Komunikowanie w grupie Komunikowanie międzygrupowe

Grupa

– to dwie lub więcej osób,

między którymi istnieje

bezpośrednia

interakcja

, które posiadają

wspólne,

ustalone normy

, mają

wspólny cel

tworzą rozwiniętą strukturę grupową i

mają

poczucie odrębności

swojej

grupy w stosunku do innych grup.

(Mika)

Kryteria charakteryzujące grupę

(M.Sader):

1. Grupa jest relatywnie mała

2. Istnieją trwałe wzajemne kontakty

między członkami grupy

3. Grupę charakteryzuje koherencyjność

4. Grupę charakteryzuje funkcjonalność i

rozpisanie ról

5. Grupa oznacza się specyficznym

morale, które jest kształtowane przez

normy i reguły zachowania w obrębie

grupy

Dlaczego ludzie przystępują do

grupy?

Bezpieczeństwo.

Grupa zmniejsza

osamotnienie, ludzie czują się silniejsi, mniej

wątpią w siebie, są odporniejsi na groźby

Pozycja.

Grupa uznana przez innych za

ważna zapewnia uznanie i prestiż jej członków

Wysoka samoocena

.Grupa może zapewnić

poczucie wysokiej wartości

Przynależność

.Członkostwo w grupie

sposobem zaspokojenia potrzeby

przynależności

Siła

.To czego nie może osiągnąć jednostka

często osiąga grupa

Osiąganie celów

.Niekiedy, aby wykonać

zadanie trzeba kojarzyć uzdolnienia, widzę

albo władzę kilku osób

Role członków w

grupie:

role zadaniowe

, które są konieczne do

wyboru i realizacji zadania np.

inicjatywa

role zadaniowe i zachowawcze

które równocześnie zapobiegają

samorozwiązaniu grupy np. łagodzenie

napięć

role dysfunkcjonalne,

które

oznaczają zakłócenia w pracy grupowej

np. zabieganie o sympatię

Etapy rozwoju grupy:

Formowanie

ORIENTACJA NA ZADANIA – członkowie starają

się określić zadanie i sposób podejścia do niego.

TESTOWANIE I ZALEŻNOŚĆ – członkowie starają

się określić, jakie są zachowania interpersonalne

akceptowane są w grupie. Będą bardzo zależni

od przywódcy i jego reakcji na innych członków

Etapy rozwoju grupy:

2. Burza

Konflikt wewnątrzgrupowy – brak jedności w grupie,

wrogość wobec przywódcy i wobec siebie

3. Normowanie

ROZWÓJ SPÓJNOŚCI GRUPY – członkowie grupy

zaczynają akceptować się nawzajem, tworzą się

normy grupowe. Grupa będzie unikać konfliktów.

Etapy rozwoju grupy:

4. Wykonanie

FUNKCJONALNE DOPASOWANIE RÓL –

członkowie grupy przyjmują role, które

pozwalają im zakończyć zadanie.

5. Rozpad

Zalety pracy zespołowej:

pozwala na rozważanie treści zadania z wielu

różnych punktów widzenia, ponieważ

członkowie grupy różnią się doświadczeniem i

wiedzą

daje możliwość wypracowania większej liczby

wariantowych rozwiązań i dostarcza większej

ilości informacji pozwalających lepiej ocenić

optymalne możliwości rozwiązania problemu

większa liczba osób w rozwiązaniu problemu

przyczynia się do lepszego zrozumienia

podjętej decyzji oraz jej głębszej akceptacji

Zalety pracy zespołowej:

wysiłek grupowy jest zawsze większy od

sumy indywidualnych wysiłków członków tej

samej grupy kiedy członkowie grupy pracują

w obecności innych osób, każdy z nich

doświadcza tzw. efektu społecznej

obecności. Zjawisko to polega na

podświadomym podnoszeniu poziomu

aktywności, który skutkuje lepszą jakością i

wydajnością pracy

grupowe analizowanie problemów sprzyja

trafności i pewności podejmowanych decyzji

Ujemne strony pracy

zespołowej:

osoba o silnych predyspozycjach do dominacji lub

po prostu uparta, może utrudniać, paraliżować

pracę grupy, namawiając innych do wyrażania

własnych poglądów

niektórzy członkowie grupy mogą być pasywni i w

ograniczonym zakresie angażować się we wspólną

pracę (powody: obawa przed śmiesznością lub lęk

przed ewentualnymi sankcjami z powodu

wygłaszania opinii odmiennych od opinii innych

członków grupy, którzy posiadają wyższy status,

wyczekiwanie na efekty pracy innych)

