Co nowego w badaniach nad 

Co nowego w badaniach nad 

układem R-A-A ?

układem R-A-A ?

J. Słowińska-Srzednicka

Centrum Medyczne Kształcenia 

Podyplomowego 

Klinika Endokrynologii

 

Warszawa



Odkrycie nowego enzymu ACE

2 

(nerki, serce) 



angiotensyna I ulega przekształceniu    
    w angiotensynę 1-9 (działanie 
naczynio-rozkurczowe)



Badania nad niekorzystnym 
działaniem aldosteronu na serce

Leki blokujące receptory aldosteronowe 



badania 

RALES

 i 

EPHESUS



Rola 11-HSD2

 w regulacji 

przemiany kortyzolu w 
kortyzon

Niedobór 11-HSD2 – pozorny 
nadmiar mineralokortikoidów

Odkrycie nowego enzymu 
ACE-2

Badania nad niekorzystnym 

działaniem aldosteronu 

na serce

Działanie aldosteronu

Działanie aldosteronu



Klasyczne

transport sodu, potasu i jonów wodorowych



Naczynia i serce

 

wzrost  wydzielania: COX2, czynników  
wzrostowych, PGE2 - procesy zapalne i 
włóknienie drobnych naczyń



Śródbłonek

obniżenie NO



Serce

 

zmniejszenie wychwytu NA, przerost lewej 
komory, niedokrwienie, zaburzenia rytmu

  

 

                                                                                                                   

                                               

  

 

                                                                                                                   

                                               

  

 

                                                                                                                   

                                               

  

 

                                                                                                                   

                                               

Przyczyny hiperaldosteronizmu

Przyczyny hiperaldosteronizmu



Zespół Conna (o 30% większe 
ryzyko udaru i przerostu LK serca)



Nadciśnienie tętnicze 
niskoreninowe



Zastoinowa niewydolność serca



Zawał serca 

Aldosteronizm pierwotny

Aldosteronizm pierwotny

Hipokalemia



Nadciśnienie o ciężkim przebiegu



Udary w rodzinie

Screening:

  8:00 i 12:00

A.R.O., Aldosteronemia 
Kortyzol, 18-OHB
Elektrolity: krew i mocz 

Zespół Conna

Zespół Conna



Nadciśnienie tętnicze



Hipokalemia 

< 3,5 mEq/l



Hiperkaliuria 

> 50 mEq/d

 

 

Zespół  Conna 



A.R.O.  < 1ng/ml/h

A.R.O.  < 1ng/ml/h



aldosteronemia spoczynkowa > 14 

aldosteronemia spoczynkowa > 14 

ng/dl 

ng/dl 



Aldosteron w moczu  > 14 

Aldosteron w moczu  > 14 

µ

µ

g/d

g/d

Aldosteronizm pierwotny

- lokalizacja zmian



CT nadnerczy

-

gruczolaki  > niż 8-10 mm



Scyntygrafia nadnerczy po DXA

 

-

8 mg przez 3 dni 



MRI nadnerczy

 

Czułość MRI > CT 

przy gruczolakach > 20 mm 

Szczególnie częste przyczyny 

Szczególnie częste przyczyny 

hiperaldosteronizmu

hiperaldosteronizmu

 

 



Zastoinowa niewydolność serca



Zawał serca 



Nadciśnienie tętnicze - 

niskoreninowe

Zastoinowa niewydolność serca

Zastoinowa niewydolność serca

 

 



5 000 000 Amerykanów



Nagły zgon

6 - 9 x częściej niż w ogólnej 

populacji

AHA 2002

Jak zmniejszyć działanie aldosteronu 

Jak zmniejszyć działanie aldosteronu 

na serce i naczynia?

na serce i naczynia?



Leki blokujące ACE



Leki blokujące receptory 
angiotensyny II



Leki blokujące receptory 
aldosteronowe

  

 

                                                                                                                   

                                               



nerki



ślinianki



jelito grube 



serce



mózg



naczynia 

 krwionośne

ALDOSTERON

blokery aldosteronu

Badania nad wpływem leków 

Badania nad wpływem leków 

blokujących  działanie 

blokujących  działanie 

aldosteronu

aldosteronu

Randomizowane badania 

Randomizowane badania 

z blokerami aldosteronu

z blokerami aldosteronu



RALES

R

andomised

 Al

dactone

 E

valuation

 S

tudy

n = 1663 

LVEF 



 35%, HF III-IV klasa

placebo vs 

spironolacton

 (25 

mg/d)

Bertram Pitt i wsp. N Eng J Med 1999; 341,709:17

  

 

                                                                                                                   

                                               

  

 

