Podstawy
Podstawy
prawa
prawa
Dr inż.
Dr inż.
Aleksander
Aleksander
Gwiazda
Gwiazda
Prawo cywilne
Wykład 8
Podstawy
Podstawy
prawa
prawa
Dr inż.
Dr inż.
Aleksander
Aleksander
Gwiazda
Gwiazda
Prawo cywilne
Wykład 8
Plan wykładu
Plan wykładu
Wprowadzenie do prawa cywilnego
Wprowadzenie do prawa cywilnego
Część ogólna prawa cywilnego
Część ogólna prawa cywilnego
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Zobowiązania
Zobowiązania
Prawo
cywilne
to
zespół
norm
regulujących stosunki społeczne o
charakterze majątkowym i związane z
nimi stosunki niemajątkowe.
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Definicja prawa cywilnego
W podstawowym ujęciu prawo cywilne
obejmuje:
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Podstawowy zakres prawa
cywilnego
• prawo
rzeczowe
• prawo
zobowiązań
• prawo
spadkowe
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Rozszerzony zakres prawa
cywilnego
Dodatkowo
prawo
cywilne
może
obejmować:
• prawo
własności
intelektualnej
• prawo spółdzielcze
• prawo rodzinne
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Źródła prawa cywilnego
Do
podstawowych
źródeł
prawa
cywilnego zalicza się :
• Kodeks Cywilny
• Kodeks
Rodzinny
i
Opiekuńczy
• Kodeks Handlowy
• Kodeks
Postępowania
Cywilnego
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Zasady współżycia społecznego
Zasady współżycia społecznego , jako
normy kształtujące stosunki społeczne
w danym społeczeństwie są również
źródłem
prawa
cywilnego,
gdyż
pozwalają
dostosowywać
formalne
normy prawne do zmieniających się
stosunków społecznych.
• zasada ochrony osoby
ludzkiej
• zasada
praw
podmiotowych
• zasada równości
• zasada autonomii woli
stron
• zasada
ochrony
własności
• zasada ochrony dobrej
wiary
• zasada
ochrony
praw
nabytych
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Zasady prawa cywilnego
Stosunek cywilno-prawny to stosunek
pomiędzy
dwoma
równorzędnymi
podmiotami, regulowany przez normy
prawa cywilnego.
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Stosunek cywilno-prawny
Zazwyczaj jest to stosunek dwustronny
to znaczy zawierany pomiędzy dwoma
jednostkowymi podmiotami.
Przedmiotem
stosunku
cywilno-
prawnego jest obiekt zainteresowania
stron i związane z nim ich zachowanie
(obowiązki i uprawnienia).
Zdarzenie cywilno-prawne to każde
zdarzenie, którego skutkiem jest
powstanie skutków na gruncie prawa
cywilnego czyli formalnie stosunku
cywilno-prawnego.
Zdarzenia cywilno prawne dzielą się
na:
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Zdarzenie cywilno-prawne
• zdarzenia
• czyny
• czynności prawne
• orzeczenia sądowe
• akty administracyjne
Prawo
podmiotowe
to
sytuacja
podmiotu prawa wynikła ze stosunku
prawnego, określona przez normę
prawną i zabezpieczona tą normą
prawną.
Prawo podmiotowe wyraża się w
następujących formach:
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Prawo podmiotowe
• uprawnień
jednostkowych
• uprawnień kształtujących
• roszczeń
• zarzutów
Prawo przewiduje następujące sposoby
ochrony prawa podmiotowego:
Wprowadzenie do
Wprowadzenie do
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Ochrona prawa podmiotowego
• ochronę sądową
• ochronę
pozasądową
• samoobronę
• samopomoc
Osoba fizyczna to każdy człowiek od
chwili narodzenia.
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Osoby fizyczne
Osoba fizyczna posiada zdolność do
czynności
prawnych,
czyli
do
nabywania
praw
i
zaciągania
zobowiązań. Zdolność ta może być
pełna, ograniczona lub osoba może
być jej pozbawiona.
