Hormonalna regulacja
Hormonalna regulacja
przebiegu ciąży
przebiegu ciąży
Hormonalna regulacja
Hormonalna regulacja
przebiegu ciąży
przebiegu ciąży
hormony steroidowe hormony peptydowe
hormony steroidowe hormony peptydowe
progesteron
progesteron
estrogeny
estrogeny
HCG
HCG
HPL
HPL
wydzielane przez: wydzielane gł. przez: wydzielane przez:
wydzielane przez: wydzielane gł. przez: wydzielane przez:
wydzielane przez:
wydzielane przez:
ciałko żółte
ciałko żółte
jajniki
jajniki
łożysko
łożysko
łożysko
łożysko
Hormony regulując
przebieg ciąży
Łożysko:
Łożysko:
Łożysko tworzy się w
Łożysko tworzy się w
pierwszych tyg.ciąży. W
pierwszych tyg.ciąży. W
10tyg. ciąży waży 10gram,
10tyg. ciąży waży 10gram,
a największą masę osiąga
a największą masę osiąga
w 40tyg.ciąży 650g.
w 40tyg.ciąży 650g.
Przylega do ściany macicy,
Przylega do ściany macicy,
łącząc z nią pępowinę i
łącząc z nią pępowinę i
płód.
płód.
Za pomocą łożyska
Za pomocą łożyska
zarodek oddaje dwutlenek
zarodek oddaje dwutlenek
węgla oraz zbędne
węgla oraz zbędne
produkty przemiany
produkty przemiany
materii. Oraz zachodzi
materii. Oraz zachodzi
usuwanie mocznika z
usuwanie mocznika z
płodu.
płodu.
Czynność łożyska c.d.:
Czynność łożyska c.d.:
Zarodek może otrzymać z krwi matki składniki odżywcze, witaminy
Zarodek może otrzymać z krwi matki składniki odżywcze, witaminy
przeciwciała, wirusy, składniki antybiotyków oraz tlen.
przeciwciała, wirusy, składniki antybiotyków oraz tlen.
Wymiana pomiędzy krwią matki, a krwią płodu zachodzi dzięki
Wymiana pomiędzy krwią matki, a krwią płodu zachodzi dzięki
dyfuzji, aktywnemu transportowi i pinocytozie.
dyfuzji, aktywnemu transportowi i pinocytozie.
Dyfuzja nie dotyczy związków białkowych, glukozy i katecholiny
Dyfuzja nie dotyczy związków białkowych, glukozy i katecholiny
Stanowi naturalną barierę immunologiczną.
Stanowi naturalną barierę immunologiczną.
Zachodzi w nim przemiana hormonów steroidowych. Łożysko
Zachodzi w nim przemiana hormonów steroidowych. Łożysko
stopniowo przejmuje produkcję progesteronu zastępując w ten
stopniowo przejmuje produkcję progesteronu zastępując w ten
sposób czynność ciałka żółtego ciążowego..
sposób czynność ciałka żółtego ciążowego..
Pod koniec ciąży wzrasta przepuszczalność łożyska dla hormonów
Pod koniec ciąży wzrasta przepuszczalność łożyska dla hormonów
tarczycy ,
tarczycy ,
Po porodzie łożysko jest wydalane.
Po porodzie łożysko jest wydalane.
Ciałko żółte
Ciałko żółte
Z pozostałości pękniętego
Z pozostałości pękniętego
pęcherzyka Graafa wykształca
pęcherzyka Graafa wykształca
się tzw.
się tzw.
ciałko żółte
ciałko żółte
, które
, które
produkuje hormon, zwany
produkuje hormon, zwany
progesteronem
progesteronem
. Pod jego
. Pod jego
wpływem śluzówka macicy
wpływem śluzówka macicy
rozrasta się, przygotowując
rozrasta się, przygotowując
się w ten sposób na przyjęcie
się w ten sposób na przyjęcie
dziecka. Progesteron
dziecka. Progesteron
powoduje także zmianę
powoduje także zmianę
wyglądu śluzu szyjkowego na
wyglądu śluzu szyjkowego na
biały i gęsty oraz
biały i gęsty oraz
podwyższenie podstawowej
podwyższenie podstawowej
temperatury ciała
temperatury ciała
Relaksyna
Relaksyna
Polipeptyd produkowany przez ciało żółte,
Polipeptyd produkowany przez ciało żółte,
Wydzielany przez jajnik i łożysko,
Wydzielany przez jajnik i łożysko,
Rozluźnia spojenie łonowe i rozwarcie
Rozluźnia spojenie łonowe i rozwarcie
szyjki macicy w czasie porodu,
szyjki macicy w czasie porodu,
Zmniejszając napięcie mięśnia szyjki
Zmniejszając napięcie mięśnia szyjki
macicy ułatwia przechodzenie dziecka,
macicy ułatwia przechodzenie dziecka,
Rozluźnienie połączenia kości spojenia
Rozluźnienie połączenia kości spojenia
łonowego w 28.–32. tygodniu ciąży często
łonowego w 28.–32. tygodniu ciąży często
jest źródłem tępego bólu w okolicy łonowej.
jest źródłem tępego bólu w okolicy łonowej.
