background image

 

 

 

 

Parzystokopytne - 

Parzystokopytne - 

Artiodactyla

Artiodactyla

background image

 

 

 

 

Dzik – Sus strofa

Dzik – Sus strofa

Wszystkożerny

Wszystkożerny

Długa, duża głowa

Długa, duża głowa

Pysk wydłużony w ryj, zakończony 

Pysk wydłużony w ryj, zakończony 

chrzęstną tarczą z otworami nosowymi

chrzęstną tarczą z otworami nosowymi

Ma 10x lepszy węch niż pies

Ma 10x lepszy węch niż pies

Bardzo krótka szyja

Bardzo krótka szyja

Trochę spłaszczony bocznie

Trochę spłaszczony bocznie

Dzięki kształtowi ciała łatwo porusza 

Dzięki kształtowi ciała łatwo porusza 

się w lesie

się w lesie

Uzębienie heterodontyczne

Uzębienie heterodontyczne

Zęby boczne z tępymi guzkami

Zęby boczne z tępymi guzkami

Siekacze długie, lekko dłutowate, 

Siekacze długie, lekko dłutowate, 

ułożone poziomo

ułożone poziomo

Kły stale przyrastające, bardzo ostre

Kły stale przyrastające, bardzo ostre

W dużej mierze odżywia się pokarmem 

W dużej mierze odżywia się pokarmem 

roślinnym (pędraki, myszy, lęgi ptasie 

roślinnym (pędraki, myszy, lęgi ptasie 

stanowią 1% diety)

stanowią 1% diety)

Szczeciniasta sierść

Szczeciniasta sierść

Żyje w ugrupowaniach rodzinnych 

Żyje w ugrupowaniach rodzinnych 

(100

(100

osobników) prowadzonych przez 

osobników) prowadzonych przez 

lochę

lochę

Preferuje żer polny

Preferuje żer polny

background image

 

 

 

 

Łoś – Alces alces

Łoś – Alces alces

Największy przedstawiciel jeleniowatych

Największy przedstawiciel jeleniowatych

Nie żyje stadnie; tylko okresowo tworzy 

Nie żyje stadnie; tylko okresowo tworzy 

grupy rodzinne

grupy rodzinne

Żywi się roślinami zielnymi, liśćmi, pędami 

Żywi się roślinami zielnymi, liśćmi, pędami 

i korą drzew liściastych (głównie wierzb; a 

i korą drzew liściastych (głównie wierzb; a 

zimą również drzew szpilkowych)

zimą również drzew szpilkowych)

Zamieszkuje widne lasy z bagnami, 

Zamieszkuje widne lasy z bagnami, 

torfowiskami i moczarami

torfowiskami i moczarami

Szerokie racice umożliwiają mu poruszanie 

Szerokie racice umożliwiają mu poruszanie 

się po grząskim gruncie i kopanie w śniegu

się po grząskim gruncie i kopanie w śniegu

Poroże (łopaty) mogą mieć rozpiętość 3m

Poroże (łopaty) mogą mieć rozpiętość 3m

Łoś może ważyć ponad 500kg

Łoś może ważyć ponad 500kg

Poroże wyrasta na boki, a nie do góry, jak 

Poroże wyrasta na boki, a nie do góry, jak 

u jelenia

u jelenia

Co roku „buduje” nowe poroże

Co roku „buduje” nowe poroże

Latem potrzebuje około 30-50kg 

Latem potrzebuje około 30-50kg 

pożywienia /dzień; zimą 12kg, wiosną 10kg

pożywienia /dzień; zimą 12kg, wiosną 10kg

Jest zwierzęciem poligamicznym

Jest zwierzęciem poligamicznym

Ma doskonały węch, dobry słuch i nieco 

Ma doskonały węch, dobry słuch i nieco 

gorszy wzrok

gorszy wzrok

Łosie są doskonałymi pływakami

Łosie są doskonałymi pływakami

Max aktywności o świcie i o zmierzchu

Max aktywności o świcie i o zmierzchu

background image

 

 

 

 

