Budowa atomu a układ 

okresowy pierwiastków 

chemicznych

Pierwiastek – substancja prosta, 

której nie można rozłożyć na 
prostsze zachowujące jej 
dotychczasowe właściwości.

PIERWIASTEK

NAZWA

SYMBOL

polska

łacińska

tlen

Oxygenium

O

węgiel

Carboneum

C

Atom – najmiesz drobina pierwiastka 

zachowująca jego własności

ATOM

JĄDRO ATOMOWE

ELEKTRONY

PROTONY

NEUTRONY

ładunek ujemny 

    (-1)

ładunek 

dodatni (+1)

brak ładunku     

   (0)

Atom można opisać:

    

 ZA

X

 

         

A - liczba  masowa izotopu  pierwiastka    

                            Z – liczba atomowa (porządkowa) 

pierwiastka   

                                    
Liczba protonów = liczba elektronów = liczbie atomowej 

(Z)

Liczba protonów + liczba neutronów =liczba masowa (A)
Liczba neutronów = liczba masowa (A) – liczba atomowa 

(Z)

Izotopy – atomy tego samego pierwiastka 

różniące się liczbą neutronów w jądrze 
atomowym

Izotopy wodoru
• Prot

 11

H

• Duter

12

H

• Tryt

13

H

IZOTOPY

TRWAŁE

PROMIENIOTWÓRCZE

PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ

NATURALNA

SZTUCZNA

PRZEMIANY JĄDROWE

 (alfa)

 (beta)

 (gama)

Układ okresowy pierwiastków chemicznych 

to tabela pierwiastków ułożonych  przez 

Dmitrija Mendelelejewa według 

wzrastającej liczby atomowej składa się z 

18 pionowych grup i 7 poziomych okresów

Podstawowe informacje, które możemy 

odczytać z układu okresowego 

pierwiastków chemicznych:

• liczba atomowa
• masa atomowa
• numer grupy odpowiada liczbie elektronów 

 walencyjnych

• Numer okresu odpowiada liczbie powłok 

elektronowych

Aktywność chemiczna 

pierwiastków należących do 

grup 1., 2. i 13-18