                                                                                                                   

                                               

Eplerenone

Eplerenone

 selektywny bloker aldosteronu

 selektywny bloker aldosteronu

 

 



Antagonista 

mineralokortikodowy

minimalny wpływ na receptory 

androgenne i progesteronowe

Randomizowane badania 

Randomizowane badania 

z blokerami aldosteronu

z blokerami aldosteronu



EPHESUS 

(randomizacja 3-14 dz. AMI)

 

 

E

plerenon 

P

ost-AMI 

H

eart Failure 

E

fficacy and 

Su

rvival 

S

tudy 

n = 6642, LVEF 



 40%

placebo vs 

eplerenon 

(50 mg/d)

Bertram Pitt i wsp. N Eng J Med 2003; 

348,14:1309-21

  

 

                                                                                                                   

                                               

  

 

                                                                                                                   

                                               

Niedobór 11-HSD2 *  -  

„pozorny” nadmiar 

mineralokortikoidów

* 2 izoenzym dehydrogenazy 11



-

hydroksysteroidowej

  

 

                                                                                                                   

                                               

Obniżenie aktywności 11 -HSD2

 



Kortyzol

 – receptory 

 – receptory 

mineralokortikodowe (MRI)   

mineralokortikodowe (MRI)   

Sekrecja

 

Kortyzol 

Kortyzol 

 

 

    1 -  20 mg/d

    1 -  20 mg/d

Aldosteron 

Aldosteron 

 

 

100 - 150 

100 - 150 

µ

µ

g/

g/

d  

d  

Obniżenie aktywności 11-HSD2

( kortyzol- MR)



Apparent mineralocorticoid excess   
        (AME- pozorny nadmiar)



Niektóre postacie nadciśnienia 
tętniczego samoistnego



Ektopowe wydzielanie ACTH



Preparaty i leki (lukrecja, 
karbenoxolon)

Nadmierna aktywacja MR 

Nadmierna aktywacja MR 

z uszkodzeniem  naczyń i kardiomiocytów

z uszkodzeniem  naczyń i kardiomiocytów



Nadmiar aldosteronu



Niedobór 11-HSD2



Duży nadmiar kortyzolu 

Korzyści z blokady receptorów 

MR

 



Hamowanie wiązania aldosteronu 
       i kortyzolu z MR w:   



centralnym układzie nerwowym 



nerkach 



naczyniach



sercu

  

 

                                                                                                                   

                                               

 

 

Nadciśnienie nisko-reninowe

Nadciśnienie nisko-reninowe

 

 

uwarunkowane genetycznie

uwarunkowane genetycznie

 

 



Niedobór 11

Niedobór 11





- hydroksylazy

- hydroksylazy



Niedobór 17

Niedobór 17





- hydroksylazy

- hydroksylazy



Zespół nadmiaru 

Zespół nadmiaru 

mineralokortikoidów

mineralokortikoidów



Aldosteronizm hamowany DXA

Aldosteronizm hamowany DXA

 

 

Rzadkie przyczyny NT hormonalnego

Przyczyna

Przyczyna

Bad. wstępne

Bad. wstępne

Rozpoznani

Rozpoznani

e

e

Nadmierne 

Nadmierne 

wydzielanie 

wydzielanie 

mineralokortikoid

mineralokortikoid

ów (wrodzony 

ów (wrodzony 

przerost 

przerost 

nadnerczy, 

nadnerczy, 

deficyt

deficyt

 

 

17

17





 

 

i

i

 

 

11

11





 

 

hydroksylazy)

hydroksylazy)

Deficyt 17

Deficyt 17





-

-

hydroksylazy

hydroksylazy

zahamowana 

zahamowana 

a.r.o.

a.r.o.

 

 

hipogonadyz

hipogonadyz

m

m

Deficyt 11

Deficyt 11





-

-

hydroksylazy

hydroksylazy

zahamowana 

zahamowana 

a.r.o.

a.r.o.

 

 

Androgenizac

Androgenizac

ja

ja

Mutacja 

Mutacja 

genu CYP 

genu CYP 

17

17





 

 

Mutacja 

Mutacja 

genu CYP 

genu CYP 

11

11





 

 

Bloki 11 i 17-hydroksylazy

- 

leczenie -

 



Glikokortikoidy

Glikokortikoidy

 

 

Hydrokortyzon u dzieci, Prednizon, 

Hydrokortyzon u dzieci, Prednizon, 

DXA 

DXA 



Przy NT - blokery kanału 

Przy NT - blokery kanału 

wapniowego 

wapniowego 



Przy bloku 17

Przy bloku 17





 - hormony gonadowe 

 - hormony gonadowe