Cechami osoby fizyczne są: imię i
nazwisko, miejsce zamieszkania oraz
stan cywilny.
Osoby
prawne
to
jednostki
organizacyjne,
którym
przysługuje
osobowość prawna, a prze to zdolność
do
czynności
prawnych.
cechą
charakterystyczną
jednostki
organizacyjnej jest firma.
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Osoby prawne
Zazwyczaj osoba prawna uzyskuje
osobowość prawną poprzez wpis do
właściwego rejestru.
Osoby
prawne
to
jednostki
organizacyjne,
którym
przysługuje
osobowość prawna, a prze to zdolność
do
czynności
prawnych.
cechą
charakterystyczną
jednostki
organizacyjnej jest firma.
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Osoby prawne
Zazwyczaj osoba prawna uzyskuje
osobowość prawną poprzez wpis do
właściwego rejestru.
Osoby prawne powstają korzystając z
jednego z poniższych systemów:
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Powstawanie osób prawnych
• system aktów organów
państwa
• system koncesyjny
• system normatywny
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Rodzaje osób prawnych
• partie polityczne
• stowarzyszenia
• związki
wyznaniowe
• fundacje
• Skarb Państwa
• państwowe
osoby
prawne
• komunalne
osoby
prawne
• banki
• spółki
prawa
handlowego
• spółdzielnie
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Czynności prawne
Czynność prawna to zdarzenie prawne,
które wywołuje skutki prawne nie
tylko wynikajace z jej treści, ale i
wynikające z ustawy, zasad współżycia
społecznego i ustalonych zwyczajów.
Jej podstawowym elementem jest
oświadczenie woli
Do form oświadczenia woli zalicza się:
• formę pisemną
• poświadczenie daty
• poświadczenie
podpisu
• akt notarialny
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Wady oświadczenia woli
Oświadczenie woli aby było ważne nie
może być obciążone żadną istotna
wadą.
Do wad istotnych zalicza się:
• brak świadomości
• błąd
• pozorność
• podstęp
• groźbę bezprawną
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Umowy
Umowa
to
najczęstszy
przejaw
czynności prawnej. W zakresie prawa
istnieje swoboda zawierania umów.
Czasami prawo ogranicza swobodę
zawierania umów wskazując jedną ze
stron (umowa ubezpieczenia – zakład
ubezpieczeń, umowa kredytowa –
bank). Wreszcie prawo zawiera też
nakazy zawarcia niektórych umów
cywilnych
(obowiązkowe
OC
dla
właścicieli pojazdów).
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Sposoby zawierania umów
Wyróżniono
następujące
sposoby
zawierania umów cywilnych:
• przez ofertę
• przez rokowania
• przez przetarg
Przedstawicielstwo
to
możliwość
działania w cudzym imieniu. Prawo
przewiduje
następujące
formy
przedstawicielstwa:
Przedstawicielstwo
• przedstawicielstwo
ustawowe
• pełnomocnictwo
• ogólne
• rodzajowe
• szczególne
Część ogólna
Część ogólna
prawa cywilnego
prawa cywilnego
Rzeczami w rozumieniu Kodeksu
Cywilnego są jedynie przedmioty
materialne. Po drugie za rzecz uważa
się
samoistną
materialną
część
przyrody. Po trzecie rzecz musi
przedstawiać sobą wartość majątkową.
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Rzeczy
Kodeks
Cywilny
wyróżnia
nieruchomości
i
rzeczy
ruchome
(ruchomości).
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Nietypowe przedmioty stosunku
cywilno-prawnego
• przedsiębiorstwa
• gospodarstwa rolne
• przedmioty materialne nie będące
rzeczami
• przedmioty niematerialne
Pożytki to dochody, które osiąga się na
podstawie własności rzeczy lub prawa
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Pożytki
Pożytki dzielą się na:
• prawa
• rzeczy
• naturaln
e
• cywilne
Mienie to własność i inne prawa
majątkowe.
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Definicja mienia
Majątek to suma aktywów i pasywów
danego podmiotu prawa cywilnego.
Prawa rzeczowe to prawa dotyczące
rzeczy i skuteczne wobec wszystkich.