Jeśli nastąpi zapłodnienie komórki
Jeśli nastąpi zapłodnienie komórki
jajowej :
jajowej :
do zagnieżdżenia się oraz prawidłowego rozwoju małego
do zagnieżdżenia się oraz prawidłowego rozwoju małego
zarodka konieczne jest, aby śluzówka macicy (endometrium)
zarodka konieczne jest, aby śluzówka macicy (endometrium)
była odpowiednio rozwinięta, a więc niezbędny jest
była odpowiednio rozwinięta, a więc niezbędny jest
progesteron. Aby nie doszło do spadku poziomu tego hormonu
progesteron. Aby nie doszło do spadku poziomu tego hormonu
i skutkiem tego złuszczenia się śluzówki macicy (czyli
i skutkiem tego złuszczenia się śluzówki macicy (czyli
miesiączki), dziecko wysyła sygnał - hormon gonadotropinę
miesiączki), dziecko wysyła sygnał - hormon gonadotropinę
kosmówkową (HCG), który powoduje dalszy rozwój ciałka
kosmówkową (HCG), który powoduje dalszy rozwój ciałka
żółtego i produkcję przez nie progesteronu. Ciałko żółte
żółtego i produkcję przez nie progesteronu. Ciałko żółte
rozrasta się, tworząc tzw. ciałko żółte ciążowe. Poziom
rozrasta się, tworząc tzw. ciałko żółte ciążowe. Poziom
progesteronu podwyższa się i temperatura również nieco się
progesteronu podwyższa się i temperatura również nieco się
podnosi
podnosi
Działanie progesteronu:
Działanie progesteronu:
Progesteron (luteina)
Progesteron (luteina)
- steroidowy żeński hormon płciowy
- steroidowy żeński hormon płciowy
wytwarzany przez ciałko żółte i łożysko (w czasie ciąży).
wytwarzany przez ciałko żółte i łożysko (w czasie ciąży).
Najważniejszy hormon wydzielany przez gonady (jajniki
Najważniejszy hormon wydzielany przez gonady (jajniki
i jądra)
i jądra)
Przygotowuje błonę śluzową macicy na przyjęcie
Przygotowuje błonę śluzową macicy na przyjęcie
zapłodnionego jaja,
zapłodnionego jaja,
Jest hormonem niezbędnym do utrzymania ciąży przez
Jest hormonem niezbędnym do utrzymania ciąży przez
cały okres jej trwania (niedobór może spowodować
cały okres jej trwania (niedobór może spowodować
poronienie),
poronienie),
Hamuje skurcze macicy,
Hamuje skurcze macicy,
Wstrzymuje dojrzewanie pęcherzyków Graafa,
Wstrzymuje dojrzewanie pęcherzyków Graafa,
Rozluźnia mięśnie gładkie układu pokarmowego,
Rozluźnia mięśnie gładkie układu pokarmowego,
moczowego i rozrodczego. Wywołuje to zgagę, zaparcia,
moczowego i rozrodczego. Wywołuje to zgagę, zaparcia,
wzdęcia, kłopoty z oddawaniem moczu.
wzdęcia, kłopoty z oddawaniem moczu.
Zatrzymuje płyny w organizmie, powodując obrzęki,
Zatrzymuje płyny w organizmie, powodując obrzęki,
Działanie progesteronu
Działanie progesteronu
c.d.
c.d.
Podczas ciąży poziom progesteronu ciągle
Podczas ciąży poziom progesteronu ciągle
wzrasta. Do piątego miesiąca ciąży jego
wzrasta. Do piątego miesiąca ciąży jego
produkcja jest na tyle duża, że ciałko żółte
produkcja jest na tyle duża, że ciałko żółte
nie jest niezbędne do dalszego utrzymania
nie jest niezbędne do dalszego utrzymania
ciąży.
ciąży.