Jeleń sika – Cervus nippon

Jeleń sika – Cervus nippon

Wielkość daniela

Wielkość daniela

Duże, szerokie, ruchliwe uszy

Duże, szerokie, ruchliwe uszy

Latem wierzch ciała osobników dorosłych 

Latem wierzch ciała osobników dorosłych 

rudawo-brunatny z drobnymi białymi 

rudawo-brunatny z drobnymi białymi 

plamkami i ciemną linią grzbietu; 

plamkami i ciemną linią grzbietu; 

ubarwienie zimowe ciemniejsze z prawie 

ubarwienie zimowe ciemniejsze z prawie 

niewidocznymi plamkami

niewidocznymi plamkami

Na tylnych kończynach gruczoły 

Na tylnych kończynach gruczoły 

zapachowe

zapachowe

Ogon biały z czarną pręgą schodzącą z 

Ogon biały z czarną pręgą schodzącą z 

grzbietu

grzbietu

Gatunek obcy (Azja)

Gatunek obcy (Azja)

W Polsce na Śląsku k. Pszczyny (od 

W Polsce na Śląsku k. Pszczyny (od 

1895r.) i k. zalewu Wiślanego (1910r.)

1895r.) i k. zalewu Wiślanego (1910r.)

Występuje w gęstych lasach liściastych i 

Występuje w gęstych lasach liściastych i 

mieszanych z obfitym runem, zbiornikami 

mieszanych z obfitym runem, zbiornikami 

wodnymi i błotami

wodnymi i błotami

Pokarm: trawy, zioła oraz gałązki drzew i 

Pokarm: trawy, zioła oraz gałązki drzew i 

krzewów

krzewów

Łania rodzi zwykle jedno cielę

Łania rodzi zwykle jedno cielę

Prowadzi stadny tryb życia (2-6 os.)

Prowadzi stadny tryb życia (2-6 os.)

Ma dobry wzrok

Ma dobry wzrok

Łanie z cielętami łączą się w grupy i 

Łanie z cielętami łączą się w grupy i 

porozumiewają się gwizdami

porozumiewają się gwizdami

Ma dobry węch i słuch oraz narząd 

Ma dobry węch i słuch oraz narząd 

czuciowy w postaci włosów czuciowych

czuciowy w postaci włosów czuciowych

background image

 

 

 

 

Jeleń szlachetny – Cervus elaphus

Jeleń szlachetny – Cervus elaphus

Latem sierść czerwono-brunatno – ruda, 

Latem sierść czerwono-brunatno – ruda, 

zimą płowa

zimą płowa

Na pośladkach jasna plama, latem 

Na pośladkach jasna plama, latem 

brązowo-żółta, zimą żółto-biała

brązowo-żółta, zimą żółto-biała

Gruczoły zapachowe na tylnych nogach 

Gruczoły zapachowe na tylnych nogach 

pokryte dłuższymi włosami

pokryte dłuższymi włosami

Silnie związany ze środowiskiem leśnym; 

Silnie związany ze środowiskiem leśnym; 

wiosną zam. łąki i szuwary, jesienią lasy 

wiosną zam. łąki i szuwary, jesienią lasy 

dębowo-bukowe, zimą bory sosnowe

dębowo-bukowe, zimą bory sosnowe

Pokarm: drzewa i krzewy (pędy, kora, 

Pokarm: drzewa i krzewy (pędy, kora, 

liście i owoce)

liście i owoce)

Łanie rodzą najczęściej jedno cielę w roku

Łanie rodzą najczęściej jedno cielę w roku

Żyje średnio 5-6 lat

Żyje średnio 5-6 lat

Z wiekiem liczba odnóg w porożu 

Z wiekiem liczba odnóg w porożu 

zwiększa się

zwiększa się

Naturalnymi wrogami są wilk, ryś i 

Naturalnymi wrogami są wilk, ryś i 

niedźwiedź (eliminują osobniki 

niedźwiedź (eliminują osobniki 

upośledzone i młode)

upośledzone i młode)

Aktywność dzienna i kilka godzin nocnych

Aktywność dzienna i kilka godzin nocnych

Śpią 60-100 minut na dobę

Śpią 60-100 minut na dobę

Zwierzę stadne; opieka nad młodymi aż 

Zwierzę stadne; opieka nad młodymi aż 

do 3 roku życia

do 3 roku życia

background image

 

