WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
OPERACJE
I TECHNIKI
OPERACYJNE
dr inż. Andrzej KIJ
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
OPERACJE
I TECHNIKI
OPERACYJNE
dr inż. Andrzej KIJ
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Temat:
Temat:
Operacje reagowania
Operacje reagowania
kryzysowego
kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zagadnienia:
1.Ogólne założenia operacji
reagowania kryzysowego
2.Rola i zadania Sił Zbrojnych w
operacji reagowania
kryzysowego.
3.Współczesne operacje
reagowania kryzysowego.
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Pokój jest
niczym innym, jak tylko
zawieszeniem broni, które
trwać będzie tak długo, jak
rzetelni jego zwolennicy
będą w stanie bronić go w
razie potrzeby siłą...
Władysław Sikorski
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zagrożenia i wyzwania
• Wojna i agresja zbrojna
• Kryzysy i konflikty lokalne
• Regiony nadmiernej koncentracji
potencjału militarnego
• Proliferacja broni masowego rażenia
• Zagrożenia ekonomiczne
• Niebezpieczeństwo nowych podziałów
w Europie
• Niekontrolowane migracje
transgraniczne
• Terroryzm i przestępczość
zorganizowana
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Kryzys – identyfikacja
problemu
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
(gr. krisis – przesilenie)
... Moment przełomowy, rozstrzygający,
punkt zwrotny. Pojęcie to powiązane jest ze
wszystkimi dziedzinami życia człowieka i
społeczeństw, np. kryzys polityczny,
rządowy, państwa, wartości, ekonomiczny,
międzynarodowy...
Kryzys
Kryzys
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Kryzys a konflikt
Kryzys a konflikt
Konflikt społeczny
Konflikt społeczny
to stosunek (stan) między grupami lub klasami społecznymi,
wynikający ze sprzeczności ich żywotnych interesów, a także
ze sprzeczności wartości i celów uznawanych przez te grupy,
wyrażający się w działaniach jednej lub dwóch stron,
zmierzający do narzucenia swojej woli lub zachowania swego
stanu posiadania.
Kryzys społeczny
Kryzys społeczny
to proces subiektywnie patologiczny, polegający na
naruszeniu
równowagi w formach życia zbiorowego, spiętrzenie
konfliktów i sprzeczności interesów grożących otwartą walką i
rozbiciem określonej organizacji.
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Wypadek lub sytuacja powodująca
zagrożenie dla Stanów Zjednoczonych, ich
terytorium, obywateli, sił wojskowych,
majątku lub istotnych interesów. Wypadki
rozwijają się w szybkim tempie, wywołując
problemy o takiej wadze dyplomatycznej,
ekonomicznej, politycznej lub militarnej, że
dla
osiągnięcia
celów
narodowych
angażowane
są
wojska
Stanów
Zjednoczonych.
JP 1-02 Department of Defence Dictionary of Military and Associated Terms, kwiecień 2001.
Kryzys
Kryzys
/perspektywa amerykańska/
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
... Moment przełomowy w napiętych
stosunkach między państwami. Może się
wyrazić w skrajnej formie jako
konflikt
międzynarodowy
lub
wojna
. Oznacza brak
porozumienia i współpracy w danym
momencie...
Kryzys międzynarodowy
Kryzys międzynarodowy
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
(łac. conflictus – zderzenie)
Najostrzejsza forma sporu
międzynarodowego. Może przebiegać w
postaci werbalnej – zgłaszanie protestu,
sprzeciwu, ostrzeżenia czy groźby lub w
postaci akcji o różnym natężeniu (zerwanie
stosunków dyplomatycznych, blokada,
embargo, demonstracja siły, użycie siły –
konflikt zbrojny)...
Konflikt międzynarodowy
Konflikt międzynarodowy
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zjawisko społeczno-polityczne polegające
na podjęciu decyzji o walce zbrojnej przez
podmioty prawa międzynarodowego. Wojna
wiąże się z momentem zerwania stosunków
pokojowych i przejścia do stosunków
wojennych...