Jego poziom spada tuż przed porodem i jest
Jego poziom spada tuż przed porodem i jest
sygnałem rozpoczęcia akcji porodowej.
sygnałem rozpoczęcia akcji porodowej.
W lecznictwie progesteron stosowany jest
W lecznictwie progesteron stosowany jest
zapobiegawczo przy ryzyku poronienia,
zapobiegawczo przy ryzyku poronienia,
niewydolności ciałka żółtego, zatruciu
niewydolności ciałka żółtego, zatruciu
ciążowym, zaburzeniach miesiączkowania.
ciążowym, zaburzeniach miesiączkowania.
Estrogeny
Estrogeny
Grupa hormonów płciowych do których zaliczamy:
Grupa hormonów płciowych do których zaliczamy:
Estriol
Estriol
(E3) – 9% wszystkich estrogenów w czasie ciąży,
(E3) – 9% wszystkich estrogenów w czasie ciąży,
wydzielany głównie do krwi matki.
wydzielany głównie do krwi matki.
Estron
Estron
(E1) powstaje w łożysku, wydzielany do krwi płodu.
(E1) powstaje w łożysku, wydzielany do krwi płodu.
Estradiol
Estradiol
(E2) powstaje w łożysku, wydzielany do krwi
(E2) powstaje w łożysku, wydzielany do krwi
matki.
matki.
Estetrol
Estetrol
(E4) wytwarzany w wątrobie płodu,
(E4) wytwarzany w wątrobie płodu,
W czasie ciąży zwiększa się wydzielanie estrogenów.
W czasie ciąży zwiększa się wydzielanie estrogenów.
Największy wzrost zawartości w dobowej porcji moczu osiąga
Największy wzrost zawartości w dobowej porcji moczu osiąga
estriol, znacznie mniejszy zaś estron i estradiol. Zawartość
estriol, znacznie mniejszy zaś estron i estradiol. Zawartość
estriolu w dobowej porcji moczu i we krwi stale wzrasta.
estriolu w dobowej porcji moczu i we krwi stale wzrasta.
Estradiol
Estradiol
Najsilniejszy z estrogenów.
Najsilniejszy z estrogenów.
Sterydowy hormon płciowy,
Sterydowy hormon płciowy,
Wytwarzany przez komórki pęcherzyków
Wytwarzany przez komórki pęcherzyków
Graafa w jajnikach, w niewielkich ilościach
Graafa w jajnikach, w niewielkich ilościach
również przez łożysko i korę nadnerczy,
również przez łożysko i korę nadnerczy,
Wpływa na rozwój gruczołów mlecznych,
Wpływa na rozwój gruczołów mlecznych,
Warunkuje rozwój żeńskich narządów
Warunkuje rozwój żeńskich narządów
płciowych,
płciowych,
Reguluje popęd płciowy,
Reguluje popęd płciowy,
Działanie estrogenów:
Działanie estrogenów:
dzięki nim piersi stają się większe, sylwetka zaokrąglona,
dzięki nim piersi stają się większe, sylwetka zaokrąglona,
włosy gęstsze i błyszczące, a skóra gładsza
włosy gęstsze i błyszczące, a skóra gładsza
pobudzają gruczoły śluzowe szyjki macicy do wydzielania
pobudzają gruczoły śluzowe szyjki macicy do wydzielania
śluzu,
śluzu,
kształtowanie się żeńskich narządów płciowych w czasie
kształtowanie się żeńskich narządów płciowych w czasie
rozwoju płodowego i po urodzeniu,
rozwoju płodowego i po urodzeniu,
rozwój
rozwój
drugorzędnych cech płciowych
drugorzędnych cech płciowych
kobiecych(srom
kobiecych(srom
,łechtaczka, pochwa, macica, jajowody),
,łechtaczka, pochwa, macica, jajowody),
stymulują rozrost błony śluzowej macicy i odbudowują w niej
stymulują rozrost błony śluzowej macicy i odbudowują w niej
naczynia krwionośne macicy;
naczynia krwionośne macicy;
przeciwdziałają przedwczesnym skurczom macicy, a tym samym
przeciwdziałają przedwczesnym skurczom macicy, a tym samym
poronieniom;
poronieniom;
Zwiększają przepływ krwi w macicy ( zwłaszcza ok.25tyg),
Zwiększają przepływ krwi w macicy ( zwłaszcza ok.25tyg),
przyrost i zwiększenie pobudliwości mięśni gładkich
przyrost i zwiększenie pobudliwości mięśni gładkich
(macicy i jajowodu),
(macicy i jajowodu),
Hormony białkowe:
Hormony białkowe:
Poza hormonami steroidowymi łożysko
Poza hormonami steroidowymi łożysko
wytwarza również hormony
wytwarza również hormony
białkowe. Są to:
białkowe. Są to:
gonadotropina łożyskowa (HCG)
gonadotropina łożyskowa (HCG)
łożyskowy laktogen (HPL)
łożyskowy laktogen (HPL)
w nieznacznych ilościach hormony
w nieznacznych ilościach hormony
wytwarzane przez płat przedni
wytwarzane przez płat przedni
przysadki.
przysadki.
