Psychiatria
Psychiatria
konsultacyjna
konsultacyjna
Dr hab. med. Joanna Rymaszewska
Dr hab. med. Joanna Rymaszewska
Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
Psychiatria
Psychiatria
konsultacyjna
konsultacyjna
Dr hab. med. Joanna Rymaszewska
Dr hab. med. Joanna Rymaszewska
Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
Psychiatria konsultacyjna
Psychiatria konsultacyjna
Synonim: psychiatria w medycynie ogólnej
Synonim: psychiatria w medycynie ogólnej
(
(
Consultation psychiatry
Consultation psychiatry
)
)
Wykonywanie usług klinicznych, pomoc w
Wykonywanie usług klinicznych, pomoc w
rozwiązywaniu psychologicznych,
rozwiązywaniu psychologicznych,
psychiatrycznych czy psychospołecznych
psychiatrycznych czy psychospołecznych
problemów pacjenta
problemów pacjenta
Psychiatria związków z medycyną
Psychiatria związków z medycyną
(
(
Liaison
Liaison
psychiatry)
psychiatry)
Tworzenie, rozwijanie współpracy i integrowanie
Tworzenie, rozwijanie współpracy i integrowanie
koncepcji, wiedzy z zakresu nauk biologicznych,
koncepcji, wiedzy z zakresu nauk biologicznych,
psychologicznych, społecznych
psychologicznych, społecznych
Psychiatria związków z
Psychiatria związków z
medycyną
medycyną
= Liaison psychiatry
= Liaison psychiatry
Działalność edukacyjna w stosunku do lekarzy
Działalność edukacyjna w stosunku do lekarzy
niepsychiatrów i innych pracowników niepsychiatrycznej
niepsychiatrów i innych pracowników niepsychiatrycznej
służby zdrowia (
służby zdrowia (
liaison education
liaison education
)
)
Badania naukowe dotyczące zagadnień psychiatrycznych w
Badania naukowe dotyczące zagadnień psychiatrycznych w
medycynie somatycznej i odwrotnie (
medycynie somatycznej i odwrotnie (
liaison research
liaison research
)
)
W USA osobna subspecjalizacja (
W USA osobna subspecjalizacja (
consultation-liaison
consultation-liaison
psychiatry
psychiatry
)
)
W Europie zróżnicowana sytuacja, nie tak uporządkowana i
W Europie zróżnicowana sytuacja, nie tak uporządkowana i
jednoznacznie zorientowana na psychiatrię konsultacyjną
jednoznacznie zorientowana na psychiatrię konsultacyjną
jak w USA
jak w USA
W Niemczech unikalne specjalizacje: medycyna
W Niemczech unikalne specjalizacje: medycyna
psychosomatyczna, psychiatria-psychoterapia oraz
psychosomatyczna, psychiatria-psychoterapia oraz
psychoterapia medyczna
psychoterapia medyczna
W Polsce w 1993 powstała Komisja ds. Psychiatrii w
W Polsce w 1993 powstała Komisja ds. Psychiatrii w
Medycynie Ogólnej PTP
Medycynie Ogólnej PTP
Historycznie rzecz ujmując…
Historycznie rzecz ujmując…
Za początki współczesnej psychiatrii konsultacyjnej
Za początki współczesnej psychiatrii konsultacyjnej
przyjmuje się lata 30-te, gdy w USA psychiatrzy Dr Helen
przyjmuje się lata 30-te, gdy w USA psychiatrzy Dr Helen
Flanders Dunbar i George Henry rozpoczęli pracę w
Flanders Dunbar i George Henry rozpoczęli pracę w
charakterze konsultantów szpitali ogólnych
charakterze konsultantów szpitali ogólnych
Dzięki Fundacji Rockefellera i ogromnym dotacjom powstały
Dzięki Fundacji Rockefellera i ogromnym dotacjom powstały
wtedy pierwsze oddziały psychiatryczne przy
wtedy pierwsze oddziały psychiatryczne przy
uniwersyteckich szpitalach ogólnych
uniwersyteckich szpitalach ogólnych
Poprawa w zakresie diagnostyki, skrócenie czasu
Poprawa w zakresie diagnostyki, skrócenie czasu
hospitalizacji=wzrost efektywności a spadek kosztów
hospitalizacji=wzrost efektywności a spadek kosztów
leczenia
leczenia
Już w końcu XIX w. we Francji i w Danii wykłady na temat
Już w końcu XIX w. we Francji i w Danii wykłady na temat
związków psychiatrii z medycyna ogólną i konsultacje
związków psychiatrii z medycyna ogólną i konsultacje
pacjentów ze schorzeniami somatycznymi
pacjentów ze schorzeniami somatycznymi
Modele konsultacji
Modele konsultacji
psychiatrycznych
psychiatrycznych
Ukierunkowana na pacjenta
Ukierunkowana na pacjenta
Ukierunkowana na kryzys-
Ukierunkowana na kryzys-
analiza źródeł i skutków kryzysu
analiza źródeł i skutków kryzysu
u pacjenta, określenie rodzaju mechanizmów radzenia
u pacjenta, określenie rodzaju mechanizmów radzenia
sobie+ interwencja psychoterapeutyczna
sobie+ interwencja psychoterapeutyczna
Ukierunkowana na zamawiającego
Ukierunkowana na zamawiającego
interwencję –problemy
interwencję –problemy
lekarza związane z prowadzeniem pacjenta, psychiatra ma
lekarza związane z prowadzeniem pacjenta, psychiatra ma
„pomóc pomagać”
„pomóc pomagać”
grupy Balinta dla lekarzy somatyków
grupy Balinta dla lekarzy somatyków
Ukierunkowana na sytuację-
Ukierunkowana na sytuację-
koncentruje się na interakcjach
koncentruje się na interakcjach
miedzy pacjentem i zespołem leczącym – konsultowane
miedzy pacjentem i zespołem leczącym – konsultowane
może być całe środowisko oddziałowe wraz z pacjentem
może być całe środowisko oddziałowe wraz z pacjentem
(ekologiczna koncepcja choroby)
(ekologiczna koncepcja choroby)
Rozszerzona
Rozszerzona
– pacjent, jego rodzina, personel leczący
– pacjent, jego rodzina, personel leczący
Oddziały bezłóżkowe
Oddziały bezłóżkowe
W USA rozwinęły się i doskonale funkcjonują
W USA rozwinęły się i doskonale funkcjonują
interdyscyplinarne zespoły konsultacyjne
interdyscyplinarne zespoły konsultacyjne
(
(
psychiatric liaison department
psychiatric liaison department
)
)
I przykład-szpital przy Uniwersytecie w Yale (850
I przykład-szpital przy Uniwersytecie w Yale (850
łóżek, 2400 konsultacji rocznie):
łóżek, 2400 konsultacji rocznie):
7 psychiatrów, 3 psychologów, 4 pracowników
7 psychiatrów, 3 psychologów, 4 pracowników
socjalnych, 4 pielęgniarki psychiatryczne, 3
socjalnych, 4 pielęgniarki psychiatryczne, 3
studentów
studentów
medycyny, 3 uczennice ze szkół
medycyny, 3 uczennice ze szkół
pielęgniarskich=24 osoby
pielęgniarskich=24 osoby
II przykład –szpitale kliniczne AM we Wrocławiu
II przykład –szpitale kliniczne AM we Wrocławiu
(2354 łóżka, 2000 konsultacji rocznie):
(2354 łóżka, 2000 konsultacji rocznie):
2 psychiatrów (1,5 etatu)
2 psychiatrów (1,5 etatu)
Zaburzenia psychiczne
Zaburzenia psychiczne
w chorobach somatycznych
w chorobach somatycznych
Pierwotną przyczyną objawów/zespołów
Pierwotną przyczyną objawów/zespołów
psychopatologicznych jest schorzenie somatyczne
psychopatologicznych jest schorzenie somatyczne
Objawy psychopatologiczne mogą mieć charakter
Objawy psychopatologiczne mogą mieć charakter
„zwiastunów” ch. somatycznej (objawy
„zwiastunów” ch. somatycznej (objawy
depresyjne przy WZW, neurasteniczne w ch.