Wojna
Wojna
Użycie siły (np. represalia) nie jest zawsze tożsame
z wojną, a w czasie wojny mogą być utrzymane
stosunki dyplomatyczne (np. wojna Irak – Iran w
latach 80.)
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
... odwetowe środki przymusu anulujące
zwykłe normy prawa międzynarodowego,
stosowane w odpowiedzi na bezprawne
działanie innego państwa. Przy ich
stosowaniu obowiązuje zasada
proporcjonalności i humanitarności...
Represalia
Represalia
Do najpowszechniejszych represalii należą:
•
embargo;
•
blokada;
•
okupacja pokojowa.
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Ogólne założenia operacji
Ogólne założenia operacji
reagowania
reagowania
kryzysowego
kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zdolności w zakresie podejmowania działań
wykraczających poza art. 5 Traktatu;
Włączenie problematyki operacji pokojowych
i akcji
humanitarnych do obszaru współpracy w
ramach PfP;
Udzielenie pomocy ONZ w realizacji
mandatu operacji pokojowej w byłej
Jugosławii.
Deklaracja Londyńska
Deklaracja Londyńska
(06 lipiec 1990)
(06 lipiec 1990)
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Cztery podstawowe obszary zadaniowe:
Cztery podstawowe obszary zadaniowe:
„Nowy profil Sojuszu Północnoatlantyckiego”
Współpraca;
Współpraca;
Dialog;
Dialog;
Obrona kolektywna;
Obrona kolektywna;
Reagowanie Kryzysowe i Zapobieganie Konfliktom
Reagowanie Kryzysowe i Zapobieganie Konfliktom
Koncepcja Strategiczna
Koncepcja Strategiczna
(Rzym 1991)
(Rzym 1991)
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Wsparcie procesu pokojowego w danym
regionie;
Niesienie Pomocy Humanitarnej;
Zapobieganie rozprzestrzeniania się
konfliktu
na kraje sąsiadujące.
poza art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego do 1998
Cele Operacji
Cele Operacji
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Pojawienie się nowego obszaru
zadaniowego,
określonego mianem -
„Rozwiązywania Kryzysów”
Szczyt Waszyngtoński’
99
Nowa Koncepcja
Nowa Koncepcja
Strategiczna Sojuszu
Strategiczna Sojuszu
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
1.Zachowanie zasadniczego znaczenia obrony
kolektywnej
i więzi transatlantyckiej - jako nieodłącznych
cech Paktu Północnoatlantyckiego i
podstawowego warunku jego zdolności do
działania oraz realizacji całego spektrum zadań.
2.
Zdolności polityczne i militarne Sojuszu stanowią
zarazem bazę umożliwiającą zapobieganie
konfliktom, ich przezwyciężanie, partnerstwo i
współpracę – zwłaszcza
w odniesieniu do wyzwań mogących się pojawić
przed Sojuszem.
Nowe zagadnienia w
Nowe zagadnienia w
aspekcie
aspekcie
Reagowania Kryzysowego
Reagowania Kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
3. W porównaniu z Koncepcją Strategiczną z 1991
roku, następuje wyraźne przesunięcie wysiłku w
kierunku zdolności do reagowania kryzysowego,
jednakże w dalszym ciągu na bazie politycznej i
militarnej zdolności obronnej.
4. Koncepcja ogranicza geograficzny zakres
działania NATO do obszaru euroatlantyckiego, co
wskazuje, że Sojusz nie zamierza być siłą
działającą globalnie.
Nowe zagadnienia w
Nowe zagadnienia w
aspekcie
aspekcie
Reagowania Kryzysowego
Reagowania Kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
5. Operacje wykraczające poza artykuł 5 mają być
prowadzone na podstawie mandatu RB ONZ
NATO nie wyklucza jednak możliwości
prowadzenia tego rodzaju operacji również bez
wyraźnego mandatu, lecz w zgodzie z prawem
międzynarodowym i na zasadzie konsensusu
państw członkowskich.
