Wypadki przy pracy i
Wypadki przy pracy i
choroby zawodowe
choroby zawodowe
JerzyZygadło
JerzyZygadło
Wypadki przy pracy i
Wypadki przy pracy i
choroby zawodowe
choroby zawodowe
JerzyZygadło
JerzyZygadło
Negatywnym skutkiem zagrożeń zawodowych
Negatywnym skutkiem zagrożeń zawodowych
w skali świata jest liczba 300 000 osób, które
w skali świata jest liczba 300 000 osób, które
codziennie ulegają wypadkom przy pracy, w
codziennie ulegają wypadkom przy pracy, w
tym:
tym:
30 000 osób ulega wypadkom ciężkim
30 000 osób ulega wypadkom ciężkim
600 osób ulega wypadkom śmiertelnym
600 osób ulega wypadkom śmiertelnym
Przepisy dotyczące wypadków przy pracy i
Przepisy dotyczące wypadków przy pracy i
chorób zawodowych zawarte są w rozdziale 7
chorób zawodowych zawarte są w rozdziale 7
Kodeksu Pracy
Kodeksu Pracy
W rozdziale tym wydano tzw. delegacje
W rozdziale tym wydano tzw. delegacje
ustawowe do opracowania przez Radę
ustawowe do opracowania przez Radę
Ministrów rozporządzeń określających
Ministrów rozporządzeń określających
szczegółowe zasady postępowania przy
szczegółowe zasady postępowania przy
ustalaniu okoliczności wypadków przy pracy
ustalaniu okoliczności wypadków przy pracy
oraz wykazu chorób zawodowych i zasad
oraz wykazu chorób zawodowych i zasad
postępowania w sprawach chorób
postępowania w sprawach chorób
zawodowych.
zawodowych.
Wypadek przy pracy to
Wypadek przy pracy to
wypadek, który:
wypadek, który:
ma charakter nagły
ma charakter nagły
spowodowany jest przyczyną zewnętrzną
spowodowany jest przyczyną zewnętrzną
nastąpił w związku z pracą
nastąpił w związku z pracą
spowodował uraz lub śmierć
spowodował uraz lub śmierć
Co to jest wypadek przy pracy?
Rodzaje wypadków przy
Rodzaje wypadków przy
pracy:
pracy:
Śmiertelny wypadek przy pracy
Śmiertelny wypadek przy pracy
-
-
wypadek w wyniku którego nastąpiła
wypadek w wyniku którego nastąpiła
śmierć poszkodowanego w okresie
śmierć poszkodowanego w okresie
nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia
nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia
wypadku
wypadku
Zbiorowy wypadek przy pracy
Zbiorowy wypadek przy pracy
-
-
wypadek, któremu w wyniku tego samego
wypadek, któremu w wyniku tego samego
zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby
zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby
Ciężki wypadek przy pracy
Ciężki wypadek przy pracy
- wypadek, w
- wypadek, w
wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie
wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie
ciała, takie jak: utrata wzorku, słuchu, mowy,
ciała, takie jak: utrata wzorku, słuchu, mowy,
zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie
zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie
ciała albo rozstrój zdrowia naruszające
ciała albo rozstrój zdrowia naruszające
podstawowe funkcje organizmu, a także
podstawowe funkcje organizmu, a także
choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu,
choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu,
trwała choroba psychiczna, całkowita lub
trwała choroba psychiczna, całkowita lub
częściowa niezdolność do pracy w zawodzie
częściowa niezdolność do pracy w zawodzie
albo trwałe, istotne zeszpecenie lub
albo trwałe, istotne zeszpecenie lub
zniekształcenie ciała.
zniekształcenie ciała.
Postępowanie w razie
Postępowanie w razie
wypadku:
wypadku:
podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające
podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające
zagrożenie
zagrożenie
zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym
zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym
zapewnić ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i
zapewnić ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i
przyczyny wypadku
przyczyny wypadku
zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym
zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym
wypadkom
wypadkom
prowadzić listę wypadków przy pracy, których wynikiem jest
prowadzić listę wypadków przy pracy, których wynikiem jest
niezdolność do pracy pracownika dłuższa niż 3 dni robocze
niezdolność do pracy pracownika dłuższa niż 3 dni robocze
sporządzić sprawozdania z wypadków przy pracy pracowników
sporządzić sprawozdania z wypadków przy pracy pracowników
dla władz krajowych według określonych procedur
dla władz krajowych według określonych procedur
Kogo zawiadomić?