depresyjne przy WZW, neurasteniczne w ch.
zakaźnych) lub ją skutecznie maskować
zakaźnych) lub ją skutecznie maskować
Liczby/fakty:
Liczby/fakty:
Połowa pacjentów w szpitalach psychiatrycznych ma
Połowa pacjentów w szpitalach psychiatrycznych ma
nierozpoznaną chorobę somatyczną
nierozpoznaną chorobę somatyczną
50%-80% pacjentów w szpitalach nie-psychiatrycznych ma
50%-80% pacjentów w szpitalach nie-psychiatrycznych ma
objawy psychopatologiczne
objawy psychopatologiczne
Podejście holistyczne
Podejście holistyczne
każde schorzenie wypadkową czynników
każde schorzenie wypadkową czynników
biologicznych i psychospołecznych
biologicznych i psychospołecznych
Hipokrates łączył określone
Hipokrates łączył określone
objawy psychiczne z przewagą określonego płynu w ustroju
objawy psychiczne z przewagą określonego płynu w ustroju
(żółci, krwi, śluzu..)
(żółci, krwi, śluzu..)
Karol Bonhoeffer wprowadził pojęcie
Karol Bonhoeffer wprowadził pojęcie
egzogenny typ reakcji psychotycznych
egzogenny typ reakcji psychotycznych
=
=
ostry i przewlekły
ostry i przewlekły
zespół mózgowy
zespół mózgowy
(USA)
(USA)
ilościowe lub jakościowe zaburzenia świadomości i pamięci (z. Korsakowa)
ilościowe lub jakościowe zaburzenia świadomości i pamięci (z. Korsakowa)
koncepcja Manfreda Bleuler’a (1954)
koncepcja Manfreda Bleuler’a (1954)
Zespół psychoendokrynny-
Zespół psychoendokrynny-
zmiany psychiczne w zab. układu
zmiany psychiczne w zab. układu
endokrynnego
endokrynnego
(również w terapii hormonalnej)
(również w terapii hormonalnej)
1) zaburzenia emocji i nastroju podstawowego 2)napędu 3)popędów i rytmu
1) zaburzenia emocji i nastroju podstawowego 2)napędu 3)popędów i rytmu
dobowego
dobowego
Klasyfikacja ICD 10
Klasyfikacja ICD 10
grupa zaburzeń F 06
grupa zaburzeń F 06
1.
1.
Potwierdzone lub znane z wywiadu choroba, uszkodzenie
Potwierdzone lub znane z wywiadu choroba, uszkodzenie
lub dysfunkcja mózgu albo ogólne zaburzenia somatyczne
lub dysfunkcja mózgu albo ogólne zaburzenia somatyczne
(nie związane z alkoholem i subst. psychoaktywnymi)
(nie związane z alkoholem i subst. psychoaktywnymi)
2.
2.
Zachodzi przypuszczalny związek między pojawieniem się
Zachodzi przypuszczalny związek między pojawieniem się
lub znacznym zaostrzeniem zab. psychicznego
lub znacznym zaostrzeniem zab. psychicznego
3.
3.
Usunięcie przyczyny somatycznej lub poprawa powoduje
Usunięcie przyczyny somatycznej lub poprawa powoduje
ustąpienie lub istotną poprawę st. psychicznego
ustąpienie lub istotną poprawę st. psychicznego
4.
4.
Brak dowodów sugerujących inna przyczynę zab.
Brak dowodów sugerujących inna przyczynę zab.
psychicznych (obciążenie rodzinne, czynnik stresowy)
psychicznych (obciążenie rodzinne, czynnik stresowy)
5.
5.
Pkt. 1+2+4 > rozpoznanie tymczasowe, pkt.3 = pewne
Pkt. 1+2+4 > rozpoznanie tymczasowe, pkt.3 = pewne
Zaburzenia psychiczne
Zaburzenia psychiczne
w chorobach somatycznych
w chorobach somatycznych
Zaburzenia świadomości (ostra reakcja egzogenna typu
Zaburzenia świadomości (ostra reakcja egzogenna typu
Bonhoeffera)
Bonhoeffera)
Zespoły depresyjne i lękowe w chorobach o przewlekłym
Zespoły depresyjne i lękowe w chorobach o przewlekłym
przebiegu
przebiegu
Rzadziej zespoły urojeniowe, maniakalne, omamowe
Rzadziej zespoły urojeniowe, maniakalne, omamowe
(halucynoza), dysocjacyjne
(halucynoza), dysocjacyjne
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
Majaczenie najczęściej spotykane podczas konsultacji w
Majaczenie najczęściej spotykane podczas konsultacji w
szpitalach ogólnych: zachowawczych i chirurgicznych
szpitalach ogólnych: zachowawczych i chirurgicznych
(15-18% pacjentów), 30% u pacjentów po CABG,
(15-18% pacjentów), 30% u pacjentów po CABG,
do
do
50% po operacjach stawów biodrowych
50% po operacjach stawów biodrowych
Częstość wzrasta z wiekiem- u ok. 10% starszych pacjentów
Częstość wzrasta z wiekiem- u ok. 10% starszych pacjentów
przy przyjęciu, a dalszych 10-15% podczas pobytu
przy przyjęciu, a dalszych 10-15% podczas pobytu
Nie przywiązuje się wagi do przemijających zab.
