Wkład przedstawicieli 

Wkład przedstawicieli 

merkantylizmu angielskiego 

merkantylizmu angielskiego 

w rozwój myśli 

w rozwój myśli 

ekonomicznej.

ekonomicznej.

Merkantylizm

Merkantylizmem nazywany jest okres 

od początku XVI do połowy XVIII 
wieku w literaturze, oraz praktyce 
ekonomicznej. 

Szczególny wkład w rozwój myśli 

ekonomicznej w tym okresie mieli 
Anglicy i Francuzi.

Anglia-merkantylizm 
wszechstronny



Rozwijano zarówno przemysł jak i 
rolnictwo; 



popierano handel – możliwość 
przyrostu ekonomicznego;



źródłem bogactwa państwa jest 
rozwinięty eksport 
przewyższający import . 

Główne cechy 
merkantylizmu:



uzyskiwanie dodatniego salda bilansu.



industrializm, uprzemysłowienie, 
rozwój miast, urbanizacja, 
produkcyjne zatrudnienie ludności 



bogactwo to złoto i srebro (pieniądze)



wyraźna rola państwa w gospodarce

James Stewart

Zalecał gospodarną interwencję państwa. Uważał, 

że państwo powinno tworzyć warunki dla rozwoju 

gospodarczego, popierał wolny handel ale kładł 

nacisk na ochronną protekcję krajowego 

eksportu. Stewart uważa również, że państwo ma 

dbać o wysokie zyski, sprzyjać przemysłowcom, 

bo zysk to bodziec do wzrostu gospodarczego, 

oraz umożliwiać akumulację kapitału.

 



Dzieło- „Badania nad zasadami ekonomii 

politycznej”

Thomas Mun

Przede wszystkim Mun twierdził, że skarb Anglii 

powstał dzięki handlowi zagranicznemu. Uważał 

również, że rząd powinien tak regulować handel 

zagraniczny aby uzyskać dodatni bilans handlowy. 

Mun był dyrektorem Kompanii Indii Wschodnich, 

którą krytykowano za to, że Anglia wysyłała do 

Indii metale szlachetne na opłacenie importu oraz 

za to, że Anglia więcej importowała z Indii niż 

eksportowała. Jest on uważany za czołowego 

merkantylistę.



Dzieło- „ Bogactwo Anglii w handlu zagranicznym”

John Hales

John Hales jako pierwszy zakwestionował utożsamianie 

bogactwa z pieniędzmi i kruszcami szlachetnymi. 

Potraktował pieniądze jako bodziec do działalności 

gospodarczej, a nie bogactwo. Nie uważał, aby bogactwo 

państwa związane było z ilością posiadanych pieniędzy. 

Uważał, że bogactwo państwa jest zdolność gospodarki do 

zapewnienia dobrobytu obywatelom. Do realizacji celu 

doradzał zatrudnienie wszystkich zdolnych do pracy. Stąd 

też wprowadził idee uprzemysłowionego kraju. Był również 

przekonany, że należy zakazać lub ograniczać import a 

popierać eksport angielskich towarów, tak aby uzyskać 

dodatni bilans handlowy.



Dzieło - „Dyskusja o społecznym dobrobycie królestwa 

angielskiego”.

William Petty

Jako pierwszy powziął próbę dokonania 

pomiarów ludności, dochodu narodowego, 

eksportu, importu. Niestety metody jakie 

stosował okazały się niewystarczająco 

dobre. 

Uważał, że bogactwo to ludzka praca i 

produkcja a nie pieniądz.

Pety uważany był za łagodnego liberalistę i 

odchodził od silnej roli państwa.



Dzieło-Arytmetyka polityczna”,

William Petty

William Petty uznawany jest za 

przedstawiciela krytyki 
merkantylizmu. 

Jako pierwszy proponował wyrażanie 

idei w kategoriach liczb, oraz 
uważał, że powinno się akceptować 
wyłącznie dowody oparte w 
widoczny sposób na naturze.

Źródło:



Harry Landreth, David C. Colander 
„Historia myśli ekonomicznej”, 
Wydawnictwo Naukowe PWN, 
Warszawa 1998.



Ryszard Bartkowiak, „Historia myśli 
ekonomicznej”, Polskie 
Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 
2003.