Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

Ocena poznawcza

Ocena poznawcza

Niektóre emocje są bardziej złożone od innych (gniew od ulgi).

Niektóre emocje są bardziej złożone od innych (gniew od ulgi).

Podstawowe procesu uczenia można zidentyfikować u prostszych 

Podstawowe procesu uczenia można zidentyfikować u prostszych 

stworzeń, a następnie zastosować tę wiedzę do stworzeń 

stworzeń, a następnie zastosować tę wiedzę do stworzeń 

najbardziej złożonych (szczury – ludzie).

najbardziej złożonych (szczury – ludzie).

Bolles – w procesie uczenia się wszystkie bodźce, wszystkie 

Bolles – w procesie uczenia się wszystkie bodźce, wszystkie 

reakcje i wszystkie organizmy funkcjonalnie są 

reakcje i wszystkie organizmy funkcjonalnie są 

równoważne...

równoważne...

Gniew u CZ wzrasta zwykle z bardzo złożonej i symbolicznej 

Gniew u CZ wzrasta zwykle z bardzo złożonej i symbolicznej 

aktywności poznawczej, ale różny jest gniew niemowlaka i 

aktywności poznawczej, ale różny jest gniew niemowlaka i 

dorosłego (różne genezy i jakości). 

dorosłego (różne genezy i jakości). 

Minimalne wymagania poznawcze- myślenie:

Minimalne wymagania poznawcze- myślenie:

a)

a)

Treści poznawcze poprzedzające pojawienie się emocji.

Treści poznawcze poprzedzające pojawienie się emocji.

b)

b)

Procesy poznawcze, dzięki którym relacyjne znaczenia są 

Procesy poznawcze, dzięki którym relacyjne znaczenia są 

konstruowane podczas transakcji z otoczeniem.

konstruowane podczas transakcji z otoczeniem.

Przeciwstawienie oceny automatycznej i Nświadomej ocenom 

Przeciwstawienie oceny automatycznej i Nświadomej ocenom 

rozmyślnym i świadomym jest tutaj obecne.

rozmyślnym i świadomym jest tutaj obecne.

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

>Poznawcza treść znaczeń relacyjnych

>Poznawcza treść znaczeń relacyjnych

Ile i jakich info potrzeba aby powstała emocja? Emocja 

Ile i jakich info potrzeba aby powstała emocja? Emocja 

zawsze odwołuje się do pewnych istotnych cech 

zawsze odwołuje się do pewnych istotnych cech 

relacji między człowiekiem a jego otoczeniem.

relacji między człowiekiem a jego otoczeniem.

Emocje dotyczą przeważnie związków. Ktoś musi uznać 

Emocje dotyczą przeważnie związków. Ktoś musi uznać 

subiektywnie czy coś jest zyskiem czy szkodą -> 

subiektywnie czy coś jest zyskiem czy szkodą -> 

„znaczenie relacyjne”.

„znaczenie relacyjne”.

Każdą emocję cechuje specyficzny rodzaj znaczenia 

Każdą emocję cechuje specyficzny rodzaj znaczenia 

relacyjnego, który określiłem mianem podstawowego 

relacyjnego, który określiłem mianem podstawowego 

tematu relacyjnego. Jeżeli jedna z osób interpretuje 

tematu relacyjnego. Jeżeli jedna z osób interpretuje 

sytuację jako egzemplifikację jakiegoś podstawowego 

sytuację jako egzemplifikację jakiegoś podstawowego 

tematu relacyjnego, następuje nieuniknione 

tematu relacyjnego, następuje nieuniknione 

wzbudzenie związanej z tym tematem emocji.

wzbudzenie związanej z tym tematem emocji.

>Poznawcza treść oceny

>Poznawcza treść oceny

Dotychczas omawiano molarny poziom analizy. Analiza 

Dotychczas omawiano molarny poziom analizy. Analiza 

bardziej molekularna daje ocenę poznawczą w 

bardziej molekularna daje ocenę poznawczą w 

rezultacie. 6 składników oceny (3 pierwotne i 3 

rezultacie. 6 składników oceny (3 pierwotne i 3 

wtórne).

wtórne).

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

Wszystkie pierwotne składniki oceny mają charakter 

Wszystkie pierwotne składniki oceny mają charakter 

motywacyjny, podczas gdy wszystkie sładniki wtórne 

motywacyjny, podczas gdy wszystkie sładniki wtórne 

dotyczą możliwości poradzenia sobie ze zdarzenim 

dotyczą możliwości poradzenia sobie ze zdarzenim 

wzbudzającym emocje.

wzbudzającym emocje.

Lazarus nie wierzy w tezę Scherera jakoby oceny poznawcze 

Lazarus nie wierzy w tezę Scherera jakoby oceny poznawcze 

przebiegały sekwencyjnie.

przebiegały sekwencyjnie.

Koniecznym warunkiem powstania oceny jest osąd, że w danym 

Koniecznym warunkiem powstania oceny jest osąd, że w danym 

zdarzeniu idzie o jakiś wazny cel. Natomiast niezbędnym 

zdarzeniu idzie o jakiś wazny cel. Natomiast niezbędnym 

warunkiem powstania emocji jest wykrycie owej 

warunkiem powstania emocji jest wykrycie owej 

istotności zdarzenia z uwagi na cel.

istotności zdarzenia z uwagi na cel.