Nie przywiązuje się wagi do przemijających zab.
świadomości, szczególnie przebiegających bez pobudzenia
świadomości, szczególnie przebiegających bez pobudzenia
– mogą być zapowiedzią poważnej ch. somatycznej
– mogą być zapowiedzią poważnej ch. somatycznej
Co 4 pacjent w starszym wieku z majaczeniem umiera w
Co 4 pacjent w starszym wieku z majaczeniem umiera w
ciągu miesiąca od przyjęcia do szpitala
ciągu miesiąca od przyjęcia do szpitala
Śmiertelność 2-krotnie częstsza niż wśród starszych
Śmiertelność 2-krotnie częstsza niż wśród starszych
pacjentów bez majaczenia
pacjentów bez majaczenia
Zaburzenia świadomości
Zaburzenia świadomości
Przeoczone gdy:
Przeoczone gdy:
nieznaczne zwolnienie tempa mówienia,
nieznaczne zwolnienie tempa mówienia,
posługiwanie się mglistymi określeniami,
posługiwanie się mglistymi określeniami,
nieadekwatnymi skojarzeniami
nieadekwatnymi skojarzeniami
niepamięć okresu zab. świadomości chorego
niepamięć okresu zab. świadomości chorego
Przyczyny
Przyczyny
Zatrucia (…lit, leki p/arytmiczne, p/histaminowe,
Zatrucia (…lit, leki p/arytmiczne, p/histaminowe,
nasenne, alkohol, narkotyki, zawodowe…)
nasenne, alkohol, narkotyki, zawodowe…)
Ch. zakaźne (CUN, …grypa, zap.płuc, inf. ukł.
Ch. zakaźne (CUN, …grypa, zap.płuc, inf. ukł.
moczowego..)
moczowego..)
Inne CUN (guzy, urazy…)
Inne CUN (guzy, urazy…)
Ch. ogólne (stany przedagonalne, charłactwo
Ch. ogólne (stany przedagonalne, charłactwo
nowotworowe, st.pooperacyjne…)
nowotworowe, st.pooperacyjne…)
Ch. ukł. krążenia…
Ch. ukł. krążenia…
Przyczyny
Przyczyny
u kobiet zapalenia płuc
u kobiet zapalenia płuc
U mężczyzn: alkoholowe, zapalenia trzustki, urazy
U mężczyzn: alkoholowe, zapalenia trzustki, urazy
(krwiak śródczaszkowy, stłuczenie mózgu,
(krwiak śródczaszkowy, stłuczenie mózgu,
złamanie kończyny, uszkodzenie kręgosłupa
złamanie kończyny, uszkodzenie kręgosłupa
U obu płci ch. niedokrwienna i zawał
U obu płci ch. niedokrwienna i zawał
[Krzyżkowiak, Załuska 1998]
[Krzyżkowiak, Załuska 1998]
Leczenie zab. świadomości
Leczenie zab. świadomości
Rozpoznanie ch. podstawowej
Rozpoznanie ch. podstawowej
Hospitalizacja
Hospitalizacja
Silne pobudzenie-zabezpieczenie mechaniczne
Silne pobudzenie-zabezpieczenie mechaniczne
Ścisły nadzór
Ścisły nadzór
Spokój, ciche otoczenie
Spokój, ciche otoczenie
Obj. wytwórcze-małe dawki Haloperidolu (2-8 mg p.o. v
Obj. wytwórcze-małe dawki Haloperidolu (2-8 mg p.o. v
i.m.), Rispoleptu (1-2mg)
i.m.), Rispoleptu (1-2mg)
Nie stosować leków o silnym dz. cholinolitycznym
Nie stosować leków o silnym dz. cholinolitycznym
Uzupełnienie płynów, elektrolitów
Uzupełnienie płynów, elektrolitów
Organiczne zaburzenia nastroju
Organiczne zaburzenia nastroju
F 06.31 .32 .33
F 06.31 .32 .33
WHO, 14 krajów, populacja ok. 26 tys. osób:
WHO, 14 krajów, populacja ok. 26 tys. osób:
Wykrywalność zaburzeń psychicznych wśród lekarzy
Wykrywalność zaburzeń psychicznych wśród lekarzy
podstawowej opieki medycznej – 23,4%
podstawowej opieki medycznej – 23,4%
Występowanie depresji w podstawowej opiece
Występowanie depresji w podstawowej opiece
zdrowotnej – 24%, w tym:
zdrowotnej – 24%, w tym:
9% podprogowe zab. depresyjne
9% podprogowe zab. depresyjne
2,1% dystymia
2,1% dystymia
5% duża depresja
5% duża depresja
Ustun, Sartorius 1995
Ustun, Sartorius 1995
Rozpowszechnienie depresji
Rozpowszechnienie depresji
w populacji osób chorych
w populacji osób chorych
somatycznie
somatycznie
Cukrzyca
Cukrzyca
do 10%
do 10%
Choroby nerek
Choroby nerek
do 20%
do 20%
Choroby wątroby
Choroby wątroby
do 15%
do 15%
Choroby tarczycy
Choroby tarczycy
20-30%
20-30%
Padaczka
Padaczka
20-30%
20-30%
Zawał mięśnia sercowego
Zawał mięśnia sercowego
15-25%
15-25%
Reumatoidalne zap. stawów
Reumatoidalne zap. stawów
17-27%
17-27%
Nowotwory
Nowotwory
20-30%
20-30%
Udar mózgu
Udar mózgu
25-35%
25-35%
Choroba Parkinsona
Choroba Parkinsona
do 50%
do 50%
Zespoły bólowe
Zespoły bólowe
do 50%
do 50%
Złamanie szyjki k. udowej
Złamanie szyjki k. udowej
do 51%
do 51%
Choroba wieńcowa
Choroba wieńcowa
30-60%
30-60%
Objawy depresyjne w przebiegu
Objawy depresyjne w przebiegu
schorzeń somatycznych
schorzeń somatycznych
pogłębiają złe samopoczucie pacjenta,
pogłębiają złe samopoczucie pacjenta,
pogarszają przebieg choroby,
pogarszają przebieg choroby,
sprawiają, że jej objawy są trudniejsze do
sprawiają, że jej objawy są trudniejsze do
leczenia.
leczenia.
