PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Jest to metoda kinezyterapeutyczna i 

filozofia zarazem, stosowana w celu 

odtworzenia utraconej funkcji 

mięśnia przez wytworzenie nowych 

wzorców ruchowych. 

 

 

Metody Neurofizjologiczne

.



Brunkow



Brunnstrom



Bruggera



Fay,a



Hanke



Johnstone



Kenny



Klinkmann-Eggers



NDT- Bobath

 PNF



Rood



Vojty

 

 

Metody Neurofizjologiczne

.

Odruch warunkowe są wykorzystywane 

do nauki  potrzebnych wzorców 

ruchowych  kontrolowanych przez 

ośrodki korowe pola czuciowe i ruchowe 

oraz ośrodki scalania  i integracyjne.

Stymulacja taka wpływa pośrednio na 

korekcje zaburzeń funkcji 

motorycznych. 

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Może być stosowana u chorych 

neurologicznych ( uszkodzeniu 

nerwów obwodowych, chorobach 

układu nerwowego ośrodkowego ) … 

ale również u innych pacjentów u 

których doszło do zaburzenia 

propriocepcji.

 

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

DZIAŁANIE:

P

 – proprioceptywne

  

N

 – nerwowo-mięśniowe

  

F

 – facilitacja, ułatwianie, 

torowanie

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Metoda 

PNF

 prowadzi to torowania 

ruchów przez tworzenie nowych 

połączeń nerwowo-mięśniowych . 

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Najważniejszym 

nie jest

 osiągnięcie 

wzmocnienia mięśni, a wypracowanie 

prawidłowej funkcji

, która została 

uszkodzona lub zniekształcona w 

wyniku choroby czy nieprawidłowych 

nawyków życia codziennego. 

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Koncepcja została opracowana na 

podstawie osiągnięć z dziedziny 

neurofizjologii, biomechaniki oraz 

analizy chodu. 

 

 

RYS HISTORYCZNY

W latach 40 siostra Kenny 

wykorzystuje ruchy naturalne w 
terapii chorych na Poliomyelitis

1946 – dr Herman Kabat i 

fizjoterapeutka Margaret Knott 
opracowują koncepcję PNF

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Opiera się na trzech głównych 

założeniach: 

Podejście do ćwiczeń jest zawsze 

pozytywne. Wykonujemy i 

wzmacniamy te czynności, które 

pacjent potrafi wykonać. Jest to 

terapia fizyczna, jak i psychologiczna.

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Głównym celem terapii jest pomoc w 

osiągnięciu jak najwyższej sprawności 

ruchowej.

PNF to globalna obserwacja pacjenta. 

Terapia powinna uwzględniać nie tylko 

chorą część ciała ale całego człowieka, 

pod względem funkcjonalnym.

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Ćwiczenia wykonuje się w tempie 

dostosowanym

 do możliwości chorego. 

Opór dobierany jest tak aby 

nie 

utrudniał

 ruchu lecz go 

wspomagał

 

poprzez kodowanie wzorca ruchowego 

w Ośrodkowym Układzie Nerwowym. 

Dzięki temu wszystkie nowe 

wypracowane funkcje nie ulegają 

zapomnieniu po zakończeniu 

rehabilitacji. 

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

Istotne jest aby był kontakt z 

pacjentem, gdyż terapia ta wymaga 

koncentracji 

i zaangażowania pacjenta. 

 

 

KONCEPCJA PNF

• Zasady główne
• Techniki
• Funkcje życiowe
• Praca na macie
• Nauka chodu
• Wzorce ruchowe
• Rehabilitacja ogólna 
• Filozofia PNF

 

 

Zasady główne facilitacji

• Kontakt manualny
• Kontakt werbalny 
• Kontakt wizualny
• Opór manualny
• Trakcja
• Aproksymacja (kompresja)
• Stretch- impuls pobudzający mięśnie 

do skurczu

 

 

FILOZOFIA PNF

• Pozytywne nastawienie do pacjenta i jego 

problemów

• Globalna obserwacja pacjenta 

(nie tylko chora część ciała)

• Pozytywne rozpoczęcie zabiegu 

(positiv approach)

• Irradiacja (over flow) i wzmocnienie 

(reinforcement)

• Uwzględnienie globalnych czynności 

ruchowych

• Intensywny plan ćwiczeń (również domowych)

 

 

FILOZOFIA PNF

• Myślenie funkcjonalne

• Częsta zmiana pozycji wyjściowych

• Zmiana normalnej kolejności ruchu

• Uzyskanie odpowiedzi na każdy bodziec

• BEZBOLESNA

 praca z pacjentem

 

 

Zasady główne facilitacji

• Mechanika ciała terapeuty
• Wzorce ruchowe ( pattern)
• Promieniowanie pobudzenia i wzmocnienie
• Timing (normalna kolejność ruchu)
• Timing for emphasis (zmiana normalnej 

kolejności ruchu)