Kogo zawiadomić?
właściwego inspektora pracy i
właściwego inspektora pracy i
prokuratora
prokuratora
– o śmiertelnym,
– o śmiertelnym,
ciężkim lub zbiorowym wypadku przy
ciężkim lub zbiorowym wypadku przy
pracy oraz o każdym innym wypadku,
pracy oraz o każdym innym wypadku,
który wywołał wymienione skutki,
który wywołał wymienione skutki,
mającym związek z pracą, jeżeli może
mającym związek z pracą, jeżeli może
być uznany za wypadek przy pracy
być uznany za wypadek przy pracy
Wymagana dokumentacja:
Wymagana dokumentacja:
protokół powypadkowy
protokół powypadkowy
rejestr wypadków
rejestr wypadków
statystyczna karta wypadku
statystyczna karta wypadku
karta wypadku przy pracy dla
karta wypadku przy pracy dla
pracowników nie etatowych,
pracowników nie etatowych,
zatrudnionych na umowę-zlecenie
zatrudnionych na umowę-zlecenie
zaświadczenie o stanie zdrowia
zaświadczenie o stanie zdrowia
poszkodowanego - druk N9
poszkodowanego - druk N9
wniosek do ZUS o odszkodowanie
wniosek do ZUS o odszkodowanie
Protokół powypadkowy:
Protokół powypadkowy:
Pracodawca zatwierdza protokół powypadkowy nie
Pracodawca zatwierdza protokół powypadkowy nie
później niż w ciągu 5 dni od dnia jego
później niż w ciągu 5 dni od dnia jego
sporządzenia
sporządzenia
Pracodawca zatwierdza protokół i niezwłocznie
Pracodawca zatwierdza protokół i niezwłocznie
doręcza go:
doręcza go:
poszkodowanemu lub członkom rodziny zmarłego
poszkodowanemu lub członkom rodziny zmarłego
pracownika
pracownika
właściwemu inspektorowi pracy – gdy protokół dotyczy
właściwemu inspektorowi pracy – gdy protokół dotyczy
wypadku śmiertelnego, ciężkiego i zbiorowego
wypadku śmiertelnego, ciężkiego i zbiorowego
Pracodawca przechowuje przez 10 lat protokół
Pracodawca przechowuje przez 10 lat protokół
powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją
powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją
powypadkową
powypadkową
Rejestr wypadków:
Rejestr wypadków:
imię i nazwisko poszkodowanego
imię i nazwisko poszkodowanego
miejsce i datę wypadku
miejsce i datę wypadku
informacje dotyczące skutków wypadku dla
informacje dotyczące skutków wypadku dla
poszkodowanego
poszkodowanego
datę sporządzenia protokołu powypadkowego
datę sporządzenia protokołu powypadkowego
stwierdzenie czy wypadek jest wypadkiem przy
stwierdzenie czy wypadek jest wypadkiem przy
pracy
pracy
krótki opis okoliczności wypadku
krótki opis okoliczności wypadku
datę przekazania wniosku do ZUS
datę przekazania wniosku do ZUS
informację o wypłaconych świadczeniach lub o
informację o wypłaconych świadczeniach lub o
przyczynach pozbawienia tych świadczeń
przyczynach pozbawienia tych świadczeń
inne okoliczności wypadku
inne okoliczności wypadku
Statystyczna karta
Statystyczna karta
wypadków:
wypadków:
Statystyczną kartę wypadku przy pracy sporządza się (w 2
Statystyczną kartę wypadku przy pracy sporządza się (w 2
egzemplarzach) na podstawie zatwierdzonego protokołu
egzemplarzach) na podstawie zatwierdzonego protokołu
powypadkowego, w którym stwierdzono, że wypadek jest wypadkiem
powypadkowego, w którym stwierdzono, że wypadek jest wypadkiem
przy pracy lub wypadkiem traktowanym na równi z wypadkiem przy
przy pracy lub wypadkiem traktowanym na równi z wypadkiem przy
pracy
pracy
Jeden egzemplarz statystycznej karty wypadku przy pracy, z
Jeden egzemplarz statystycznej karty wypadku przy pracy, z
wyjątkiem jej części II (uzupełniającej), pracodawca przekazuje do
wyjątkiem jej części II (uzupełniającej), pracodawca przekazuje do
urzędu statystycznego właściwego dla województwa, na którego
urzędu statystycznego właściwego dla województwa, na którego
terenie znajduje się siedziba pracodawcy, w terminie do 15 dnia
terenie znajduje się siedziba pracodawcy, w terminie do 15 dnia
roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym został
roboczego miesiąca następującego po miesiącu, w którym został
zatwierdzony protokół powypadkowy
zatwierdzony protokół powypadkowy
Wypełnioną część II statystycznej karty wypadku przy pracy
Wypełnioną część II statystycznej karty wypadku przy pracy
pracodawca przekazuje nie później niż z upływem 6 miesięcy od daty
pracodawca przekazuje nie później niż z upływem 6 miesięcy od daty
zatwierdzenia protokołu powypadkowego
zatwierdzenia protokołu powypadkowego
Drugi egzemplarz statystycznej karty wypadku przy pracy
Drugi egzemplarz statystycznej karty wypadku przy pracy
pracodawca przechowuje przez 10 lat.