Przedłuża to okres choroby,
Przedłuża to okres choroby,
niezdolności do pracy,
niezdolności do pracy,
zwiększa się liczba wizyt lekarskich,
zwiększa się liczba wizyt lekarskich,
wykonywanych badań diagnostycznych
wykonywanych badań diagnostycznych
ilość zapisywanych leków.
ilość zapisywanych leków.
Depresja w przewlekłej chorobie
Depresja w przewlekłej chorobie
somatycznej
somatycznej
negatywny wpływ na funkcjonowanie psychospołeczne pacjenta
negatywny wpływ na funkcjonowanie psychospołeczne pacjenta
izolacja od otoczenia, bierność, zrezygnowanie
izolacja od otoczenia, bierność, zrezygnowanie
nasilona percepcja bólowa
nasilona percepcja bólowa
lęk przed dolegliwościami
lęk przed dolegliwościami
brak współpracy
brak współpracy
utrudniona terapia i rehabilitacja
utrudniona terapia i rehabilitacja
Brak zachowań prozdrowotnych:
Brak zachowań prozdrowotnych:
nieprzestrzeganie zasad leczenia (np. diety w cukrzycy),
nieprzestrzeganie zasad leczenia (np. diety w cukrzycy),
nieregularne przyjmowanie leków (np. w nadciśnieniu
nieregularne przyjmowanie leków (np. w nadciśnieniu
tętniczym),
tętniczym),
niechęć do rehabilitacji (np.w depresji poudarowej)
niechęć do rehabilitacji (np.w depresji poudarowej)
stosowanie używek (np. papierosy, alkohol).
stosowanie używek (np. papierosy, alkohol).
Najczęstsze „maski” depresji
Najczęstsze „maski” depresji
zaburzenia snu
zaburzenia snu
zaburzenia lękowe
zaburzenia lękowe
natręctwa
natręctwa
zmęczenie
zmęczenie
bóle głowy
bóle głowy
inne dolegliwości bólowe (m.in. nerw trójdzielny, nerw
inne dolegliwości bólowe (m.in. nerw trójdzielny, nerw
kulszowy)
kulszowy)
świąd skóry
świąd skóry
przewlekłe dolegliwości żołądkowo-jelitowe
przewlekłe dolegliwości żołądkowo-jelitowe
kołatania serca
kołatania serca
zespół dławicy piersiowej
zespół dławicy piersiowej
nadużywanie alkoholu i/lub leków
nadużywanie alkoholu i/lub leków
Nietypowe objawy depresyjne
Nietypowe objawy depresyjne
wysoki poziom lęku
wysoki poziom lęku
drażliwość
drażliwość
wybuchowość
wybuchowość
agresywne zachowanie
agresywne zachowanie
zaburzenia pamięci
zaburzenia pamięci
często traktowane jako charakterystyczne dla osobowości
często traktowane jako charakterystyczne dla osobowości
czy wieku pacjenta
czy wieku pacjenta
Chorzy na depresję wykazują
Chorzy na depresję wykazują
1,5
1,5
razy większe ryzyko
razy większe ryzyko
wystąpienia zawału serca ze skutkiem śmiertelnym w
wystąpienia zawału serca ze skutkiem śmiertelnym w
porównaniu z populacją ogólną
porównaniu z populacją ogólną
U
U
30%
30%
chorych po zawale serca rozpoznano depresję
chorych po zawale serca rozpoznano depresję
W grupie chorych po zawale
W grupie chorych po zawale
6 razy więcej
6 razy więcej
osób z
osób z
depresją zmarło w ciągu 18 m. po zawale mięśnia
depresją zmarło w ciągu 18 m. po zawale mięśnia
sercowego w porównaniu do tych bez zab. nastroju
sercowego w porównaniu do tych bez zab. nastroju
Ch. niedokrwienna serca
Ch. niedokrwienna serca
Cukrzyca
Cukrzyca
Cukrzyca występuje u ponad 4% populacji ogólnej
Cukrzyca występuje u ponad 4% populacji ogólnej
Depresja do 36% (?)
Depresja do 36% (?)
W przebiegu cukrzycy II typu, insulino-niezależnej
W przebiegu cukrzycy II typu, insulino-niezależnej
trudności diagnostyczne >> objawy imitujące
trudności diagnostyczne >> objawy imitujące
depresję: spadek ogólnej sprawności, bóle głowy,
depresję: spadek ogólnej sprawności, bóle głowy,
utrata masy ciała, obniżenie nastroju, apatia
utrata masy ciała, obniżenie nastroju, apatia
Leczenie:
Leczenie:
SSRI obniżają stężenie glukozy o 20%,
SSRI obniżają stężenie glukozy o 20%,
IMAO (moklobemid) – 35%,
IMAO (moklobemid) – 35%,
TLPD podwyższają do 150%!
TLPD podwyższają do 150%!
Zab. lękowe
Zab. lękowe
na podłożu somatycznym F
na podłożu somatycznym F
06.4
06.4
Ok. 30% pacjentów
Ok. 30% pacjentów
Lęk napadowy: stany zagrożenia życia, ostre zły
Lęk napadowy: stany zagrożenia życia, ostre zły
bólowe, zaburzenia czynności tarczycy i przytarczyc,
bólowe, zaburzenia czynności tarczycy i przytarczyc,
nagłe zaburzenia metaboliczne (hipoglikemia),
nagłe zaburzenia metaboliczne (hipoglikemia),
pheochromocytoma, padaczka skroniowa, zł
pheochromocytoma, padaczka skroniowa, zł
wypadania zastawki dwudzielnej
wypadania zastawki dwudzielnej
Lęk uogólniony: w każdej ch., szczególnie
Lęk uogólniony: w każdej ch., szczególnie
przewlekłej, najczęściej w ch. serca, ukł.
przewlekłej, najczęściej w ch. serca, ukł.