• Sumowanie bodźców 

(czasowe i przestrzenne)

 

 

Celem stosowania tych zasad 

jest

Poprawa:

- mobilności
- stabilności
- mobilności na stabilności
- wytrzymałości i zręczności

SĄ TO FAZY KONTROLI MOTORYCZNEJ

 

 

FAZY KONTROLI MOTORYCZNEJ

MOBILNOŚĆ

 – zdolność do przyjęcia 

konkretnych pozycji wyjściowych w 
życiu codziennym (zakres ruchu)

STABILNOŚĆ

 – zdolność utrzymania 

przyjętej pozycji (siła mięśniowa)

 

 

FAZY KONTROLI MOTORYCZNEJ

MOBILNOŚĆ NA STABILNOŚĆ

        

(koordynacja)

ZRĘCZNOŚĆ

 – zdolność wykonywania 

wielu precyzyjnych czynności w tym 
samym czasie bez przerywania 
czynności podstawowej

 

 

WZORCE RUCHOWE

• Łopatki
• Miednicy
• Kończyn górnych: 

ipsilateralne, bilateralne 
symetryczne, asymetryczne

• Kończyn dolnych: jw.
• Głowy i szyi

 

 

WZORCE RUCHOWE

• Tułowia : chopping, lifting

• Torowanie ruchów mimicznych twarzy

• Torowanie funkcji życiowych: 

oddychanie, połykanie

 

 

PRACA NA MACIE

 Bezpieczeństwo dla pacjenta

 Nieograniczona możliwość ruchu

 Praca funkcjonalna

 Optymalna irradiacja

 Nauka samopomocy

 

 

PRACA NA MACIE

Terapeuta i pacjent na jednym poziomie 

– ważny aspekt psychologiczny

Możliwość opracowania wszystkich faz 

chodu

Możliwość pracy z większą grupą 

pacjentów

 

 

TECHNIKI PNF - cele

 Torowanie ruchu funkcjonalnego

 Wzmacnianie mięśni

 Regulacja napięcia mięśniowego                

(poprawa koordynacji inter-i intramięśniowej)

 Zwiększenie zakresu ruchu

 Redukcja bólu

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

Rytmiczne pobudzanie ruchu

- pomoc w rozpoczęciu ruchu
- regulacja tempa i rytmu ruchu 
- regulacja napięcia mięśniowego
- zwiększenie zakresu ruchu
- rozluźnienie

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

Kombinacja skurczów izotonicznych

- poprawa koordynacji intra i 

intermięsniowej

- poprawa siły i wytrzymałości mięśni
- funkcjonalny trening ekscentrycznej 

kontroli ruchu

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

 Odtwarzanie ruchu

- samodzielne odtwarzanie ruchu
- ułatwianie ruchów wykonywanych 

codziennie

- poprawa czucia głębokiego

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

Techniki wykorzystujące stretch

 

 Ponawiany stretch początkowy

 Ponawiany stretch podczas ruchu

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

 

Ponawiany stretch początkowy

-

 

torowanie rozpoczęcia ruchu

- rekrutacja jak największej liczby 
jednostek   motorycznych
- wzmocnienie trenowanej grupy 
mięsniowej
- zapobieganie zmęczeniu mięśni

 

 

TECHNIKI AGONISTYCZNE

 

Ponawiany stretch podczas ruchu

- wzmocnienie pracujących mięśni
- poprawa zakresu ruchu
- zapobieganie zmęczeniu mięśni
- pomoc pacjentowi w odnalezieniu 

prawidłowego toru ruchu

 

 

TECHNIKI ANTAGONISTYCZNE

 Dynamiczna zwrotność ciągła

- poprawa koordynacji 
intermięśniowej
- zwiększenie siły i wytrzymałości 
mięśni
- zwiększanie zakresu ruchu
- regulacja napięcia mięśniowego

 

 

TECHNIKI ANTAGONISTYCZNE

 Stabilizacja zwrotna

- poprawa stabilności pozycji i 
równowagi
- zwiększenie siły mięśniowej

 Rytmiczna stabilizacja

- redukcja bólu
- poprawa stabilności i równowagi
- wzmocnienie mięśni

 

 

TECHNIKI ROZLUŹNIAJĄCE

Hold – relax (trzymaj-rozluźnij)

Contract – relax (napnij-rozluźnij)

 

 

FUNKCJE WEGETATYWNE

Mimika twarzy

Oddychanie

Ruchy języka

Połykanie

Artykulacja

 

 

PNF 

(

 

Proprioceptive 

Neuromuscular Facilitation

 

)

WYBÓR TECHNIKI JEST UZALEŻNIONY 

OD INDYWIDUALNYCH POTRZEB 

PACJENTA ORAZ JEGO PROBLEMÓW 

FUNKCJONALNYCH