pracodawca przechowuje przez 10 lat.
Co to jest choroba
Co to jest choroba
zawodowa?
zawodowa?
Choroba powstająca wskutek stałego
Choroba powstająca wskutek stałego
przebywania ciała w niedogodnej
przebywania ciała w niedogodnej
pozycji, systematycznego wykonywania
pozycji, systematycznego wykonywania
forsownych czynności lub regularnego
forsownych czynności lub regularnego
przebywania w otoczeniu zawierającym
przebywania w otoczeniu zawierającym
czynniki szkodliwe dla zdrowia (hałas,
czynniki szkodliwe dla zdrowia (hałas,
nieodpowiednie oświetlenie, zapylenie,
nieodpowiednie oświetlenie, zapylenie,
promieniowanie, związki chemiczne,
promieniowanie, związki chemiczne,
zwiększone obciążenie psychiczne itp.).
zwiększone obciążenie psychiczne itp.).
Do chorób zawodowych zalicza się
Do chorób zawodowych zalicza się
m.in.:
m.in.:
zatrucia ostre i przewlekłe
zatrucia ostre i przewlekłe
gorączka metaliczna
gorączka metaliczna
choroby płuc lub osierdzia
choroby płuc lub osierdzia
wywołane pyłem azbestu
wywołane pyłem azbestu
choroba mikrofalowa
choroba mikrofalowa
astma oskrzelowa
astma oskrzelowa
przewlekłe zapalenie
przewlekłe zapalenie
oskrzeli
oskrzeli
zewnątrzpochodne
zewnątrzpochodne
alergiczne zapalenie
alergiczne zapalenie
pęcherzyków płucnych
pęcherzyków płucnych
byssinoza
byssinoza
beryloza
beryloza
ołowica
ołowica
alergiczny nieżyt nosa
alergiczny nieżyt nosa
zapalenie obrzękowe krtani
zapalenie obrzękowe krtani
o podłożu alergicznym
o podłożu alergicznym
pylica płuc
pylica płuc
nowotwory złośliwe
nowotwory złośliwe
powstałe w następstwie
powstałe w następstwie
działania czynników
działania czynników
występujących w
występujących w
środowisku pracy
środowisku pracy
rozedma płuc
rozedma płuc
zespół cieśni nadgarstka.
zespół cieśni nadgarstka.
Tryb postępowania w razie
Tryb postępowania w razie
wykrycia choroby zawodowej
wykrycia choroby zawodowej
Art. 235 [Rozpoznanie choroby zawodowej]
Art. 235 [Rozpoznanie choroby zawodowej]
§ 3. „W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej,
§ 3. „W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej,
pracodawca jest obowiązany:
pracodawca jest obowiązany:
1) ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz
1) ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz
charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w
charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w
porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji
porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji
Sanitarnej,
Sanitarnej,
2) przystąpić niezwłoczne do usunięcia czynników
2) przystąpić niezwłoczne do usunięcia czynników
powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować
powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować
inne niezbędne środki zapobiegawcze,
inne niezbędne środki zapobiegawcze,
3) zapewnić realizację zaleceń lekarskich.” [2]
3) zapewnić realizację zaleceń lekarskich.” [2]
§ 4. „Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr
§ 4. „Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr
zachorowań na choroby zawodowe i podejrzeń o takie
zachorowań na choroby zawodowe i podejrzeń o takie
choroby.” [2]
choroby.” [2]
Zgłoszenie choroby
Zgłoszenie choroby
zawodowej
zawodowej
Obowiązek zgłoszenia podejrzenia
Obowiązek zgłoszenia podejrzenia
choroby zawodowej mają
choroby zawodowej mają
pracodawca, zatrudniający
pracodawca, zatrudniający
pracownika, u którego podejrzewa się
pracownika, u którego podejrzewa się
chorobę zawodową oraz lekarz, który
chorobę zawodową oraz lekarz, który
podczas wykonywania zawodu
podczas wykonywania zawodu
powziął podejrzenie choroby
powziął podejrzenie choroby
zawodowej.