oddechowego, nowotworowych
oddechowego, nowotworowych
Ostre zespoły bólowe
Ostre zespoły bólowe
Kolka nerkowa, wątrobowa, atak ch. wieńcowej,
Kolka nerkowa, wątrobowa, atak ch. wieńcowej,
neuralgie, migrena
neuralgie, migrena
Maskowane przez objawy lęku napadowego
Maskowane przez objawy lęku napadowego
Patogeneza- zab. ukł. serotoninowego – w
Patogeneza- zab. ukł. serotoninowego – w
leczeniu SSRI i inne mające dz. serotoninergiczne
leczeniu SSRI i inne mające dz. serotoninergiczne
Zespół wypadania zastawki
Zespół wypadania zastawki
dwudzielnej
dwudzielnej
10% populacji
10% populacji
Najczęściej bezobjawowa, nie wymaga leczenia,
Najczęściej bezobjawowa, nie wymaga leczenia,
U 15-40% pacjentów z lekiem napadowym
U 15-40% pacjentów z lekiem napadowym
występuje
występuje
związek z lękiem niejasny
związek z lękiem niejasny
L: oddziaływania psychoterapeutyczno-
L: oddziaływania psychoterapeutyczno-
edukacyjne, leki anksjolityczne
edukacyjne, leki anksjolityczne
Stany hipoglikemii
Stany hipoglikemii
Spowodowane różnymi schorzeniami
Spowodowane różnymi schorzeniami
somatycznymi
somatycznymi
Obniżenie sprawności ogólnej, czasem deficyty
Obniżenie sprawności ogólnej, czasem deficyty
funkcji poznawczych, napady lęku z
funkcji poznawczych, napady lęku z
przyśpieszeniem akcji serca, potami, bólami
przyśpieszeniem akcji serca, potami, bólami
głowy
głowy
Trudności diagnostyczne
Trudności diagnostyczne
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy
W czasie napadu skora wilgotna, ciepła !!
W czasie napadu skora wilgotna, ciepła !!
Wole, niekiedy wytrzeszcz oczu
Wole, niekiedy wytrzeszcz oczu
Dgn: oznaczenie poziomu hormonów
Dgn: oznaczenie poziomu hormonów
Pheochromocytoma (guz chromochłonny rdzenia
Pheochromocytoma (guz chromochłonny rdzenia
nadnerczy)
nadnerczy)
Napad lęku, skok ciśnienia, przyśpieszone bicie
Napad lęku, skok ciśnienia, przyśpieszone bicie
serca, poty, bóle głowy, zab. ostrości widzenia
serca, poty, bóle głowy, zab. ostrości widzenia
Dgn: oznaczenie dobowe wydalania w moczu
Dgn: oznaczenie dobowe wydalania w moczu
kwasu wanilinomigdałowego lub katecholamin
kwasu wanilinomigdałowego lub katecholamin
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Nawracające lub utrwalone urojenia, którym
Nawracające lub utrwalone urojenia, którym
mogą towarzyszyć omamy
mogą towarzyszyć omamy
Głównie w zab. endokrynnych,
Głównie w zab. endokrynnych,
układowych (toczeń rumieniowaty),
układowych (toczeń rumieniowaty),
w trakcie farmakoterapii hormonalnej
w trakcie farmakoterapii hormonalnej
Maskując objawy ch. podstawowej mogą być
Maskując objawy ch. podstawowej mogą być
przyczyną pomyłek diagnostycznych
przyczyną pomyłek diagnostycznych
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Niedoczynność tarczycy
Niedoczynność tarczycy
obrzęk śluzowaty , „myxedema madness”
obrzęk śluzowaty , „myxedema madness”
W ¼ przypadków powolny rozwój z objawami
W ¼ przypadków powolny rozwój z objawami
schizofrenopodobnymi (schi prosta): zmniejszenie aktywności
schizofrenopodobnymi (schi prosta): zmniejszenie aktywności
psychoruchowej, męczliwość, apatia, wycofanie społeczne
psychoruchowej, męczliwość, apatia, wycofanie społeczne
U 5% dominują objawy psychotyczne: urojenia
U 5% dominują objawy psychotyczne: urojenia
prześladowcze, omamy (gł. słuchowe, ale też wzrokowe,
prześladowcze, omamy (gł. słuchowe, ale też wzrokowe,
węchowe, smakowe), nieufność, dziwaczność zachowania,
węchowe, smakowe), nieufność, dziwaczność zachowania,
lęk z drażliwością, agresywność
lęk z drażliwością, agresywność
Zbyt późno zdiagnozowana >> zespół otępienny
Zbyt późno zdiagnozowana >> zespół otępienny
L. skojarzone: substytucyjne hormonalne i neuroleptyki
L. skojarzone: substytucyjne hormonalne i neuroleptyki
(atypowe)
(atypowe)
Też w ciężkiej postaci
Też w ciężkiej postaci
nadczynności tarczycy
nadczynności tarczycy
,
,
w tzw.
w tzw.
przełomach hormonalnych
przełomach hormonalnych
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Nadczynność kory nadnerczy– zespół Cushinga
Nadczynność kory nadnerczy– zespół Cushinga
Niedoczynność kory nadnerczy- cisawica=ch.
Niedoczynność kory nadnerczy- cisawica=ch.
Addisona
Addisona
Stosowanie sterydoterapii
Stosowanie sterydoterapii
Zespół schizofrenopodobny:
Zespół schizofrenopodobny:
zaburzenia myślenia, dziwaczne urojenia hipochondryczne, omamy,
zaburzenia myślenia, dziwaczne urojenia hipochondryczne, omamy,
pobudzenie psychoruchowe z silnym lekiem lub zahamowaniem
pobudzenie psychoruchowe z silnym lekiem lub zahamowaniem
ruchowym
ruchowym
L; podstawowe + neuroleptyki
L; podstawowe + neuroleptyki
U ok. 15% leczonych ACTH i sterydami kory nadnerczy w przebiegu:
liszaja rumieniowatego, pęcherzycy, łuszczycy, RZS, wrzodziejącego
zap. jelit, astmy oskrzelowej
L: haloperidol i atypowe (olanzapina, rispolept)
Przebieg powolny, apatia, zab. myślenia, podejrzliwość, negatywizm,
stany psychotyczne z pobudzeniem
W cięższych stanach przewlekłe zespoły urojeniowe lub zab.
świadomości
Uwaga! Podanie neuroleptyku o dz. adrenolitycznym – zagrożenie
życia z powodu groźnej hipotonii
Zbyt późno dgn. >> zespoły otępienne
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Choroby autoimmunizacyjne
Choroby autoimmunizacyjne
Leki steroidowe i immunosupresyjne mogą powodować
Leki steroidowe i immunosupresyjne mogą powodować
zab. psychiczne
zab. psychiczne
Toczeń rumieniowaty układowy
Toczeń rumieniowaty układowy
-60% różnorodne zab.