6. W koncepcji uwypukla się europejski wymiar
NATO, włącznie z możliwością wykorzystania
środków
i możliwości Sojuszu do operacji europejskich.
Nowe zagadnienia w
Nowe zagadnienia w
aspekcie
aspekcie
Reagowania Kryzysowego
Reagowania Kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
MC 400/2 z 16 maja 2000 roku
MC 133/3 z 28 sierpnia 2000 roku
MC 327/2 z 30 maja 2001 roku
„Wdrożenie wojskowej Koncepcji Strategicznej Sojuszu”
Reagowanie Kryzysowe – ocenia się jako jedno z trzech
podstawowych zadań Sojuszu
„Proces Planowania Operacyjnego NATO” – obejmuje proces
planowania, zarówno dla potrzeb obrony kolektywnej, jak i CRO’s
„Wytyczne polityki wojskowej NATO do Operacji Reagowania
Kryzysowego nie spełniających wymagań art. V
Podstawy CRO
Podstawy CRO
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zapobieganie (rozwiązywanie)
Zapobieganie (rozwiązywanie)
sytuacji kryzysowych,
sytuacji kryzysowych,
zagrażających bezpieczeństwu
zagrażających bezpieczeństwu
członków Sojuszu lub jego
członków Sojuszu lub jego
stabilności na obrzeżach obszaru
stabilności na obrzeżach obszaru
traktatowego
traktatowego
Cel operacji
Cel operacji
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Operacje Reagowania Kryzysowego są to różnego
rodzaju działania militarne i niemilitarne,
kierowane przez NATO, przy wsparciu i akceptacji
międzynarodowych organizacji politycznych,
wojskowych, humanitarnych i gospodarczych.
Definicja
Definicja
Mogą być prowadzone w różnej formie,
obejmując swoim zasięgiem wszystkie
działania, które nie dotyczą art. 5
Traktatu Waszyngtońskiego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Akcje ratownicze i ewakuacyjne;
Akcje ratownicze i ewakuacyjne;
Akcje Humanitarne;
Akcje Humanitarne;
Świadczenia pomocy w przypadku
Świadczenia pomocy w przypadku
katastrof i klęsk żywiołowych;
katastrof i klęsk żywiołowych;
Operacje wsparcia pokoju (PSO);
Operacje wsparcia pokoju (PSO);
Operacje militarne.
Operacje militarne.
Formy
Formy
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
1.
1.
Celowość.
Celowość.
2.
2.
Wytrwałość.
Wytrwałość.
3.
3.
Jedność dowodzenia.
Jedność dowodzenia.
4.
4.
Jedność wysiłku.
Jedność wysiłku.
5.
5.
Wiarygodność.
Wiarygodność.
6.
6.
Przejrzystość operacji.
Przejrzystość operacji.
7.
7.
Bezpieczeństwo.
Bezpieczeństwo.
Zasady
Zasady
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
8.
8.
Elastyczność.
Elastyczność.
9.
9.
Promowanie współpracy i zgody.
Promowanie współpracy i zgody.
10.
10.
Bezstronność.
Bezstronność.
11.
11.
Użycie siły.
Użycie siły.
12.
12.
Wzajemny szacunek.
Wzajemny szacunek.
13.
13.
Swoboda manewru.
Swoboda manewru.
14.
14.
Legitymizacja.
Legitymizacja.
Zasady
Zasady
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Wsparcie i akceptacja ze strony
Wsparcie i akceptacja ze strony
międzynarodowych organizacji politycznych,
międzynarodowych organizacji politycznych,
militarnych, humanitarnych, gospodarczych;
militarnych, humanitarnych, gospodarczych;
Uczestnictwo jest kwestią narodową;
Uczestnictwo jest kwestią narodową;
Operacją kieruje NATO.
Operacją kieruje NATO.
