Relacja pacjent - lekarz
Obowiązki lekarza:
-czynienie tego, co najlepsze dla
pacjenta
-obowiązek uwzględniania interesów
społeczeństwa
-obowiązek poszanowania autonomii
pacjenta
Relacja pacjent - lekarz
Obowiązki lekarza:
-czynienie tego, co najlepsze dla
pacjenta
-obowiązek uwzględniania interesów
społeczeństwa
-obowiązek poszanowania autonomii
pacjenta
Problem paternalizmu
-paternalizm prawdziwy (np. relacja
rodzice – dziecko)
-paternalizm upoważniony
-paternalizm nieupoważniony
Etyka troski
Działanie lekarza powinno być objawem
troski o pacjenta
Etyka medyczna powinna realizować
wartości: perfekcjonizm zawodowy,
autonomia, zaufanie pacjenta, życie –
zdrowie, eliminacja bólu i cierpienia
Lekarz powinien pomagać budować sens
(bólu i cierpienia)
Mądry lekarz – etyka troski
Cnoty:
4)wrażliwość moralna i intelektualna
3) dyspozycja do poszanowania wiedzy i
umiejętności
2)szacunek dla drugiego, tolerancja,
życzliwość, budząca zaufanie osobowość,
lojalność, cierpliwość
1)troskliwość
Koncepcje choroby
(zdrowia)
1) demonologiczna
2) ontologiczna
3) funkcjonalna
4) analityczna definicja choroby
5) holistyczne ujęcie zdrowia
Demonologiczna
koncepcja choroby (
wymiar
moralny
)
Choroba jako zło (demon)
Choroba jako coś nadprzyrodzonego
(chrześcijaństwo)
Jako zburzenie harmonii w świecie
(starożytność)
Ontologiczna koncepcja
choroby (
mechanistyczny
pogląd
)
Choroba wywołana jest przez czynnik
zewnętrzny wobec człowieka (jest czymś
wrogim człowiekowi) np. ktoś „złapał
chorobę”, „dostał ataku serca”, lub „dopadła
go grypa”
Utożsamianie choroby z jej przyczyną
(choroba jako coś obcego)
Choroby są rzeczywistymi bytami (zob.
realizm) np. pogląd Biernackiego (gatunek
choroby)
cd
Nie jest ważny pacjent, ale choroba – lekarze
walczą z chorobą, nie zaś zajmują się
pacjentem
Redukcja pacjenta do nośnika choroby –
redukcjonistyczne ujęcie choroby
Choroba nie ma żadnej funkcji
Nadmierny paternalizm i reifikacja pacjenta
Pogląd ten dominuje w tzw. ideologii szpitalnej
Funkcjonalny model
choroby
Przedstawicielami tej opcji są tzw. systemiści:
Konrad Lorenz (1903 – 1989)- diagnoza
schorzeń współczesnej cywilizacji Zachodu
(np. przeludnienie). Doszukuje się on
przyczyn chorób w historii naszej cywilizacji
Rene Dubos ( 1901 – 1985) – adaptacyjny
model choroby
cd
Choroba to zaburzenie systemowego ładu. To
chaos – dysharmonia funkcjonalna systemu)
Antyredukcjonizm – całość jest nadrzędna
Ważne pojęcie przyczyny – jest to medycyna
zapobiegawcza – ważna profilaktyka
Choroba przeciwstawna zdrowiu (chaos i
kosmos)
Pojęcie stanu normalnego: jest to stan
dynamicznej równowagi funkcjonalnej: zdolność
systemu do harmonijnego rozwoju
Adaptacyjny model
choroby (
w ramach
funkcjonalnego
)
Choroba i zdrowie są ze sobą sprzężone – między
nieuporządkowaniem a porządkiem)
Ruch, dynamika, przekształcanie – Dubos
kontynuuje dynamizm Lorenza)
Miarą zdrowia jest zdolność przystosowawcza
systemu – jego sprawność i szybkość z jaką może
odbudować zaburzoną harmonię funkcji
Choroba ( a nie tylko zdrowie jak u Lorenza)
również pojmowana jest adaptacyjnie
Choroba jest stale obecna – jako początek
procesu zdrowienia
Cd modelu funkcjonalnego
Ważnym pytaniem jest pytanie o
funkcję choroby
To próba zdefiniowania choroby
(zdrowia)
Analityczna koncepcja
choroby (
Christopher Boorse
)
Definiując chorobę trzeba posługiwać się
pojęciami:
- istota gatunkowa: typowość dla danego gatunku
np. tempo pracy serca
- klasa odniesienia: płeć, wiek itp.
- normalna funkcja: nauką podstawową jest
fizjologia
-zdrowie: to zdolność funkcjonalna – czyli
gotowość każdej wewnętrznej części do
wykonywania wszystkich, właściwych dla niej
funkcji
cd
Zdolny wypełniać swoje funkcje człowiek jest
zdrowy, czyli „Zdrowie jest brakiem choroby)
Podstawowym pojęciem jest pojęcie choroby (nie
zdrowia)
Dwie wartości w kontekście funkcjonowania
organizmu: reprodukcja i przetrwanie
Choroba to byt obcy życiu (nienormalna funkcja)
Podstawowe pytanie: jaka jest natura choroby
Holistyczne pojęcie
zdrowia (
Lennert Nordenfelt –
bliski myśli Lorenza i Dubosa)
)
Zdrowie to nie tylko pojęcie medyczne
Zdrowie jest zdolnością osiągnięcia
przez jednostkę jej życiowych celów w
standardowych okolicznościach.
Życiowe zaś cele są takimi stanami
rzeczy, których realizacja jest
jednocześnie konieczna i wystarczająca
dla minimalnego dobrostanu jednostki
(formalizm)
cd
Zdrowie jako warunek szczęścia
Podstawowym pytaniem jest pytanie,
czy dana jednostka jest zdrowa. Pytanie
to odnosi się do całości życia człowieka.
Bibliografia
Kazimierz Szewczyk, Dobro, zło i
medycyna. Filozoficzne podstawy
bioetyki kulturowej, Wyd. PWN,
Warszawa – Łódź 2001.