-60% różnorodne zab.
psychiczne u tego samego pacjenta
psychiczne u tego samego pacjenta
Prawd. uszkodzenie drobnych naczyń CUN
Prawd. uszkodzenie drobnych naczyń CUN
Najczęściej ostre reakcje egzogenne typu Bonhoeffera lub
Najczęściej ostre reakcje egzogenne typu Bonhoeffera lub
depresje, rzadziej zespół schizofrenopodobny (b. trudny w
depresje, rzadziej zespół schizofrenopodobny (b. trudny w
różnicowaniu)
różnicowaniu)
Częste pomyłki diagnostyczne
Częste pomyłki diagnostyczne
Objawy somatyczne: rumień na twarzy, wielonarządowe
Objawy somatyczne: rumień na twarzy, wielonarządowe
zmiany, neurologiczne (padaczka)
zmiany, neurologiczne (padaczka)
L. podstawowe + neuroleptyki (haloperidol)
L. podstawowe + neuroleptyki (haloperidol)
Sklerodermia, zespół Sjogrena
Sklerodermia, zespół Sjogrena
L: neuroleptyki atypowe
L: neuroleptyki atypowe
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Choroby metaboliczne
Choroby metaboliczne
Choroba Wilsona – zwyrodnienie soczewkowo-wątrobowe
Choroba Wilsona – zwyrodnienie soczewkowo-wątrobowe
Genetycznie uwarunkowane zab. przemiany miedzi
Genetycznie uwarunkowane zab. przemiany miedzi
Początkowo: zab. myślenia, urojenia prześladowcze,
Początkowo: zab. myślenia, urojenia prześladowcze,
wycofanie społeczne
wycofanie społeczne
Obok porfirii, tocznia układowego i metachromatycznej
Obok porfirii, tocznia układowego i metachromatycznej
lekodystrofii dorosłych, ch. Wilsona należy do
lekodystrofii dorosłych, ch. Wilsona należy do
najtrudniejszych schorzeń w różnicowaniu z zab.
najtrudniejszych schorzeń w różnicowaniu z zab.
psychotycznymi
psychotycznymi
Dgn: pierścień Kaysera-Fleishera na rogówce, miedź w
Dgn: pierścień Kaysera-Fleishera na rogówce, miedź w
moczu, stężenie ceruloplazminy w osoczu
moczu, stężenie ceruloplazminy w osoczu
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Choroby metaboliczne
Choroby metaboliczne
Ostra porfiria przerywana
Szacuje się, że 0,5% chorych w szpitalach psychiatrycznych
ma nierozpoznaną porfirię
Ch. dziedziczna, częściej u kobiet
15% zab. psychotyczne o typie schi paranoidalnej lub
katatonicznej: zab. myślenia, niedostosowany afekt,
negatywizm, stany stuporu
O. psychotyczne wyprzedzają objawy choroby: kolki
brzuszne, polineuropatia
Dgn: zmieniona wrażliwość na światło, wykwity i
przebarwienia na skórze, ciemny jak wino mocz,
niedokrwistość
L: unikanie barbituranów, alkoholu, środków
antykoncepcyjnych, sulfonamidów
Zespoły urojeniowe F06.2
Zespoły urojeniowe F06.2
Inne schorzenia
Inne schorzenia
Hiperkalcemia
Hiperkalcemia
nowotwory, zab. czynności przytarczyc, długotrwałe unieruchomienie,
nowotwory, zab. czynności przytarczyc, długotrwałe unieruchomienie,
stosowanie leków (diuretyki tiazydowe, przedawkowanie vit. A i D, tzw.
stosowanie leków (diuretyki tiazydowe, przedawkowanie vit. A i D, tzw.
milk alkali syndrom –mleko i węglan wapnia stosowany w ch. wrzodowej)
milk alkali syndrom –mleko i węglan wapnia stosowany w ch. wrzodowej)
Objawy psychiczne (niepokój, omamy, urojenia – obraz ostrej psychozy
Objawy psychiczne (niepokój, omamy, urojenia – obraz ostrej psychozy
schizofrenopodobnej) może być zapowiedzią groźnego dla życia
schizofrenopodobnej) może być zapowiedzią groźnego dla życia
przełomu hiperkalcemicznego
przełomu hiperkalcemicznego
Niedokrwistość złośliwa
Niedokrwistość złośliwa
(szaleństwo megaloblastyczne)- niedobór vit. B12 przez
(szaleństwo megaloblastyczne)- niedobór vit. B12 przez
autoimmunologiczne zap. Błony śluzowej żołądka, język malinowy,
autoimmunologiczne zap. Błony śluzowej żołądka, język malinowy,
zapalenie kącików ust
zapalenie kącików ust
Skazy krwotoczne, przewlekła niewydolność krążenia, zabiegi na
Skazy krwotoczne, przewlekła niewydolność krążenia, zabiegi na
otwartym sercu, toxoplazmoza, infekcje wirusowe
otwartym sercu, toxoplazmoza, infekcje wirusowe
Zab. maniakalne F06.30
Zab. maniakalne F06.30
Rzadziej niż zespoły depresyjne i lękowe
Rzadziej niż zespoły depresyjne i lękowe
Zatrucia związkami chemicznymi –
Zatrucia związkami chemicznymi –
zespół szalonego
zespół szalonego
kapelusznika
kapelusznika
z Alicji w krainie czarów – zatrucie rtęcią
z Alicji w krainie czarów – zatrucie rtęcią
Nadczynność tarczycy, zespół Cushinga, toczeń układowy,
Nadczynność tarczycy, zespół Cushinga, toczeń układowy,
infekcje
infekcje
Leki sterydowe, lewodopa, bromokryptyna, kokaina,
Leki sterydowe, lewodopa, bromokryptyna, kokaina,
amfetamina, TLPD, IMAO
amfetamina, TLPD, IMAO
L: powolne (!) obniżanie dawki l. hormonalnych i haloperidol
L: powolne (!) obniżanie dawki l. hormonalnych i haloperidol
KULTURYŚCI
Przyjmowanie ogromnych dawek steroidów anabolicznych
(testosteron, nandrolon)
25% - najczęściej hipomania z drażliwością i agresywnością
Zespół omamowy –
Zespół omamowy –
halucynoza organiczna F 06.0
halucynoza organiczna F 06.0
B. rzadko, niedoczynność tarczycy
B. rzadko, niedoczynność tarczycy
Omamy słuchowe z urojeniami ksobnymi i
Omamy słuchowe z urojeniami ksobnymi i
interpretacyjnymi, lęk, dysforia, przebieg często
interpretacyjnymi, lęk, dysforia, przebieg często
burzliwy, maskujący schorzenie podstawowe
burzliwy, maskujący schorzenie podstawowe
Wykluczyć zab. świadomości, wcześniejszych zab.