Ujemne strony pracy

zespołowej:

czasami zdarza się, że grupa działa

powierzchownie i pośpiesznie

koncentruje się na wybranych

aspektach problemu

członkowie grupy mogą bardziej

koncentrować się na swoich

subiektywnych opiniach i starać się za

wszelką cenę udowodnić ich słuszność

nie dbać o obiektywną ocenę zagadnień

Lider

to osoba, która skutecznie przewodzi

ludziom w procesie prowadzącym do

realizacji ich własnych potrzeb

to człowiek, któremu poprzez

wpływanie na innych ludzi udaje się

przekonać ich do współdziałania z

sobą i innymi ludźmi oraz nakłonić

zwolenników lub współpracowników

do spełnienia swoich oczekiwań i

wypełniania poleceń.

Czynniki decydujące o tym,

jakimi jesteśmy liderami

Posiadanie wzorów przywództwa w swojej

rodzinie i w najbliższym otoczeniu.

czy osoba uznana za wzór przywódcy stawia

wymagania?

w jaki sposób mobilizowała do różnych prac?

jak nagradzała i czy w ogóle nagradzała?

jakie kary stosowała?

jak rozstrzygała konflikty?

w jaki sposób podejmowała decyzje?

jakie wdrażała normy?

Czynniki decydujące o tym,

jakimi jesteśmy liderami

2. Osobowość – cechy prawdziwego przywódcy to

przede wszystkim:

cechy fizyczne – a wśród nich miła

powierzchowność, względnie wysoki wzrost

(ważne u mężczyzn), zgrabna sylwetka, zadbany

wygląd zewnętrzny

cechy psychologiczne – a wśród nich: pewność

siebie, odporność na stres, wewnątrzsterowność,

stanowczość, decentralizacja interpersonalna

Czynniki decydujące o tym,

jakimi jesteśmy liderami

3. Sposoby kierowania ludźmi:

przywódca – kierownik, nastawiony na

zadania (skupia się na precyzyjnym

określaniu zadań i sposobu ich wykonania)

przywódca nastawiony na ludzi – troszczy

się o pracowników, motywuje ich do pracy

Czynniki decydujące o tym,

jakimi jesteśmy liderami

4. Style przewodzenia:

dyrektywny (autokratywny) -

kierownik rozwiązuje

problem i daje wskazówki wykonawcom

kierownik poszukuje

dodatkowych informacji u współpracowników i samodzielnie

podejmuje decyzje;

konsultatywny (demokratyczny) -

kierownik omawia

problem z członkami grupy i podejmuje decyzje

kierownik

omawia problem z grupą i wspólnie podejmują decyzje

towarzyski (wspólnie podejmowanie decyzji, unika

konfliktów)

niezaangażowany (pasywny) – w niewielkim stopniu

nastawiony na zadania i ludzi

Podstawowe umiejętności

lidera:

Kształtowanie wizji

i celów

Komunikacja

interpersonalna

Motywowanie

innych do działania

Rozwiązywanie

konfliktów

Konflikt wewnątrzgrupowy

Konflikt między jednostką a grupą wynika z faktu, że grupy

działają w oparciu o elementarne zasady współdziałania.

Wymusza to konieczność podporządkowania się, uzgodnień i

przyjęcia reguł panujących w grupie.

Jednostka musi niejednokrotnie zrezygnować ze swoich

osobistych korzyści na rzecz interesu grupowego.

Efektem działania w ramach grupy jest niejednokrotnie

ograniczenie swobody działania jednostki.

Głównym źródłem konfliktu jest różnica w postrzeganiu

celów, odmienne kryteria wartości i różnice dotyczące metod

i środków realizacji.

