Leptyna i
adiponektyna
Leptyna i
adiponektyna
Biała tkanka tłuszczowa
Biała tkanka tłuszczowa (ang. WAT od white
adipose tissue) to nie tylko tkanka magazynująca
energię w postaci tłuszczu, ale także organ
endokrynny. Adipocyty produkują czynnik nekrozy
nowotworów TNF-α, a także adipocytokiny w tym
leptynę, adiponektynę i rezystynę.
Adipocytokiny
Adipocytokiny wpływają autokrynnie i parakrynnie
na adipocyty, ale działają także endokrynnie w
odległych tkankach i narządach. Adipocytokiny
biorą udział :
w regulacji procesu odżywania i utrzymania
równowagi energetycznej organizmu,
insulinowrażliwości,
metabolizmu węglowodanów i lipidów,
hemostazy,
angiogenezy,
ciśnienia tętniczego krwi oraz
procesów immunologicznych i zapalnych.
Leptyna i adiponektyna odpowiadają
za regulację uczucia sytości.
Adiponektyna zwiększa wrażliwość
tkanek na insulinę, podnosi poziom
lipoproteiny o dużej gęstości (HDL),
zwanej też „dobrym cholesterolem”,
zmniejsza za to poziom glukozy i
trójglicerdydów.
Leptyna zmniejsza poziom hormonów
stresowych i zwiększa poziom
hormonów tarczycy, tym samym
zwiększa zużycie energii.
LEPTYNA – HORMON SYTOŚCI
Nazwa leptyna pochodzi od greckiego
słowa leptos, które znaczy szczupły
białko zbudowane z 146 aminokwasów o
masie cząsteczkowej 16 kDa
jest produktem genu Ob (leżącego na
chromosomie 7)
należy do rodziny helikalnych cytokin klasy
I.
Struktura leptyny
Regulacja syntezy leptyny
Wzrost ekspresji
leptyny
Zmniejszenie ekspresji
leptyny
•
Otyłość
•
Spożycie pokarmu
•
Glukoza
•
Insulina
•
Kortyzol
•
Endotoksyny
•
cytokiny
•
Redukcja wagi
•
Głodzenie
•
Cukrzyca
insulinozależna
•
Ekspozycja na zimno
•
Antagoniści
receptorów b-
adrenergicznych
Wzrost i spadek
Leptyna a immunologia
W tkankach limfatycznych leptyna
odgrywa zasadniczą rolę w stymulacji
makrofagów i limfocytów T. Leptyna nasila
wydzielanie przez makrofagi takich cytokin
jak IL-6, IL-12, i TNF alfa, a poprzez
stymulację limfocytów T nasila syntezę i
wydzielanie IFN - g. Stwierdzono także, że
leptyna hamuje wydzielanie cytokin TH2
przez limfocyty T. Pozbawione leptyny
myszy wykazują zwiększoną wrażliwość na
stymulację LPS(Lipopolisacharydy) i TNF-a.
Wydzielanie hormonu wykazuje dobowe
wahanie, najwyższy poziom przypada na
noc (zwykle nie jemy wtedy posiłków).
Poza tkanką tłuszczową hormon jest
produkowany także przez:
nabłonek przewodu pokarmowego
łożysko
pęcherzyk jajnikowy
przysadka mózgowa.
Receptory dla leptyny
Obecność receptorów leptyny
stwierdzono między innymi w
podwzgórzu, mięśniu sercowym,
mięśniach szkieletowych, płucach,
trzustce, nerkach, wątrobie, jelicie
cienkim, gonadach żeńskich i
męskich, jak również w tkance
tłuszczowej.
ADIPONEKTYNA –
PRZYJACIÓŁKA SZCZUPŁYCH
Adiponektyna to wydzielane przez tkankę tłuszczową białko i
kodowane przez gen ACDC (nazywany także APM1), biorące
udział w regulacji metabolizmu glukozy i kwasów
tłuszczowych w wątrobie i w mięśniach, zwiększając
wrażliwość na insulinę. Pod jej wpływem zachodzi wzmożone
utlenianie kwasów tłuszczowych w wątrobie, jak i w
mięśniach, dzięki czemu spada w nich zawartość
triacylogliceroli. Ponadto, adiponektyna stymuluje pobieranie
i zużycie glukozy w mięśniach oraz hamuje glukoneogenezę
w wątrobie, co prowadzi do obniżenia poziomu glukozy we
krwi. U ludzi zaobserwowano
dodatnią zależność między stężeniem adiponektyny we krwi
a wrażliwością na insulinę. Adiponektyna występuje we krwi
w wielu postaciach multimerycznych.
ADIPONEKTYNA –
PRZYJACIÓŁKA SZCZUPŁYCH
Mechanizm działania
adiponektyny
W przeciwieństwie do innych adipokin
wydzielanie adiponektyny maleje przy
otyłości, insulinooporności, cukrzycy typu
2 oraz chorobie wieńcowej.
Podnosi poziom lipoproteiny o dużej
gęstości (HDL), zwanej też „dobrym
cholesterolem.
Adiponektyna jest obecna w mleku matki.
Biorąc pod uwagę, że dzieci karmione
piersią mają mniejsze skłonności do tycia,
można stwierdzić, że adiponektyna
korzystnie wpływa na ustalenie się
metabolizmu dziecka.
Adiponektyna ma również
właściwości
przeciwmiażdzycowe:
hamuje ekspresję cząsteczek
adhezyjnych w komórkach
śródbłonka naczyń
powstrzymuje rozwój odczynu
zapalnego
hamuje akumulację lipidów w
makrofagach oraz transformację
makrofagów w komórki piankowate.
Współdziałanie leptyny i
adiponektyny
Leptyna i adiponektyna, regulują łaknienie,
zawiadują procesami metabolizmu kwasów
tłuszczowych, zużyciem energii, a także
wpływają na remodeling naczyń i
tworzenie neointimy. Udowodniono, że u
osób otyłych stężenie leptyny jest
podwyższone, co wiąże się z rozwojem
powikłań naczyniowych.
współczynnik leptyna/adiponektyna jest
dobrym parametrem oceny
zaawansowania zmian miażdżycowych u
otyłych chorych na cukrzycę typu 2
Piśmiennictwo
Adiponectin gene polymorphism and protein
dysfunction in the development of insulin resistance, J.
Karbowska, E. Warczak, Z. Kochan
[http://www.phmd.pl/fulltxt.php?ICID=449216]
http://pl.wikipedia.org/wiki/Leptyna
http://www.czytelniamedyczna.pl/postepy_nauk_medy
cznych-233
http://www.przegladlubuski.pl/blogowisko/ploog6/?
page_id=23
Biochemia, L.Stryer, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 1997
http://www.wbc.poznan.pl/Content/17517/ch02.html
http://www.termedia.pl/magazine.php?
magazine_id=3&article_id=57&magazine_subpage=A
BSTRACT