Wykluczyć zab. świadomości, wcześniejszych zab.
nastroju, obniżenia sprawności intelektualnej,
nastroju, obniżenia sprawności intelektualnej,
dominacji urojeń, przyczynę alkoholową,
dominacji urojeń, przyczynę alkoholową,
schizofrenię
schizofrenię
Zaburzenia katatoniczne F
Zaburzenia katatoniczne F
06.1
06.1
B. rzadko
B. rzadko
Zab. aktywności psychoruchowej: bezruch,
Zab. aktywności psychoruchowej: bezruch,
negatywizm, mutyzm lub nadmierna aktywność,
negatywizm, mutyzm lub nadmierna aktywność,
echolalia, echopraksja
echolalia, echopraksja
Początek i przebieg ściśle związany z wywołującą go
Początek i przebieg ściśle związany z wywołującą go
ch. somatyczną
ch. somatyczną
- najczęściej zapalenie mózgu, zatrucie tlenkiem
- najczęściej zapalenie mózgu, zatrucie tlenkiem
węgla, rzadziej ch. układowe i metaboliczne (hemocystynuria, kwasica
węgla, rzadziej ch. układowe i metaboliczne (hemocystynuria, kwasica
ketonowa, hiperkalcemia), niewydolność krążenia
ketonowa, hiperkalcemia), niewydolność krążenia
„
„
Katatonia okresowa” stany przypominające
Katatonia okresowa” stany przypominające
katatonię w przebiegu niedoczynności tarczycy
katatonię w przebiegu niedoczynności tarczycy
Stany stuporu podobne do katatonii w ch. Basedowa
Stany stuporu podobne do katatonii w ch. Basedowa
Zab. dysocjacyjne F 06.5
Zab. dysocjacyjne F 06.5
-
-
lęk, skargi hipochondryczne, teatralna ekspresja dolegliwości
lęk, skargi hipochondryczne, teatralna ekspresja dolegliwości
Heterogenna grupa (dawniej objawy histeryczne)
Heterogenna grupa (dawniej objawy histeryczne)
30% zespołów dysocjacyjnych to objawy w przebiegu
30% zespołów dysocjacyjnych to objawy w przebiegu
schorzeń somatycznych:
schorzeń somatycznych:
Wczesny okres
Wczesny okres
ch. zwyrodnieniowych
ch. zwyrodnieniowych
(toczeń, RZS)
(toczeń, RZS)
Przewlekłe
Przewlekłe
choroby ukł. pokarmowego
choroby ukł. pokarmowego
(zapalne,
(zapalne,
pasożytnicze, zwyrodnieniowe)
pasożytnicze, zwyrodnieniowe)
Ostra porfiria przerywana
Ostra porfiria przerywana
– traktowani jak histerycy,
– traktowani jak histerycy,
epizody silnych boli kończyn dolnych, uniemożliwiające
epizody silnych boli kończyn dolnych, uniemożliwiające
stanie, chodzenie, silny lek, labilność emocjonalna
stanie, chodzenie, silny lek, labilność emocjonalna
Wyspiak trzustki
Wyspiak trzustki
–somatyczne objawy hipoglikemii o
–somatyczne objawy hipoglikemii o
obrazie „nerwicy pitiatycznej”
obrazie „nerwicy pitiatycznej”
Przewlekle
Przewlekle
stany zapalne trzustki
stany zapalne trzustki
Utajona niedoczynność tarczycy
Utajona niedoczynność tarczycy
z niedoborami wapnia-
z niedoborami wapnia-
drętwienie kończyn, mrowienie, osłabienie
drętwienie kończyn, mrowienie, osłabienie
Inne trudności
Inne trudności
diagnostyczne
diagnostyczne
Awitaminozy – różnorodne zab. psychiczne (niedobory po
Awitaminozy – różnorodne zab. psychiczne (niedobory po
dietach odchudzających, kuracjach antybiotykowych)
dietach odchudzających, kuracjach antybiotykowych)
Niedobory vit. po kuracji neuroleptykami (grupa B,
Niedobory vit. po kuracji neuroleptykami (grupa B,
szczególnie B1, kwasu foliowego, vit. PP): od męczliwości,
szczególnie B1, kwasu foliowego, vit. PP): od męczliwości,
ospałości, apatii po ostre egzogenne reakcje typu
ospałości, apatii po ostre egzogenne reakcje typu
Bonhoeffera lub zespoły depresyjno-urojeniowe
Bonhoeffera lub zespoły depresyjno-urojeniowe
Niedoczynność przedniego płata przysadki mózgowej
Niedoczynność przedniego płata przysadki mózgowej
(Zespół Glińskiego-Simmonsa) przypomina łudząco
(Zespół Glińskiego-Simmonsa) przypomina łudząco
jadłowstręt psychiczny
jadłowstręt psychiczny
Różnicowanie: zaniki narządów płciowych, apatia,
Różnicowanie: zaniki narządów płciowych, apatia,
pogorszenie sprawności intelektualnej
pogorszenie sprawności intelektualnej
Zespół Hoigne popenicylinowy pod postacią ostrego
Zespół Hoigne popenicylinowy pod postacią ostrego
zespołu psychotycznego z lękiem i pobudzeniem
zespołu psychotycznego z lękiem i pobudzeniem
Depresje jatrogenne
Depresje jatrogenne
często u osób w podeszłym wieku
często u osób w podeszłym wieku
(
(
liczba przyjmowanych leków wynosi średnio 6-8 dziennie, a
liczba przyjmowanych leków wynosi średnio 6-8 dziennie, a
wzrasta zwłaszcza u chorych przebywających w domach
wzrasta zwłaszcza u chorych przebywających w domach
pomocy społecznej; 33% chorych przyjmuje więcej niż 8
pomocy społecznej; 33% chorych przyjmuje więcej niż 8
leków dziennie
leków dziennie
)
)
stosowanie
stosowanie
lek
lek
ów
ów
nieprzepisan
nieprzepisan
ych
ych
przez lekarza
przez lekarza
występowanie w przeszłości depresji zarówno u
występowanie w przeszłości depresji zarówno u
chorego, jak i u jego krewnych I stopnia.
chorego, jak i u jego krewnych I stopnia.
Obraz kliniczny nie jest typowy dla endogennego
Obraz kliniczny nie jest typowy dla endogennego
zespołu depresyjnego; są to zwykle powiązane
zespołu depresyjnego; są to zwykle powiązane
czasowo ze stosowanym leczeniem objawy apatii,
czasowo ze stosowanym leczeniem objawy apatii,
zmęczenia, zaburzenia równowagi i spowolnienia.
zmęczenia, zaburzenia równowagi i spowolnienia.
pochodne rauwolfia reserpina
pochodne rauwolfia reserpina
N
N
ajczęściej powodują
ajczęściej powodują
ce
ce
depresję
depresję
,
,
uwrażliwienie receptorów, nasilenie
uwrażliwienie receptorów, nasilenie
działania antycholinergicznego, a po długim stosowaniu osłabienie działania
działania antycholinergicznego, a po długim stosowaniu osłabienie działania
tymoleptycznego. Mechanizm depresjogennego działania polega na
tymoleptycznego. Mechanizm depresjogennego działania polega na
opróżnianiu magazynów z katecholamin w zakończeniach synaptycznych.
opróżnianiu magazynów z katecholamin w zakończeniach synaptycznych.
