Zasady przetaczania 

preparatów krwi

Układy grup krwi

•ABO

•RH/rhesus/

Układ

Antygeny główne

P/rzeciwciała 

naturalne

ABO

ABH

regularnie

Rhesus

C,c,C

w,

D,D

U

, E, e

rzadko

MNSs

M,N,S,s

rzadko

P

P

1

 P

2

regularnie

Lewis

Le

a

 Le

h

rzadko

Kell

K,k ,Kp

a

 Kp

h

rzadko

Duffy

Fy

a 

 Fy

h

nigdy

Lutheran

Lu

a

 Lu

h

wyjątkowo rzadko

Kidd

Jk

a

 Jk

h

nigdy

Grupa krwi

P/ciwciała

Częstość/%

O

antyA, antyB

40

A

1

  A

2

antyB

43

B

antyA

11

A

1

B  A

2

B

----

4

Przeciwciała swoiste IgM

• Powstają w pierwszych miesiącach życia
• Po kontakcie z anygenami 

przedostającymi się do organizmu drogą 
do –i pozajelitową

• Noworodek – ew.p/ciała matki/przez 

łożysko

Oznaczanie grup krwi

• Wykorzystanie:
1. Krwinek wzorcowych / + 

surowica z oznaczanej krwi

 2 .Surowic wzorcowych/+ krwinki 

czerwone badanej surowicy/

Układ Rhesus

• Główne znaczenie antygen D
• Znajdują się wyłącznie na erytrocytach
• Po immunizacji Rh ujemnego biorcy 

krwią Rh dodatnią powstają 

przeciwciała IgG/wiele lat, całe życie/

• Kolejne przetoczenie – ostry odczyn 

hemolityczny

• Wykrywane surowicami testowymi

Przed przetoczeniem

Decyzja : 

Po co ?

Co ? Jaki preparat ?

W jakiej ilości?

Zawsze:

• Oznaczenie grupy krwi biorcy

• Udokumentowane

• Wpis potwierdzony pieczątka 

lekarza

• Wątpliwości – lepiej powtórzyć 

badanie

Próba krzyżowa

• Pobranie krwi biorcy/pacjenta/ 

na”krzyżówkę”

• 2 probówki 
-1.na skrzep

Oznakowanie probówki

• Imię ,nazwisko pacjenta
• Data urodzenia pacjenta
• Data,godzina pobrania
• Nazwisko osoby pobierającej

• Przy braku danych – oznaczenie 

pacjenta np..numerem, wiek 
przypuszczalny,płeć

Próba zgodności

• Krew biorcy
• Krew dawcy/z obciętej od worka 

końcówki drenu/po sprawdzeniu 
zgodności danych dawcy

Próba zgodności

• Odwirowanie – oddzielenie 

surowicy ,krwinek obu 
próbek/dawcy,biorcy,

Próba zgodności

• Wykonywana w 2 odczynach
1.Odczyn LEN – enzymatyczny/mieszanina 

LEN z LISS / papaina 2:1

+

 inkubacja krwinek dawcy  /10- min/

 + 

Surowica biorcy/inkubacja 3 min/

Wirowanie 1min/1000/min/

Brak aglutynacji = ujemna próba krzyżowa

Próba zgodndności

• Ujemna/krew zgodna/



Brak aglutynacji

Brak hemolizy

Próba zgodności

• Pośredni odczyn antyglobulinowy Coombsa
• Modyfikacja LISS/NaCl o niskiej sile jonowej/

• Krwinki dawcy /+ LISS/ + surowica biorcy



Inkubacja 20 min

Odczyn ujemny – brak hemolizy,aglutynacji

Przetaczanie

• Potwierdzony dokument w raz z 

preparatem krwi potwierdzający 
zgodność krzyżową

• Oznaczenie grupy krwi preparatów
• Podanie numerów poszczególnych 

worków

Przetaczanie:

• Kontrola przez lekarza grupy krwi 

pacjenta /dokument!/

• Sprawdzenie dokumentu o próbie 

zgodności

Przetaczanie

• Preparat do przetoczenia:
• Wyciągnięty z lodówki
• Ogrzewany
• Sprawdzenie przez lekarza 

zgodności: to co na wyniku próby 
krzyżowej 

• Z danymi na worku + na dołączonych 

do drenu pilotkach

Przetaczanie

• Specjalny dren z filtrem 

170 m

Wymagania dla filtra:
1.skuteczny klinicznie ONO/TRALI/
2.  Odczynów gorączkowych leuk
3.Bez uszkodzenia erytrocytów
4.odpowiednia przepustowość, pojemność
5.prosty w obsłudze
6.niezawodny

Pamiętać!

• W stanach nagłych uzupełnienie 

objętości śródnaczyniowej  jest 
ważniejsze niż wyrównanie 
niedoboru krwinek czerwonych

Omyłkowa zamiana probówek jest 

najczęstszą przyczyną powikłań 

przy przetoczeniach krwi

Transport preparatów 

krwi

• KKCz – w torbach chłodniczych

• Załączniki/wyniki prób krzyżowych 

trwale połączone z workiem –
przyczepione gumką,spięte razem/

Przechowywanie krwi

• Przed przetoczeniem –lodówka +2-

+6

o

C

• Jeśli nie wykorzystana oddać do 

banku krwi/protokół zwrotu krwi

• Przerwanie procesu chłodzenia krwi - 

temp.> 8

o

C

Przetaczanie

• Pewne wkłucie
• Monitorowanie stanu 

pacjenta/obecość lekarza/

• Próba biologiczna/10 –30 min – 

przetaczanie ok.5ml/min wyjątek 
przypadki nagłe –zestawy do 
szybkiego toczenia krwi/

Przetaczanie

• Przy wystąpieniu reakcji 

potransfuzyjnej –przerwanie 

przetoczenia

Przy przetaczaniu

• Stały nadzór
• Monitorowanie RR,tętna,EKG, 

saturacji

• Jeśli cewnik moczowy  – kontrola 

ilości, zabarwienia moczu

Po przetoczeniu

• Pozostawienie opakowania po 

preparacie przez 24 godz. w 
lodówce

• Pobranie próbki krwi z drugiej 

przeciwnej rki .pozostawienie 24 
godz/ewntualna kontrola 
poprzetoczeniowych odczynów/

Wskazania ze wskazań 

nagłych

• Zawsze oznaczona grupa krwi pacjenta
• Pobrabna krew na krzyżówkę
• Odebrany preparat zgodny grupowo 
• W braku zgodnego w grupach 

głównych krwinki O Rh ujemne

• Przetoczenie w trakcie wykonywania /

20- 30 min/próby zgodności