GUZY OCZODOŁU
1. Guzy naczyniowe
2. Guzy gruczołu łzowego
• Gruczolak wielopostaciowy
• Rak
• Naczyniak włośniczkowy
• Naczyniak jamisty
3. Guzy pochodzenia nerwowego
• Glejak nerwu wzrokowego
• Oponiak osłonek nerwu wzrokowego
• Oponiak grzebienia kości klinowej
4. Guzy różne
• Chłoniak
• Mięsak z mięśni prążkowanych
• Przerzuty
• Naciekanie z zatok
Naczyniak włośniczkowy
•
Najczęściej w przednio-górnej części oczodołu
•
Może powiększać się podczas kaszlu lub napinania
•
Często związany ze znamieniem „truskawkowym”
• Najczęstszy guz oczodołu u dzieci
• Występowanie - 30% przy urodzeniu, 100% do 6 mies.
Naczyniak włośniczkowy
• Wzrost podczas 1 r.ż.
Związki z chorobami ogólnymi
• Niewydolność serca z dużą
pojemnością wyrzutową
• Zespół Kasabacha-Meritta -
małopłytkowość, niedokrwistość
• Zespół Maffucciego - naczyniaki
skóry, chrzęstniaki śródkostne
Naturalny przebieg
• Samoistny zanik - całkowity
w 70% do 7 r.ż.
Leczenie
• Iniekcje steroidów - w zmianach
powierzchownych
• Ogólnie steroidy
• Miejscowa resekcja - trudna
Naczyniak jamisty
• Pierwsze objawy -
czwarta do piątej dekady
Powoli postępujący osiowy wytrzeszcz
• Najczęstszy łagodny guz oczodołu u dorosłych
• Zwykle zlokalizowany tuż poza gałką
• Częściej u kobiet - 70%
Może powodować fałdy naczyniówki
Leczenie
- wycięcie chirurgiczne
Klasyfikacja guzów gruczołu łzowego
Wielopostaciowy gruczolak gruczołu łzowego
• Niebolesna i bardzo powoli
rosnąca gładka masa w dole
gruczołu łzowego
• Przemieszczenie gałki
w kierunku dolno-nosowym
• Rozrost ku tyłowi może
powodować wytrzeszcz
i oftalmoplegię
• Gładki, otorbiony zarys
• Zagłębienie dołu gruczołu
łzowego bez destrukcji
Pierwsze objawy - czwarta do piątej dekady
Technika chirurgicznego wycięcia
Nacięcie mięśnia
skroniowego
i okostnej
Nawiercanie kości
w celu późniejszego
drutowania
Usunięcie ściany
bocznej oczodołu
i wycięcie guza
Zszywanie mięśnia
skroniowego
i okostnej
• Biopsja jest przeciwwskazana
• Rokowanie - dobre, jeśli wycięty w całości
Rak gruczołu łzowego
•
Biopsja
•
Bolesna, szybko rosnąca masa w dole
gruczołu łzowego
•
Przesunięcie gałki w kierunku
dolno-nosowym
•
Rozrost ku tyłowi może powodować wytrzeszcz,
oftalmoplegię i przekrwienie
naczyń nadtwardówki
•
Niedoczulica w zakresie nerwu trójdzielnego
w 25%
Postępowanie
•
Całkowite wycięcie i radioterapia
• Występowanie
- czwarta do szóstej dekady
• Bardzo złe rokowanie
Glejak nerwu wzrokowego
• Pierwsze objawy - stopniowe obniżenie ostrości wzroku w końcu pierwszej dekady
• Obserwacja - bez wzrostu, dobra ostrość wzroku, bez defektu kosmetycznego
• Wycięcie - słaba ostrość wzroku i defekt kosmetyczny
• Radioterapia - rozrost wewnątrzczaszkowy
• Typowo dotyczy młodych dziewcząt
• Często związek z neurofibromatozą typu 1
Stopniowo postępujący wytrzeszcz
Zanik tarczy nerwu
wzrokowego
Leczenie
Oponiak osłonek nerwu wzrokowego
Typowo dotyczy kobiet w średnim wieku
Naczynia łączące wzro-
kowo-rzęskowe w 30%
Wytrzeszcz z powodu rozrostu
w stożku mięśniowym
Pogrubienie
i zwapnienie w TK
Stopniowa utrata widzenia z powodu
ucisku nerwu wzrokowego
Leczenie
•
Obserwacja - guzy powoli rosnące
•
Wycięcie - guzy agresywne i zła ostrość wzroku
•
Radioterapia - guzy powoli rosnące i dobra ostrość wzroku
Oponiak grzebienia kości klinowej
Objawia się stopniową utratą widzenia i reaktywnym przerostem kości
Wypełnienie dołu
skroniowego
Przerost kości w obrazie RTG
Wytrzeszcz
Chłoniak
Występowanie -
szósta do ósmej dekady
Dotyczy każdej części oczodołu
i może być obustronny
Zmiany przednie są gumowate
przy palpacji
Leczenie
Może być ograniczony
do gruczołu łzowego
•
Radioterapia - zmiany zlokalizowane
•
Chemioterapia - zmiany rozsiane
Mięsak z mięśni prążkowanych
Może zajmować każdą część oczodołu
• Najczęstszy pierwotny guz złośliwy oczodołu u dzieci
Macalna masa i opadnięcie powieki w ok. 30%
• Nagły początek w pierwszej dekadzie (średnio 7 r.ż.)
Leczenie
•
Radioterapia i chemioterapia
•
Egzenteracja w guzach opornych na radioterapię lub nawracających
Guzy przerzutowe u dzieci
•
Występuje we wczesnym dzieciństwie
Neuroblastoma
•
Może być obustronny
•
Typowo zajmuje górną część oczodołu
Zieleniak
(chloroma)
•
Występuje ok. 7 r.ż.
•
Nagły wytrzeszcz - może być obustronny
•
Rozsianie narządowe i pełnoobjawowa
białaczka
Guzy przerzutowe u dorosłych
Podobne do guza rzekomego oczodołu
Najczęstsze ogniska pierwotne - gruczoł sutkowy, oskrzela, gruczoł krokowy,
czerniak skóry, przewód pokarmowy i nerka
Zajęcie nerwów czaszkowych w szczycie
oczodołu i łagodny wytrzeszcz
Objawy
Masa w przedniej części
oczodołu
z nieosiowym
przemieszczeniem gałki
Zapadnięcie gałki w guzach typu
włóknistego
Naciekanie oczodołu przez guzy z zatok
Przemieszczenie gałki ku górze i łzawienie
Rak szczęki
Przemieszczenie gałki w bok
Rak zatoki sitowej