 

 

 

Sarna – Capreolus capreolus

Sarna – Capreolus capreolus

Pysk zakończony jest dużymi, 

Pysk zakończony jest dużymi, 

nieowłosionymi czarnymi nozdrzami 

nieowłosionymi czarnymi nozdrzami 

(chrapami)

(chrapami)

Oczy (świece) z długimi rzęsami na górnej 

Oczy (świece) z długimi rzęsami na górnej 

powiece, są brunatno czarne z podłużną, 

powiece, są brunatno czarne z podłużną, 

poziomo ustawioną źrenicą

poziomo ustawioną źrenicą

Ogon szczątkowy

Ogon szczątkowy

Zasiedla różne tereny: lasy, góry, bagna, 

Zasiedla różne tereny: lasy, góry, bagna, 

łąki, szczególnie starodrzewia występujące 

łąki, szczególnie starodrzewia występujące 

na przemian z uprawami leśnymi

na przemian z uprawami leśnymi

Pokarm: rośliny zielone, w mniejszym 

Pokarm: rośliny zielone, w mniejszym 

stopniu pędy i liście drzew (3kg/dzień)

stopniu pędy i liście drzew (3kg/dzień)

Do pokrycia zapotrzebowania wodnego 

Do pokrycia zapotrzebowania wodnego 

wystarcza jej rosa i woda zawarta w 

wystarcza jej rosa i woda zawarta w 

roślinach (rzadko pije z wodopojów)

roślinach (rzadko pije z wodopojów)

Koza rodzi 1 lub 2 koźlęta (rzadko 3)

Koza rodzi 1 lub 2 koźlęta (rzadko 3)

Wrogami naturalnymi są wilki, rysie i duże 

Wrogami naturalnymi są wilki, rysie i duże 

psy

psy

Ma dobry węch i słuch. Zmysł wzroku nie 

Ma dobry węch i słuch. Zmysł wzroku nie 

jest najlepiej rozwinięty. Oko jest 

jest najlepiej rozwinięty. Oko jest 

asygmatyczne. Powstają w nim tylko 

asygmatyczne. Powstają w nim tylko 

nieostre i zniekształcone obrazy

nieostre i zniekształcone obrazy

Sarny żyjące w okresie zimy w małych 

Sarny żyjące w okresie zimy w małych 

zazwyczaj zgrupowaniach (w lesie) lub też 

zazwyczaj zgrupowaniach (w lesie) lub też 

większych nieraz stadach (na polach), na 

większych nieraz stadach (na polach), na 

wiosnę rozłączają się i zajmują ostoje 

wiosnę rozłączają się i zajmują ostoje 

indywidualne 

indywidualne 

background image

 

 

 

 

Daniel – Dama dama

Daniel – Dama dama

Umaszczenie czerwono-brunatne 

Umaszczenie czerwono-brunatne 

z białymi plamami; zimą – 

z białymi plamami; zimą – 

ciemnopopielate z niewyraźnymi 

ciemnopopielate z niewyraźnymi 

plamami

plamami

Występuje na zachodzie Polski

Występuje na zachodzie Polski

Najczęściej zasiedla bory 

Najczęściej zasiedla bory 

mieszane w sąsiedztwie polan i 

mieszane w sąsiedztwie polan i 

łąk

łąk

Pokarm: trawy i roślinność zielna, 

Pokarm: trawy i roślinność zielna, 

pędy drzew i krzewów; chętnie je 

pędy drzew i krzewów; chętnie je 

żołędzie, bukiew, kasztany, 

żołędzie, bukiew, kasztany, 

jagody, jabłka i inne owoce

jagody, jabłka i inne owoce

Czasami daniele wydają odgłos 

Czasami daniele wydają odgłos 

podobny do miauczenia; w 

podobny do miauczenia; w 

momentach zagrożenia wydają 

momentach zagrożenia wydają 

okrzyk trwogi – bek wysokiego 

okrzyk trwogi – bek wysokiego 

tonu

tonu

Ma doskonały wzrok, i dobry 

Ma doskonały wzrok, i dobry 

węch

węch

Ugrupowania rodzinne (20-30 

Ugrupowania rodzinne (20-30 

os.) składają się z łań i ich 

os.) składają się z łań i ich 

młodych oraz samotnych łań

młodych oraz samotnych łań

Aktywność dzienna

Aktywność dzienna

background image

 