Również troska o własny interes naruszając ustalone normy,

może to być źródłem konfliktu.

TEORIA ZAGŁUSZANEJ GRUPY

CHERIS KRAMARAE

Teoria próbuje wyjaśnić i zmienić proces zagłuszania

kobiet i innych dyskryminowanych grup.

Wg Cheris Kramarae język jest dziełem mężczyzn i

dlatego ułatwia definiowanie, deprecjonowanie i

wykluczanie kobiet.

Kobiety nie mogą mówić, to co chcą, tam gdzie chcą

i wtedy, kiedy chcą, ponieważ mają trudności z

powiedzeniem tego, co chcą powiedzieć- i co umieją

powiedzieć najlepiej- ponieważ schemat języka nie

jest ich dziełem.

Muszą one przekodowywać swoje myśli, by stały się

one zrozumiałe na forum publicznym.

Kramarae dowodzi, że powszechnie stosowane

rozróżnienie pomiędzy językiem publicznym a

prywatnym znakomicie ułatwia wyolbrzymianie

różnic rodzajowych i przypisywanie każdej płci

kulturowej odrębnej sfery aktywności.

W takim świecie kobiece słowa są często

kojarzone ze sferą domową i uznawane niejako za

mniej ważne niż słowa mężczyzn.

Dominacja polityczna mężczyzn pociąga za sobą

dominację męskiego systemu postrzegania i

utrudnia swobodną ekspresję kobiecych,

alternatywnych modeli świata.

Efektem męskiej kontroli nad publicznym

trybem ekspresji jest wiele pogardliwych,

specyficznych dla rodzaju określeń

charakteryzujących kobiece wypowiedzi-

zjadliwy, jędzowaty, piskliwy,

rozszczebiotany, swarliwy, plotkarski,

wiedźmowaty i tak dalej.

Nie istnieje analogiczny zestaw wyrazów

dyskredytujących rozmowy prowadzone

przez mężczyzn

Np. wg pewnych szacunków istnieje

dwadzieścia dwa angielskich określeń

odnoszących się do niepowściągliwych

seksualnie mężczyzn-

playboy,

lubieżnik, lowelas, żigolak, donżuan,

bawidamek, kobieciarz

i tym podobne.

Natomiast wyrazów oznaczających kobietę

prowadzącą bujne życie seksualne jest

ponad dwieście-

dziwka, kurwa,

lafirynda, prostytutka, wywłoka,

utrzymanka, kokota, bezwstydnica,

ladacznica, kochanica ulicznica,

puszczalska, zdzira, szmata

i tak dalej.

Większość badań nad aktywnością seksualna

wykazuje, że więcej mężczyzn niż kobiet ma

licznych partnerów seksualnych.

Brytyjska pisarka Edwin Ardener odkryła

rozbieżność pomiędzy obrazem kobiet w

piśmiennictwie beletrystycznej a ich

obecnością we współczesnych książkach

historycznych.

„

W świecie wyobraźni kobieta odgrywa główną

rolę; w praktyce jest całkowicie pozbawiona

znaczenia. W poezji jest wszechobecna; w

historii jest niemal niewidoczna.”

Kobiety chcąc uczestniczyć w publicznym

życiu muszą przekształcać własne modele

komunikowania się, dopasowując je do

narzuconego im męskiego systemu

ekspresji. Jak powiada pewna pisarka,

mężczyźni mogą „mówić wprost”.

Kobiety muszą „mówić naokoło”.

W gruncie rzeczy Kramarae jest

przekonana, że mężczyznom trudniej niż

kobietom przychodzi zrozumieć, co mają

na myśli przedstawiciele drugiego rodzaju.

Najwyższym celem teorii zagłuszanej

grupy jest zmiana stworzonego przez

mężczyzn systemu lingwistycznego,

który „pokazuje kobietom, gdzie ich

miejsce”. Reforma powinna objąć

również słowniki, które pomijają

słowa i definicje stworzone przez

kobiety, natomiast zawierają liczne

seksistowskie definicje i przykłady”.