zawodowej.
Kto może jeszcze dokonać
Kto może jeszcze dokonać
zgłoszenia?
zgłoszenia?
sam pracownik, przy czym pracownik aktualnie
sam pracownik, przy czym pracownik aktualnie
zatrudniony zgłasza podejrzenie za
zatrudniony zgłasza podejrzenie za
pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim
pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim
opiekę profilaktyczną
opiekę profilaktyczną
lekarz stomatolog, który podejrzewa u
lekarz stomatolog, który podejrzewa u
pacjenta istnienia takiej choroby
pacjenta istnienia takiej choroby
lekarz weterynarii, który podczas wykonywania
lekarz weterynarii, który podczas wykonywania
zawodu stwierdził u pracownika mającego
zawodu stwierdził u pracownika mającego
kontakt ze zwierzętami objawy mogące
kontakt ze zwierzętami objawy mogące
nasuwać podejrzenie choroby zawodowej
nasuwać podejrzenie choroby zawodowej
Koszty związane z ustalaniem
Koszty związane z ustalaniem
okoliczności i przyczyn wypadków
okoliczności i przyczyn wypadków
przy pracy ponosi pracodawca
przy pracy ponosi pracodawca
Zasady organizacji
Zasady organizacji
bezpiecznych miejsc pracy
bezpiecznych miejsc pracy
Pracodawca został zobowiązany do:
Pracodawca został zobowiązany do:
zabezpieczenia wyjść ewakuacyjnych i wyjść zapasowych
zabezpieczenia wyjść ewakuacyjnych i wyjść zapasowych
oraz prowadzących do nich dróg w taki sposób, aby były
oraz prowadzących do nich dróg w taki sposób, aby były
całkowicie wolne i odpowiednio oznaczone
całkowicie wolne i odpowiednio oznaczone
zapewnienia technicznej obsługi miejsc pracy oraz maszyn i
zapewnienia technicznej obsługi miejsc pracy oraz maszyn i
urządzeń znajdujących się na terenie zakładu pracy
urządzeń znajdujących się na terenie zakładu pracy
(instalacje elektryczne, konserwacja maszyn i urządzeń)
(instalacje elektryczne, konserwacja maszyn i urządzeń)
utrzymywania odpowiedniego poziomu higieny miejsca
utrzymywania odpowiedniego poziomu higieny miejsca
pracy oraz maszyn i urządzeń
pracy oraz maszyn i urządzeń
zapewnienia regularnej konserwacji i sprawdzania sprzętu
zapewnienia regularnej konserwacji i sprawdzania sprzętu
służącego zapewnieniu bezpieczeństwa oraz urządzeń
służącego zapewnieniu bezpieczeństwa oraz urządzeń
eliminujących zagrożenia (gaśnice, hydranty)
eliminujących zagrożenia (gaśnice, hydranty)
Ochrona pracy kobiet
Ochrona pracy kobiet
Kobiety w pracy są chronione przede
Kobiety w pracy są chronione przede
wszystkim ze względu na swoje
wszystkim ze względu na swoje
macierzyństwo i związane z tym
macierzyństwo i związane z tym
sytuacje.
sytuacje.
