
wykonuje polecenie pielęgniarki. Podobnie odłoży ścielenie
łóżka, gdy pacjent poprosi go o podanie napoju lub
zawiezienie do toalety.
2. Hierarchizacja potrzeb czyli odpowiedź na
pytanie, które potrzeby należy zaspokoić w
pierwszej kolejności:
- Stanowi podstawę do tworzenia zbiorowych i
indywidualnych planów opieki i pielęgnacji.
3.Emocje i motywacje jako element w
zaspokajaniu potrzeb mogą występować w dwóch
głównych formach:
-
negatywnej (cierpienie, przykrość, niezadowolenie);
- pozytywnej (przyjemność, zadowolenie).
* Personel medyczny w relacjach z pacjentem najczęściej spotyka
się ze strachem, wstydem, gniewem oraz nadzieją.