Wyjątki ze słownika feministycznego

Kramarea i Treichler

Rogacz

: Maż niewiernej żony. Żona niewiernego

męża jest nazywana po prostu żoną.

Lalka

: Kukiełka dawana dziecku lub wykonywana

przez dziecko, służąca mu jako towarzyszka

zabaw. Niektórzy mężczyźni przedłużają sobie

dzieciństwo, nazywając swoje towarzyszki

„lalkami”.

Ojciec rodziny

: Mężczyzna. Który wykazuje

większe niż normalnie zainteresowanie rodziną.

Określenie „matka rodziny” nie istnieje, ponieważ

byłoby odbierane jako tautologia.

Poczucie winy

: Emocja, która

powstrzymuje kobietę przed

robieniem rzeczy, które bywają

niezbędne do zadbania o siebie (nie

o innych).

Swój chłop

: Określenie, które NIE

odnosi się do kobiet.

Pornografia

: Pornografia jest teorią,

a gwałt - praktyką.

Kramarae zakłada, że mężczyźni dążą do

sprawowania kontroli nad kobietami.

Natomiast Debora Tannen zgadza się, że

różnice pomiędzy męskim a kobiecym

stylem komunikowania się prowadzą do

braku równowagi w stosunkach władzy, ale

w przeciwieństwie do autorki teorii

zagłuszanej grupy, przyjmuje, że problem

wynika głównie z „odmienności stylów”

mężczyzn i kobiet.

Komunikowanie grupowe

Życie jednostki w grupie, np. w

rodzinie, plemieniu, dały

podstawy do wykreowania

następnego poziomu –

komunikowania grupowego

(wewnątrzgrupowe). Na tych

poziomach zaczęły wykształcać

się formy i wzory ludzkich

interakcji, pojawił się problem

powiązań, kontroli i hierarchii,

zaczęły obowiązywać normy,

zarysowane zostały granice,

zaistniało zjawisko wpływu i

sposoby dyfuzji przekazów.

Rozwój społeczny umożliwił wejście na

wyższy poziom procesów komunikacyjnych.

Powstanie pierwszych struktur społecznych,

mniej lub bardziej sformalizowanych,

stanowiło podłoże do wyłonienia się

komunikowania międzygrupowego

Procesy porozumiewania się ludzi odnoszą

się w tym przypadku do dużych liczebnie

grup, w których nie wszyscy członkowie

mają osobiste, bezpośrednie styczności.

Najczęściej są to wspólnoty lokalne,

stowarzyszenia, zrzeszenia czy związki o

bardzo różnym charakterze, np. polityczne

społeczne, wyznaniowe, ekonomiczne

etc.

Tu pojawia się kwestia struktury, problem

kontroli i skuteczności transmisji informacji.

Komunikowanie grupowe jest

nieodłącznym elementem sytemu

komunikowania organizacyjnego.

Wielkość każdej organizacji może

być zróżnicowana: od małych

instytucji, w których wszyscy

członkowie znają się osobiście, aż

po olbrzymie struktury o szerokim

zasięgu terytorialnym, jak np.

partia polityczna. W łonie jednej

struktury powstają i działają różne

grupy. Mogą mieć charakter

formalny lub nieformalny. Grupy

formalne to wszelkiego rodzaju

grupy nakazowe i zespoły

zadaniowe, natomiast grupy

nieformalne to grupy interesów i

grupy przyjacielskie, towarzyskie.

Typ grupy i jej usytuowanie w

kompleksowej strukturze

determinuje praktykę

komunikacyjną organizacji.

Pierwotna postać hipotezy

kontaktu

W pierwszych wersjach hipotezy kontaktu

międzygrupowego koncentrowano się

głównie na czynnikach dotyczących

bezpośrednio sytuacji kontaktu oraz na i ich

wpływie na późniejsze uczestniczenie w nim

osób. Wczesne opracowania na temat

hipotezy kontaktu dotyczyły przede

wszystkim 4 czynników:

Interakcji opartej na współpracy

Równego statusu uczestników interakcji

Kontaktu zindywidualizowanego

Oficjalnego poparcia dla kontaktu.