Działanie gonadotropiny
Działanie gonadotropiny
łożyskowej (HCG):
łożyskowej (HCG):
Jest hormonem występującym we wczesnym okresie
Jest hormonem występującym we wczesnym okresie
ciąży, wytwarzany w łożysku.
ciąży, wytwarzany w łożysku.
Poziom hormonu rośnie 7-10dni od zapłodnienia.
Poziom hormonu rośnie 7-10dni od zapłodnienia.
Największe wydzielanie gonadotropiny łożyskowej
Największe wydzielanie gonadotropiny łożyskowej
przypada na 8 tydzień ciąży .Po 3 miesiącu ciąży poziom
przypada na 8 tydzień ciąży .Po 3 miesiącu ciąży poziom
HCG spada, aż do porodu.
HCG spada, aż do porodu.
Stymuluje ciałko żółte jajnika do produkcji
Stymuluje ciałko żółte jajnika do produkcji
progesteronu, co pozwala na utrzymanie
progesteronu, co pozwala na utrzymanie
ciąży.Zmniejszeniu się wydzielania HCG towarzyszy
ciąży.Zmniejszeniu się wydzielania HCG towarzyszy
stopniowe zanikanie ciałka żółtego ciążowego w
stopniowe zanikanie ciałka żółtego ciążowego w
jajnikach.
jajnikach.
HCG naśladuje działanie LH [hormon luteinizujący] w
HCG naśladuje działanie LH [hormon luteinizujący] w
naszym organizmie. LH jest gonadotropiną czyli
naszym organizmie. LH jest gonadotropiną czyli
substancją, która stymuluje ludzkie gonady [gruczoły
substancją, która stymuluje ludzkie gonady [gruczoły
płciowe - jajniki, jądra].
płciowe - jajniki, jądra].
HCG jest używane w medycynie do leczenia
HCG jest używane w medycynie do leczenia
niepłodności, pobudzania procesu owulacji u kobiet
niepłodności, pobudzania procesu owulacji u kobiet
Działanie laktogenu
Działanie laktogenu
łożyskowego ( HPL )
łożyskowego ( HPL )
Laktogen łożyskowy ma działanie podobne do prolaktyny, czyli
Laktogen łożyskowy ma działanie podobne do prolaktyny, czyli
pobudza wzrost piersi podczas ciąży i przygotowuje gruczoł
pobudza wzrost piersi podczas ciąży i przygotowuje gruczoł
sutkowy do laktacji,
sutkowy do laktacji,
Podczas prawidłowo rozwijającej się ciąży następuje wzrost tego
Podczas prawidłowo rozwijającej się ciąży następuje wzrost tego
hormonu aż do 34 - 36 tygodnia
hormonu aż do 34 - 36 tygodnia
Poziom laktogenu łożyskowego stanowi ocenę sprawności łożyska
Poziom laktogenu łożyskowego stanowi ocenę sprawności łożyska
i monitorowanie przebiegu ciąży,
i monitorowanie przebiegu ciąży,
Nadmierne stężenie laktogenu może oznaczać ciążę bliźniaczą,
Nadmierne stężenie laktogenu może oznaczać ciążę bliźniaczą,
czy też cukrzycę.
czy też cukrzycę.
Spadek poziomu laktogen w drugiej połowie ciąży świadczy o
Spadek poziomu laktogen w drugiej połowie ciąży świadczy o
niewydolności łożyska i zagrożeniu płodu.
niewydolności łożyska i zagrożeniu płodu.
Wykazuje odporność na insulinę,
Wykazuje odporność na insulinę,
Zwiększa syntezę białek i tłuszczów,
Zwiększa syntezę białek i tłuszczów,
Wzrost stężenia glukozy i aminokwasów we krwi matki i płodu,
Wzrost stężenia glukozy i aminokwasów we krwi matki i płodu,
Zatrzymuje w organiźmie takie jony jak Na, K, Ca.
Zatrzymuje w organiźmie takie jony jak Na, K, Ca.