Ocenia się, że częstość występowania depresji wynosi około 20%
Ocenia się, że częstość występowania depresji wynosi około 20%
lek
lek
i
i
blokujących ß-adrenoceptor
blokujących ß-adrenoceptor
u 1,5% chorych leczonych agonistami a-adrenergicznymi (klonidyna, a-
u 1,5% chorych leczonych agonistami a-adrenergicznymi (klonidyna, a-
metyldopa)
metyldopa)
, guanetydyna, hydralazyna, beta-adrenolityki
, guanetydyna, hydralazyna, beta-adrenolityki
antagoniści kanału wapniowego
antagoniści kanału wapniowego
(werapamil, nifedypina)
(werapamil, nifedypina)
Digoksyn
Digoksyn
a
a
nawet w niskich dawkach terapeutycznych mogą wystąpić zaburzenia
nawet w niskich dawkach terapeutycznych mogą wystąpić zaburzenia
świadomości, omamy wzrokowe i objawy depresji - obniżony nastrój,
świadomości, omamy wzrokowe i objawy depresji - obniżony nastrój,
męczliwość, niepokój, zaburzenia snu.
męczliwość, niepokój, zaburzenia snu.
Depresje związane ze
Depresje związane ze
stosowaniem leków i innych
stosowaniem leków i innych
substancji chemicznych
substancji chemicznych
lek
lek
i
i
obniżając
obniżając
e
e
poziom cholesterolu - prawastatyn
poziom cholesterolu - prawastatyn
a
a
,
,
lowastatyn
lowastatyn
a
a
, cholestyramin
, cholestyramin
a
a
.
.
Prawdopodobny mechanizm ich powstawania związany jest z
Prawdopodobny mechanizm ich powstawania związany jest z
wpływem obniżonego stężenia cholesterolu w surowicy na lipidy
wpływem obniżonego stężenia cholesterolu w surowicy na lipidy
błonowe w mózgu, powoduje on zmniejszenie aktywności
błonowe w mózgu, powoduje on zmniejszenie aktywności
powierzchniowych receptorów serotoninowych
powierzchniowych receptorów serotoninowych
.
.
Niektóre leki stosowane w leczeniu raka
Niektóre leki stosowane w leczeniu raka
:
:
metotreksat, winblastyna, asparginaza,
metotreksat, winblastyna, asparginaza,
prokarbazyna.
prokarbazyna.
Metoklopramid
Metoklopramid
często przepisywany w leczeniu zaburzeń przewodu pokarmowego,
często przepisywany w leczeniu zaburzeń przewodu pokarmowego,
może przyczyniać się do wystąpienia objawów depresji.
może przyczyniać się do wystąpienia objawów depresji.
Leki hormonalne (w tym leki antykoncepcyjne)
Leki hormonalne (w tym leki antykoncepcyjne)
kortykosteroid
kortykosteroid
y
y
Depresje związane ze
Depresje związane ze
stosowaniem leków i innych
stosowaniem leków i innych
substancji chemicznych
substancji chemicznych
Depresje związane ze
Depresje związane ze
stosowaniem leków i innych
stosowaniem leków i innych
substancji chemicznych
substancji chemicznych
lek
lek
i
i
przeciwpadaczkow
przeciwpadaczkow
e
e
,
,
kwas walproinowy i jego
kwas walproinowy i jego
pochodne
pochodne
lek
lek
i
i
blokujących receptor histaminowy
blokujących receptor histaminowy
(
(
cymetydyna
cymetydyna
) i lek
) i lek
i
i
sympatykomimetyczn
sympatykomimetyczn
e
e
.
.
niektór
niektór
e
e
neuroleptyk
neuroleptyk
i, benzodiazepiny, disulfiram
i, benzodiazepiny, disulfiram
leki przeciwparkinsonowskie:
leki przeciwparkinsonowskie:
l-dopa, amantadyna,
l-dopa, amantadyna,
bromokryptyna
bromokryptyna
lek
lek
i
i
przeciwgruźlicz
przeciwgruźlicz
e
e
lek
lek
i
i
o działaniu amfetaminopodobnym
o działaniu amfetaminopodobnym
,
,
a także w
a także w
nadużywaniu i uzależnieniu od alkoholu
nadużywaniu i uzależnieniu od alkoholu
prekursory acetylocholiny:
prekursory acetylocholiny:
lecytyna,cholina, deanol
lecytyna,cholina, deanol
Leki działające prolękowo
Leki działające prolękowo
amfetamina, aminofilina, dopamina, efedryna,
amfetamina, aminofilina, dopamina, efedryna,
epinefryna, kofeina, kokaina, kwas walproinowy,
epinefryna, kofeina, kokaina, kwas walproinowy,
lewodopa, lidokaina, molsydomina, neuroleptyki,
lewodopa, lidokaina, molsydomina, neuroleptyki,
preparaty tyroidowe, leki przeciwgruźlicze, leki
preparaty tyroidowe, leki przeciwgruźlicze, leki
hipotensyjne (rezerpina, hydralazyna), salicylaty,
hipotensyjne (rezerpina, hydralazyna), salicylaty,
sterydy, teofilina
sterydy, teofilina
odstawienie preparatów naparstnicy, beta-
odstawienie preparatów naparstnicy, beta-
adrenolityków, klonidyny, benzodiazepin,
adrenolityków, klonidyny, benzodiazepin,
barbituranów, alkoholu
barbituranów, alkoholu
Niechęć lekarzy ogólnych do terapii depresji, lęku
Niechęć lekarzy ogólnych do terapii depresji, lęku
w chorobie somatycznej wynika z obawy przed
w chorobie somatycznej wynika z obawy przed
działaniami niepożądanymi leków
działaniami niepożądanymi leków
psychiatrycznych
psychiatrycznych
Skuteczne leczenie redukuje ryzyko
Skuteczne leczenie redukuje ryzyko
powikłań i
powikłań i
zgonu oraz poprawia jakość życia i
zgonu oraz poprawia jakość życia i
funkcjonowanie pacjenta
funkcjonowanie pacjenta
Powodzenia!
Powodzenia!
Na egzaminie
Na egzaminie
W pracy zawodowej
W pracy zawodowej
Szczególnie w roli psychiatry konsultanta
Szczególnie w roli psychiatry konsultanta