Model ten może ułatwić zrozumienie problemu

oraz stanowić pomoc podczas opracowywania

programów kontaktu. Wynika z niego, że

wcześniejsze relacje międzygrupowe mają

wpływ na sytuację kontaktu oraz na

uczestniczących w niej ludzi.

Wzajemne oddziaływanie czynników

sytuacyjnych i indywidualnych determinuje

efekty kontaktu, w czym pośredniczą rozmaite

procesy poznawcze, emocjonalne oraz

behawioralne. Konsekwencje kontaktu dotyczą

zarówno jednostki jak i całego społeczeństwa.

Konflikt międzygrupowy

Konflikt międzygrupowy to sprzeczność działań lub

interesów dwóch lub więcej grup społecznych. Ma miejsce,

kiedy nie można pogodzić celów, do których dążą 2 grupy,

albo gdy jedna grupa próbuje narzucić drugiej swój system

wartości. Przyczyn antagonizmu może być wiele. Powodem

zatargu bywa rywalizacja o brakujące zasoby lub o władzę,

bądź faktyczna różnica w systemie wartości, przekonaniach

czy normach. Może dojść do niego wówczas, gdy jedna

grupa czuje się pokrzywdzona w porównaniu z drugą.

Prawdopodobieństwo tego typu konfliktu wzrasta, gdy

porównania dokonywane są względem grup bardziej

uprzywilejowanych społecznie.

Konflikt międzygrupowy

Względne poczucie niezaspokojenia częściej rodzi

się w atmosferze rosnących oczekiwań, a nie w

sytuacji, gdy poziom oczekiwań maleje lub jest

stały. Konflikt może być ponadto wynikiem

niespełnienia podstawowych potrzeb psychicznych

grupy – potrzeby tożsamości, uznania, poczucia

bezpieczeństwa czy uczestnictwa. Wartości tych nie

da się wynegocjować. Aby spór powstały na tym tle

został rozwiązany, należy zaspokoić potrzeby obu

grup. Rzeczywisty konflikt grupowy, względne

niezaspokojenie i niezrealizowane potrzeby

wywołują gniew i etnocentryzm, budząc wrogość w

stosunku do obcej grupy i sprzyjając konfliktowi.

Rozwiązywanie konfliktu

ODSTRASZENIE

Niektóre zatargi można zażegnać przy użyciu gróźb.

Odstraszenie jednak na ogół nie przynosi trwałego

rozwiązania konfliktu i często powoduje wrogie lub

agresywne reakcje. Stosowanie gróźb opiera się na

założeniu, że grupy podejmują racjonalne decyzje,

dążąc przede wszystkim do zminimalizowania

poniesionych kosztów. Badania wykazują jednak, że

założenia te niekoniecznie są słuszne. Aby groźba

mająca zastraszyć przeciwnika była skuteczna,

zapowiadane konsekwencje powinny być

spostrzegane jako nieuniknione wysoce

prawdopodobne, a straszona grupa musi być zdolna

do dokonania żądanej zmiany.

Rozwiązywanie konfliktu

NEGOCJACJE

Negocjacje polegają na omawianiu rozwiązań

konfliktu przez jego uczestników. Podczas takiego

działania każda ze stron dba o własny interes i/lub o

interes partnera. Najskuteczniejszą formą

dokonywania ustępstw jest strategia „coś za coś”.

Taktyki walki często wywołują agresywne reakcje i

nie przynoszą zamierzonego efektu. Po tym, jak

zawiedzie taktyka walki, często dochodzi do próby

rozwiązania problemu. Celem stosowanych przy tym

metod może być poszerzenie zasobów, obniżanie

kosztów ustępstw, zadośćuczynienie za ustępstwa,

wymiana korzyści lub znalezienie nowych dróg.

