Kazusy

Ograniczone prawa 

rzeczowe

KAZUS I



Gaius zapisał w testamencie swoją działkę 
gruntu na Sycylii Sextusowi, zaś jej 
użytkowanie Aulusowi. Po śmierci Gauisa 
Aulus zaczął uprawiać ten grunt. 
Następnie Sextus sprzedał grunt 
Paulusowi i przeniósł na niego własność 
gruntu przez mancypację. Paulus odebrał 
grunt Aulusowi. Czy Aulus ma szanse 
nadal wykonywać użytkowanie? Uzasadnij 
odpowiedź.

KAZUS II



W 170 r. p.n.e. Lucius zapisał w testamencie 

działkę w Hiszpanii Publiusowi, zaś 

służebność przechodu i przepędzania bydła 

(via) przez nią Gaiusowi. Gaius nie korzystał 

jednak ze służebności przez okres 3 lat. 

Spadkobierca Gaiusa Paulus zaczął jednak 

korzystać z gruntu poprzez przechodzenie i 

przepędzanie przez niego bydła. Po upływie 

roku od tej chwili zmarł Publius i jego 

spadkobierca Mavius żąda od Paulusa, aby 

ten zaprzestał przejazdu i przychodu przez 

jego grunt. Czy Paulus może nadal korzystać 

ze służebności?

KAZUS III



Tytus zapisał w testamencie należącą do 

niego działkę gruntu na Capri Gaiusowi, zaś 

jej użytkowanie (ususfructus) Markowi. Po 

śmierci Tytusa Marek, który sam nie mógł 

doglądać gruntu, gdyż mieszkał w Rzymie, 

umówił się z Semproniuszem, że pozwoli mu 

korzystać z gruntu, tj. uprawiać go i zbierać 

dla siebie plony, przez okres 10 lat. Po 5 

latach Marek umarł a Semproniusz nie chce 

udostępnić gruntu Gaiusowi, twierdząc, że ma 

do niego prawo jeszcze przez 5 lat. Kto wygra 

proces? Uzasadnij odpowiedź 

KAZUS  IV 



Aulus ustanowił na rzecz Brutusa prawo 

czerpania wody ze swego źródła, ale ponieważ 

na nieruchomości Brutusa powstała sadzawka, 

nie korzystał z tego prawa ani on sam, ani jego 

syn, ani wnuk. Za czasów jednak jego 

prawnuka Titusa nadeszła susza i sadzawka 

wyschła. Wówczas Titius zaczął czerpać wodę 

ze źródła należącego do potomka Aulusa - 

Seiusa. Seius nie zezwala mu jednak na to. 

Czy Titius ma przeciw Seiusowi skargę o 

umożliwienie mu korzystania ze źródła? Kto 

wygra ewentualny proces?

KAZUS V



W 85 roku n.e. Lucius pożyczył od 
Sextusa 500 sesterców dając mu w 
pignus dwie niewolnice. Lucius był 
już wcześniej winien Sextusowi 200 
sesterców. Czy po zwrocie 500 
sesterców Sextus musi wydać 
przedmiot zastawu? Uzasadnij 
odpowiedź.

KAZUS VI



W 358 roku n.e. Lucius pożyczył od 

Sextusa 500 sesterców dając mu w 

pignus dwie niewolnice. Lucius był 

już wcześniej winien Sextusowi 200 

sesterców. Czy po zwrocie 500 

sesterców Sextus musi wydać 

przedmiot zastawu? Uzasadnij 

odpowiedź.

KAZUS VII



W IV wieku n.e. Paulus ustanowił na rzecz 

Luciusa, któremu był winien 1000 sestercji 

hipotekę na nieruchomości wartej 1500 

sestercji. Następnie na tej samej 

nieruchomości ustanowił kolejną hipotekę 

pod zastaw pożyczki na rzecz Sextusa 

wartej 800 sestercji. Tuż po tym ustanowił 

na niej kolejny zastaw do sumy 500 

sestercji na rzecz Aulusa. Paulus nie spłacił 

żadnego z tych długów. Jaka będzie 

kolejność realizacji zastawów? Co może 

zrobić Aulus, aby polepszyć swoją pozycję, 

jako wierzyciel Paulusa?