 

 

 

Kozica – Rupicapra rupicapra

Kozica – Rupicapra rupicapra

Wielkość kozy domowej

Wielkość kozy domowej

Na grzbiecie wyrasta dłuższa sierść zwana 

Na grzbiecie wyrasta dłuższa sierść zwana 

wąsami (nawet 20cm); końce wąsów są 

wąsami (nawet 20cm); końce wąsów są 

jaśniejsze

jaśniejsze

Obie płci mają wygięte do tyłu rogi; rogi stale 

Obie płci mają wygięte do tyłu rogi; rogi stale 

przyrastają przy czym tworzą się na nich 

przyrastają przy czym tworzą się na nich 

poprzeczne zgrubienia

poprzeczne zgrubienia

Kozica tatrzańska jest mniejsza od alpejskiej a 

Kozica tatrzańska jest mniejsza od alpejskiej a 

większa od karpackiej

większa od karpackiej

Ostre krawędzie kopyt z elastyczną częścią 

Ostre krawędzie kopyt z elastyczną częścią 

środkową umożliwiają  jej poruszanie się po 

środkową umożliwiają  jej poruszanie się po 

stromych zboczach

stromych zboczach

Za rogami osobników u obu płci znajdują się 

Za rogami osobników u obu płci znajdują się 

gruczoły zapachowe

gruczoły zapachowe

Pierwotnie występuje w Tatrach wysokich

Pierwotnie występuje w Tatrach wysokich

Typowy biotop: skaliste zbocza w paśmie 

Typowy biotop: skaliste zbocza w paśmie 

kosodrzewiny i wysokogórskie łąki

kosodrzewiny i wysokogórskie łąki

Ponad 50% diety stanowi roślinność zielona – 

Ponad 50% diety stanowi roślinność zielona – 

trawy, koniczyna; z konieczności zjada pączki, 

trawy, koniczyna; z konieczności zjada pączki, 

kwiaty i liście drzew; zimą wygrzebuje pokarm 

kwiaty i liście drzew; zimą wygrzebuje pokarm 

spod śniegu

spod śniegu

Wytrwale i szybko biega, dobrze skacze i chodzi 

Wytrwale i szybko biega, dobrze skacze i chodzi 

po skałach, 

po skałach, 

Prowadzi życie dzienne i o zmroku

Prowadzi życie dzienne i o zmroku

Ma doskonały wzrok

Ma doskonały wzrok

Stada młodych oraz samic prowadzi stara koza. 

Stada młodych oraz samic prowadzi stara koza. 

Młode samce tworzą oddzielne stada. Stare 

Młode samce tworzą oddzielne stada. Stare 

samce dołączają do stad dopiero w okresie rui

samce dołączają do stad dopiero w okresie rui

background image

 

 

 

 

Muflon – Ovis musimon

Muflon – Ovis musimon

Blisko spokrewniony z owcą domową

Blisko spokrewniony z owcą domową

Sierść brązowo-ruda, u samców występują po bokach 

Sierść brązowo-ruda, u samców występują po bokach 

białe plamy zwane siodłem

białe plamy zwane siodłem

Rogi (u samców) spiralnie skręcone ku tyłowi i w bok; 

Rogi (u samców) spiralnie skręcone ku tyłowi i w bok; 

na rogach wyraźne karby przyrostów rocznych

na rogach wyraźne karby przyrostów rocznych

Gruczoły zapachowe między palcami i w okolicach 

Gruczoły zapachowe między palcami i w okolicach 

odbytu

odbytu

Pierwotnie zachował się tylko na Sardynii i Korsyce; 

Pierwotnie zachował się tylko na Sardynii i Korsyce; 

do Polski sprowadzony w 1901r.

do Polski sprowadzony w 1901r.