Zachowanie zdolności do obrony kolektywnej;
Zachowanie zdolności do obrony kolektywnej;
Operacje reagowania kryzysowego mogą być
Operacje reagowania kryzysowego mogą być
podobne do operacji w ramach artykułu 5.
podobne do operacji w ramach artykułu 5.
Determinanty
Determinanty
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
•
Redukowanie napięć w celu uniknięcia
kryzysu;
•
Rozwiązanie kryzysu zanim przerodzi się
on w konflikt;
•
Zapewnienie gotowości elementów
cywilnych i militarnych do odpowiedniego
reagowania w
zależności od sytuacji;
•
Reagowanie w przypadku wybuchu konfliktu
w celu zapobieżenia jego eskalacji;
•
Ustanowienie normalnych warunków po
rozwiązaniu konfliktu.
Zarządzanie
Zarządzanie
kryzysowe
kryzysowe
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Przedsięwzięcia dyplomatyczne
Przedsięwzięcia gospodarcze
Działania wojskowe
Deeskalacja / Eskalacja
Opcje reagowania
Opcje reagowania
kryzysowego
kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
publiczne zajęcie stanowiska przez czołowych
polityków;
noty dyplomatyczne w odniesieniu do
„zakłócania pokoju“
intensyfikacja działań NATO – udział w
gremiach dążących do rozwiązania konfliktu,
przede wszystkich w ramach ONZ i OBWE;
odwołanie ambasadorów i przedstawicielstw
wojskowych;
wspólne oświadczenie w imieniu SOJUSZU.
Dyplomatyczne
Dyplomatyczne
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Stosunki/relacje
handlowe
Stosunki
finansowe
Stosunki
Technologiczne
Ulepszenia
w zakresie polityki celnej
Większość ulepszeń
Obniżenie cła
Subwencja (zapomogi)
Prawo państwowe
Rozwój pomocy
Gwarancja
inwestycyjna
Eksport. - poręczenia
kredytowe
Wymagania w zakresie
przepływu kapitału
Sterowane centralnie
ulepszenia
Udzielanie
licencji
Pomoc techniczna
Transfer technologii
- POZYTYWNE -
Gospodarcze
Gospodarcze
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Stosunki
handlowe
Stosunki
finansowe
Stosunki
technologiczne
Embargo
Bojkot
Zwiększenie opłat celnych
Dyskryminacja celna
Kwoty
Ograniczenie
połączeń
lotniczych
Zamrożenie
wierzytelności
Kontrola transferu
kapitału
Wywłaszczanie
Dodatkowe
przeciwdziałania
Wstrzymanie pomocy
w zakresie rozwoju
Cofnięcie gwarancji
inwestycyjnych
Odebranie
licencji
Ograniczenia
pomocy technicznej
Ograniczenia
w zakresie
Transferu
technologii
Negatywne - sankcje gospodarcze
BLOKADA
Gospodarcze
Gospodarcze
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Rola i zadania Sił Zbrojnych
Rola i zadania Sił Zbrojnych
w operacji reagowania
w operacji reagowania
kryzysowego
kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Operacje poniżej progu
wojny
Pokój
Konflikt poniżej
progu wojny
Pokój
Pokój
mało stabilny
(wrażliwy)
Wojna
Pokój
mało stabilny
(wrażliwy)
Operacje pokojowe
Operacje wymuszania
pokoju, działania
prewencyjne
Operacje wojenne
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
• cel
• sposób osiągnięcia celu
• przynależność sił
• zaangażowane rodzaje Sił
Zbrojnych
• środowisko
• inne
Kryteria klasyfikowania
Kryteria klasyfikowania
operacji
operacji
Wojenne
Poniżej progu wojnyOpóźniające
Obronne
Zaczepne
Narodowe
Sojusznicze
Wielonarodowe
Wojsk Lądowych
Sił Powietrznych
Sił Morskich
Połączone
…lądowe
…w terenie górzystym
…w warunkach pustynnych
Przeciwterrorystyczne
Antynarkotykowe
Wymuszania pokoju…
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Zapobiegawczy efekt polityczny (zerwanie