Rozwiązywanie konfliktu

MEDIACJA

Mediacja ma miejsce, kiedy w negocjacjach bierze

udział strona trzecia, która opracowuje program

rozmów, identyfikuje omawiane zagadnienia,

rozpoznaje problemy, podsuwa rozwiązania i

zachęca do ich zaakceptowania. Mediator nie

zawsze musi być bezstronny. W wypadku ostrych

zatargów skuteczny mediator powinien wykazywać

aktywność i stanowczość. Mediacja przynosi lepsze

rezultaty, jeśli stronom zależy na rozwiązywaniu

konfliktu, spór nie dotyczy ogólnych zasad i między

uczestnikami istnieje równowaga sił. Analityczne

warsztaty grupowe, mające na celu ułatwienie

wzajemnego zrozumienia i znalezienia nowych

rozwiązań, są często użyteczne jako wstęp do

negocjacji na większą skalę.

Rozwiązywanie konfliktu

JEDNOSTRONNA DEESKALACJA

W wypadku ostrego konfliktu, który utkwił w

martwym punkcie, impas można czasami

przełamać dzięki jednostronnej deeskalacji. Strona

stosująca tą strategię deklaruje jednostronne

ustępstwo i zaprasza do odwzajemnienia się.

Jednocześnie powinna jednak wykazać, że jest

nadal zdolna do odwetu, jeśli przeciwnik

niewłaściwie wykorzysta jej pojednawczy krok.

Jednostronne ustępstwo ma większe szanse odnieść

pożądany skutek, jeśli dokonuje go silniejszy

uczestnik sporu, ale czasami również słabsza strona

może z powodzeniem zastosować tą metodę.

Konflikt międzygrupowy

(intergrupowy) występuje w

organizacjach o rozbudowanej

strukturze. Przyczynami powstawania

takich konfliktów są często istniejące

stereotypy, niezrozumienie zadań,

ról. Powstają na skutek różnic

zawodowych, przynależności do grup

ograniczonych zapasów,

niekompetencji kierownictwa, złych

warunków pracy. Panowanie nad

konfliktami międzygrupowymi jest

niezwykle istotne dla działania i

funkcjonowania organizacji. Zbyt

długi ich przebieg grozi bowiem

destabilizacją i może zagrozić jej

przetrwaniu

INTERAKCJE MIĘDZYKULTUROWE A

MIĘDZYGRUPOWE

Różnice kulturowe nierzadko powodują , że

próby komunikacji między-kulturowej kończą

się całkowitym brakiem porozumienia. Ze

względu na to, że obecnie ludzie z całego

świata częściej kontaktują się ze sobą

bezpośrednio, a ponadto są od siebie

wzajemnie zależni, jakość kontaktów między-

kulturowych staje się coraz ważniejszym

problemem. Ludzie często nie są świadomi

wielu różnic kulturowych i dlatego błędnie

rozumieją zachowania członków grupy obcej,

zwłaszcza jeśli pochodzą oni ze społeczeństwa

o krańcowo różnych zwyczajach.

5 analogii między relacjami

międzygrupowymi a

międzykulturowymi

Stereotypizacja

– kategoryzacja i spostrzegany

brak podobieństwa

Błędy atrybucji

– przypisywanie zachowań innych

ludzi czynnikom personalnym, a nie sytuacyjnym

Etnocentryzm

– członków grupy własnej będziemy

oceniać korzystniej niż ‘obcych’

Niepokój międzygrupowy

– spowodowany jest

przewidywaniem negatywnych skutków interakcji

międzygrupowych, co odbija się niekorzystnie na

sferze behawioralnej, poznawczej i emocjonalnej.

Szok kulturowy

– to uczucie zmieszania, niepokoju

i dezorientacji, doświadczane w trakcie pobytu w

obcym społeczeństwie

10 ZASAD SKUTECZNEGO

KOMUNIKOWANIA

Przemawiaj we własnym imieniu.

Proś o to, co chcesz dostać.

Odmawiaj dania czegoś, czego dać nie chcesz.

Przekazuj komunikat w całości.

Wystrzegaj się wynajdywania wymówek.

Mów o teraźniejszości, a nie o przeszłości , czy

przyszłości.

Mów konkretami, a nie ogólnikami.

Wyjawiaj własny punkt widzenia, nie zadawaj

pytań.

Słuchaj swojego ciała.

Pytaj jak i co, nie pytaj dlaczego

Document Outline