Zam. suche, skaliste obszary górskie pokryte rzadkim 

Zam. suche, skaliste obszary górskie pokryte rzadkim 

drzewostanem z gęstym podszyciem; preferuje 

drzewostanem z gęstym podszyciem; preferuje 

środowiska polne

środowiska polne

Najchętniej zjada miękkie soczyste rośliny 

Najchętniej zjada miękkie soczyste rośliny 

( najczęściej aromatyczne; również trujące); zjada 

( najczęściej aromatyczne; również trujące); zjada 

również wrzos, korę drzew i pokrzywy

również wrzos, korę drzew i pokrzywy

Żyje w stadach (3-5 os.,  zimą 12-18 os.) 

Żyje w stadach (3-5 os.,  zimą 12-18 os.) 

prowadzonych przez owcę, tylko stare byki chodzą 

prowadzonych przez owcę, tylko stare byki chodzą 

samotnie

samotnie

Podczas rui barany staczają między sobą walki. Po 

Podczas rui barany staczają między sobą walki. Po 

krótkim rozbiegu uderzają się rogami. Trzask uderzeń 

krótkim rozbiegu uderzają się rogami. Trzask uderzeń 

jest słyszalny ze znacznej odległości. Walka rzadko 

jest słyszalny ze znacznej odległości. Walka rzadko 

kończy się tragicznie, ponieważ słabszy osobnik 

kończy się tragicznie, ponieważ słabszy osobnik 

zwykle ucieka goniony przez krótki czas przez 

zwykle ucieka goniony przez krótki czas przez 

zwycięzcę

zwycięzcę

Dobry wzrok, słuch, smak i węch

Dobry wzrok, słuch, smak i węch

Samice i młode bronią się przed drapieżnikiem 

Samice i młode bronią się przed drapieżnikiem 

(wielkości lisa) tupaniem nóg

(wielkości lisa) tupaniem nóg

Prowadzi dzienny tryb życia

Prowadzi dzienny tryb życia

background image

 

 

 

 

Żubr – Bison bonasus

Żubr – Bison bonasus

Duża i ciężka głowa o wypukłym czole, 

Duża i ciężka głowa o wypukłym czole, 

małe oczy, krótkie rogi skierowane do góry 

małe oczy, krótkie rogi skierowane do góry 

i zagięte do środka

i zagięte do środka

Samce ważą 500-1000

Samce ważą 500-1000

+

+

 kg, samice 350-

 kg, samice 350-

600

600

kg

kg

Cechą char. byków jest znaczna 

Cechą char. byków jest znaczna 

dysproporcja między przednią i tylną 

dysproporcja między przednią i tylną 

częścią ciała

częścią ciała

Pokarmem żubra są zioła, trawy, liście 

Pokarmem żubra są zioła, trawy, liście 

krzewów, pąki i kora drzew (zwłaszcza 

krzewów, pąki i kora drzew (zwłaszcza 

brzóz), chętnie zjadają też żołędzie

brzóz), chętnie zjadają też żołędzie

Żyje w stadach (10-15 sztuk), w czasie rui 

Żyje w stadach (10-15 sztuk), w czasie rui 

– 30-50 sztuk

– 30-50 sztuk

Zamieszkuje lasy mieszane z podmokłymi 

Zamieszkuje lasy mieszane z podmokłymi 

polanami

polanami

W celu ratowania gatunku roku 1923 

W celu ratowania gatunku roku 1923 

założono Międzynarodowe Towarzystwo 

założono Międzynarodowe Towarzystwo 

Ochrony Żybra. Miało ono na celu zbadanie 

Ochrony Żybra. Miało ono na celu zbadanie 

ilości żubrów czystej krwi żyjących w 

ilości żubrów czystej krwi żyjących w 

niewoli. Naliczono ich zaledwie 54 na 

niewoli. Naliczono ich zaledwie 54 na 

całym świecie, jednak nie wszystkie 

całym świecie, jednak nie wszystkie 

nadawały się do hodowli i ostatecznie do 

nadawały się do hodowli i ostatecznie do 

reprodukcji wybrano tylko 12 zwierząt

reprodukcji wybrano tylko 12 zwierząt

 

 

Obecnie na świecie żyje około 3tys. żubrów 

Obecnie na świecie żyje około 3tys. żubrów 

Występuję w Polsce, Litwie, Ukrainie, Rosji 

Występuję w Polsce, Litwie, Ukrainie, Rosji 

i Białorusi

i Białorusi


Document Outline