Prawa rzeczowe dotyczą transformacji
praw podmiotowych.
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Prawa rzeczowe
Do praw rzeczowych zalicza się:
• prawo własności
• prawo
użytkowania
wieczystego
• ograniczone
prawa
rzeczowe
Prawo własności to prawo korzystania
ze składników przyrody.
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Prawo własności
Rozróżnia
się
następujące
formy
własności:
• własność państwową
• własność komunalną
• własność prywatną
Prawo własności uprawnia osobę
posiadającą to prawo do:
• używania rzeczy
• pobierania
pożytków
• dyspozycji
faktycznej
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Zakres prawa własności
• korzystania z rzeczy
• rozporządzania rzeczą
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Nabycie prawa własności
• przeniesienie
własności
na
podstawie umowy
• zasiedzenie (20 lat posiadania
samoistnego w dobrej wierze)
• zrzeczenie
się
własności
(porzucenie rzeczy ruchomej)
• znalezienie rzeczy
• nabycie
pożytków
naturalnych
rzeczy
• akcesja
• przetworzenie
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Użytkowanie wieczyste
Użytkowanie wieczyste stanowi formę
przejściowa
pomiędzy
prawem
własności a ograniczonymi prawami
rzeczowymi.
Przedmiotem użytkowania wieczystego
są grunty stanowiące własność Skarbu
Państwa, grunty włączone do planu
zagospodarowania
przestrzennego
miasta
lub
grunty
stanowiące
własność
jednostek
samorządu
terytorialnego.
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Ograniczone prawa rzeczowe
Ograniczone prawa rzeczowe dotyczą
praw związanych z rzeczą cudzą.
Ograniczają one zakres własności
właściciela
rzeczy.
Najczęściej
właściciel
otrzymuje
za
te
ograniczenia rekompensatę pieniężną.
Do ograniczonych praw rzeczowych
zalicza się:
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Formy ograniczonych praw
rzeczowych
• użytkowanie
• służebności
• własnościowe
spółdzielcze
prawo
do
lokalu
mieszkaniowego
• spółdzielcze prawo do lokalu
użytkowego
• prawo
do
domu
jednorodzinnego w spółdzielni
mieszkaniowej
• zastaw
• hipoteka
Posiadanie
jest
praktycznym
władztwem nad rzeczą. Posiadanie
może by samoistne (przez właściciela)
lub
zależne
(przez
na
przykład
użytkownika).
Prawo rzeczowe
Prawo rzeczowe
Posiadanie
Zobowiązanie to stosunek prawno-
cywilny łączący dłużnika i wierzyciela.
Zobowiązanie to prawo żądania przez
wierzyciela od dłużnika wykonania
określonego świadczenia.
Zobowiązania
Zobowiązania
Definicja zobowiązania
Zobowiązanie
może
powstać
na
skutek:
Zobowiązania
Zobowiązania
Powstanie zobowiązania
• jednostronnego
oświadczenia
woli
• umowy
• aktu administracyjnego
• bezpodstawnego wzbogacenia
• czynu niedozwolonego
Umowa sprzedaży to zobowiązanie
sprzedawcy
do
przeniesienia
na
nabywcę własności rzeczy i wydania
mu tej rzeczy. Natomiast kupujący
zobowiązuje się do zapłacenia za daną
rzecz i jej niezwłoczne odebranie.
Zobowiązania
Zobowiązania
Sprzedaż
Odpowiedzialność sprzedające może
przybrać dwie formy: rękojmi za wady
oraz gwarancji jakości.
Zobowiązania
Zobowiązania
Zobowiązania związane ze
sprzedażą
Rękojmia za wady dotyczy zarówno
wad fizycznych jak i wad prawnych.
Gwarancja jakości dotyczy jedynie wad
fizycznych.
Podsumowanie
1.Prawo cywilne stanowi prawny
kręgosłup
funkcjonowania
społeczeństwa.
2.Stosunek cywilno-prawny łączy ze
sobą dwie równe pod względem
prawnym osoby.
Dziękuję z uwagę