Zakres odpowiedzialności
Zakres odpowiedzialności
pracodawcy
pracodawcy
Pracodawca nie wypełniający obowiązków w zakresie
Pracodawca nie wypełniający obowiązków w zakresie
bhp musi się liczyć, w aspekcie odpowiedzialności
bhp musi się liczyć, w aspekcie odpowiedzialności
materialnej, z możliwością ponoszenia kosztów
materialnej, z możliwością ponoszenia kosztów
związanych z odszkodowaniami z tytułu:
związanych z odszkodowaniami z tytułu:
wypadku przy pracy pracownika
wypadku przy pracy pracownika
choroby zawodowej pracownika
choroby zawodowej pracownika
innego schorzenia związanego z warunkami pracy
innego schorzenia związanego z warunkami pracy
nie będącego chorobą zawodową czyli tzw. choroby
nie będącego chorobą zawodową czyli tzw. choroby
parazawodowej
parazawodowej
Cywilnoprawne roszczenia związane z
Cywilnoprawne roszczenia związane z
wypadkami przy pracy, chorobami
wypadkami przy pracy, chorobami
zawodowymi mogą przybrać następującą
zawodowymi mogą przybrać następującą
formę:
formę:
roszczenie o odszkodowanie
roszczenie o odszkodowanie
jednorazowe wykraczające poza
jednorazowe wykraczające poza
miarkowane ustawowo jednorazowe
miarkowane ustawowo jednorazowe
odszkodowanie
odszkodowanie
roszczenie o zadośćuczynienie
roszczenie o zadośćuczynienie
roszczenie o rentę uzupełniającą
roszczenie o rentę uzupełniającą
Statystyki według danych Głównego
Statystyki według danych Głównego
Urzędu Statystycznego w 2004 roku
Urzędu Statystycznego w 2004 roku
Rys. 1. Wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 1. Wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 2. Śmiertelne wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 2. Śmiertelne wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 3. Ciężkie wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 3. Ciężkie wypadki przy pracy w latach 1985 – 2004.
Rys. 4. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku w
Rys. 4. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku w
przeliczeniu na 100 pracujących.
przeliczeniu na 100 pracujących.
Rys. 5. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku w
Rys. 5. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku w
przeliczeniu na100 pracujących
przeliczeniu na100 pracujących
Rys. 6. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku
Rys. 6. Poszkodowani w wypadkach przy pracy w 2004 roku
województwach w przeliczeniu na 1000 pracujących.
województwach w przeliczeniu na 1000 pracujących.
Rys. 7. Poszkodowani w wypadkach śmiertelnych przy pracy w
Rys. 7. Poszkodowani w wypadkach śmiertelnych przy pracy w
2004 roku województwach w przeliczeniu na 1000 pracujących.
2004 roku województwach w przeliczeniu na 1000 pracujących.
Rys. 8. Poszkodowani według grupy wiekowej i stażu pracy w
Rys. 8. Poszkodowani według grupy wiekowej i stażu pracy w
zakładzie w latach 2002–2004.
zakładzie w latach 2002–2004.
Rys. 9. Zawody osób najczęściej poszkodowanych w wypadkach w
Rys. 9. Zawody osób najczęściej poszkodowanych w wypadkach w
latach 2003 – 2004
latach 2003 – 2004
.
.
Rys. 10. Dominujące wydarzenia powodujące wypadki i
Rys. 10. Dominujące wydarzenia powodujące wypadki i
wypadki śmiertelne w latach2002 - 2004.
wypadki śmiertelne w latach2002 - 2004.
Rys. 11. Struktura przyczyn wypadków śmiertelnych w 2004
Rys. 11. Struktura przyczyn wypadków śmiertelnych w 2004
roku.
roku.
Rys. 12. Choroby zawodowe w Polsce w latach 1999 – 2004.
Rys. 12. Choroby zawodowe w Polsce w latach 1999 – 2004.
Rys. 13. Liczba chorób zawodowych według województw.
Rys. 13. Liczba chorób zawodowych według województw.
Źródła literaturowe:
Źródła literaturowe:
[1]
[1]
z dn. 25.05.2006
z dn. 25.05.2006
[2] Kodeks Pracy, Ustawa z dn. 14.11.2004 roku
[2] Kodeks Pracy, Ustawa z dn. 14.11.2004 roku
[3]
[3]
http://prawo-pracy.pl
http://prawo-pracy.pl
z dn. 25.05.2006
z dn. 25.05.2006
[4]
[4]
z dn.25.05.2006
z dn.25.05.2006
[5]
[5]
z dn. 25.05.2006
z dn. 25.05.2006
[6]
[6]
z dn. 25.05.2006
z dn. 25.05.2006
[7]
[7]
z dn. 25.05.2006
z dn. 25.05.2006
Dziękuję za uwagę
Dziękuję za uwagę