Zapobiegawczy efekt polityczny (zerwanie
współpracy wojskowej);
współpracy wojskowej);
Zmniejszenie ryzyka w większym znaczeniu
Zmniejszenie ryzyka w większym znaczeniu
(współpraca wojskowa ze stroną zagrożoną);
(współpraca wojskowa ze stroną zagrożoną);
Opcje wynikające z umów o redukcji i
Opcje wynikające z umów o redukcji i
kontroli zbrojeń (kontrole, sankcje);
kontroli zbrojeń (kontrole, sankcje);
Monitorowanie rozwoju sytuacji w rejonie
potencjalnego konfliktu (loty rozpoznawcze,
dozorowanie granic, działania wywiadu);
Wzrost gotowości do reakcji na rozwijający
się konflikt (wzrost gotowości bojowej wojsk,
ćwiczenia wojskowe);
Militarne
Militarne
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Odstraszanie i demonstracja woli Sojuszu do
działania (utworzenie sił zadaniowych, wysłanie
wojsk w rejon konfliktu);
Opanowanie konfliktu z użyciem ograniczonych
środków militarnych (obserwatorzy wojskowi,
kontrola przestrzegania embarga);
Opcje w przypadku dużego
prawdopodobieństwa wybuchu walk lub ich
zaistnienia (prze-prowadzenie operacji
wojskowej);
Deeskalacja kryzysu (wycofanie wojsk).
Militarne
Militarne
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Operacje Reagowania
Kryzysowego
Operacje Reagowania
Kryzysowego
Operacje Wsparcia
Pokoju
Operacje Wsparcia
Pokoju
Inne operacje reagowania
kryzysowego
i zadania spoza art.. V
Inne operacje reagowania
kryzysowego
i zadania spoza art.. V
Typologia
Typologia
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Utrzymanie pokoju.
Ustanowienie pokoju.
Zapobieganie konfliktom.
Budowanie pokoju.
Wymuszenie pokoju.
Pomoc humanitarna.
Operacje wsparcia pokoju
Operacje wsparcia pokoju
- NATO
- NATO
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Poszukiwanie i ratunek personelu będącego
w
niebezpieczeństwie
Pomoc w usuwania klęsk i katastrof
Wsparcie operacji humanitarnych
Operacje ewakuacji osób nieuzbrojonych
Pomoc wojskowa/wsparcie władz
cywilnych
Inne O
Inne O
peracje
peracje
Reagowania
Reagowania
Kryzysowego
Kryzysowego
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Wnioski i konkluzje
Wnioski i konkluzje
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Prognoza
Prognoza
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Cechy
Cechy
Asymetria
Wojna nie z państwem ale np.
organizacją terrorystyczną
Religijne lub ideologiczne
podłoże konfliktu
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
Niebezpieczeństwa
Niebezpieczeństwa
Siły Zbrojne są przygotowane do
walki przeciwko innemu państwu
(przeciwko siłom zbrojnym)
Wojna i terroryzm przenikają się
wzajemnie - trudność w
identyfikacji przeciwnika
Wyrafinowane technologie
mogą okazać się mało
przydatne
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
• Dworecki S., Od konfliktu do wojny, Warszawa
1997.
• FM 3-07 (100-20) Stablility Operations and
Suport Operations, Department of the Army, luty
2003.
• Gearty C., Terroryzm, Warszawa 1998.
• Heisbourg F., Wojny, Warszawa 1998.
• Huntington S., Zderzenie cywilizacji, Warszawa
1997.
• Kaczmarek W. [red. nauk.], Identyfikacja i
charakterystyka sytuacji kryzysowych, W-wa
2004.
• Kitler W., Wiśniewski B., Prońko J., Problemy
zarządzania kryzysowego w państwie,
Warszawa 2000.
Literatura
WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA
DZIĘKUJĘ ZA
DZIĘKUJĘ ZA
UWAGĘ
UWAGĘ