Emocja może być negatywna lub pozytywna, ale bez wyjścia 

Emocja może być negatywna lub pozytywna, ale bez wyjścia 

poza samą konstatację istotności zdarzenia z uwagi na 

poza samą konstatację istotności zdarzenia z uwagi na 

cel nie sposób stwierdzić jej znaku. Specyfikacja 

cel nie sposób stwierdzić jej znaku. Specyfikacja 

emocji, o którą chodzi, wymaga każdorazowo dodatkowego 

emocji, o którą chodzi, wymaga każdorazowo dodatkowego 

składnika oceny.

składnika oceny.

Minimalnym warunkiem poznawczym wzbudzenia emocji jest 

Minimalnym warunkiem poznawczym wzbudzenia emocji jest 

konstatacja, że zdarzenie jest istotne z uwagi na 

konstatacja, że zdarzenie jest istotne z uwagi na 

pewien cel. Sprecyzowanie znaku emocji wymaga 

pewien cel. Sprecyzowanie znaku emocji wymaga 

określenia czy dane zdarzenie jest zgodne z celem, czy 

określenia czy dane zdarzenie jest zgodne z celem, czy 

też nie. 

też nie. 

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

Oceny poznawcze w wypadku gniewu

Oceny poznawcze w wypadku gniewu

Wzorzec oceny poznawczej jest niejednakowo skomplikowany 

Wzorzec oceny poznawczej jest niejednakowo skomplikowany 

dla różnych emocji.  Gniew – emocja złożona. 

dla różnych emocji.  Gniew – emocja złożona. 

Rodzajem zaangażowania ego uwikłanym w gniew dorosłego CZ 

Rodzajem zaangażowania ego uwikłanym w gniew dorosłego CZ 

jest obrona lub podwyższenie poczucia własnej wartości. 

jest obrona lub podwyższenie poczucia własnej wartości. 

Zniewagę pomniejszającą „ja” musi być wystosowana przez 

Zniewagę pomniejszającą „ja” musi być wystosowana przez 

kogoś innego (niż my). Gniew rośnie gdy np. możliwy 

kogoś innego (niż my). Gniew rośnie gdy np. możliwy 

jest rewanż za zniewagę. 

jest rewanż za zniewagę. 

Czteromiesięczniaki zdawały sobie sprawę z zewn.przeszkody 

Czteromiesięczniaki zdawały sobie sprawę z zewn.przeszkody 

krępującej rękę a siedmiomiesięczne szukały pomocy u 

krępującej rękę a siedmiomiesięczne szukały pomocy u 

matki – personifikowały swój gniew na obcego. 

matki – personifikowały swój gniew na obcego. 

Stern twierdzi, że poczucie własnej wartości pojawia się 

Stern twierdzi, że poczucie własnej wartości pojawia się 

tuż po urodzeniu...Ale jakieś prymitywne tego objawy 

tuż po urodzeniu...Ale jakieś prymitywne tego objawy 

udało się wykazać dopiero u 5cio miesięczniaków. Nie 

udało się wykazać dopiero u 5cio miesięczniaków. Nie 

można tego jednak porównywać do poczucia wartości osoby 

można tego jednak porównywać do poczucia wartości osoby 

dorosłej. 

dorosłej. 

Gdzie indziej wyróżniamy dwie formy gniwu: boczenie się i 

Gdzie indziej wyróżniamy dwie formy gniwu: boczenie się i 

radość z cudzego nieszczęścia. 

radość z cudzego nieszczęścia. 

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

Boczenie się – gdy czuje, że CZ, od którego jest 

Boczenie się – gdy czuje, że CZ, od którego jest 

uzależniona, nie obdarza jej wystarczającą 

uzależniona, nie obdarza jej wystarczającą 

uwagą. 

uwagą. 

Natomiast radość z cudzego nieszczęścia ma swoje 

Natomiast radość z cudzego nieszczęścia ma swoje 

źródło w pośrednim rewanżu na osobie 

źródło w pośrednim rewanżu na osobie 

dotkniętej tym nieszczęściem. Rewanż służy 

dotkniętej tym nieszczęściem. Rewanż służy 

odbudowaniu własnej wartości. 

odbudowaniu własnej wartości. 



Proces konstruowania znaczenia relacyjnego 

Proces konstruowania znaczenia relacyjnego 

Obok świadomych i kontrolowanych procesów 

Obok świadomych i kontrolowanych procesów 

konstruowania znaczeń relacyjnych, ludzie i 

konstruowania znaczeń relacyjnych, ludzie i 

zwierzęta są też w stanie dokonywać ocen 

zwierzęta są też w stanie dokonywać ocen 

automatycznych i nieświadomych. Różnie to 

automatycznych i nieświadomych. Różnie to 

określano: afordancje, rezonanse, 

określano: afordancje, rezonanse, 

intersubietywy, inteligencja zanurzoona czy 

intersubietywy, inteligencja zanurzoona czy 

wiedza utajona. LeDoux mówi o podkorowości 

wiedza utajona. LeDoux mówi o podkorowości 

sięgającej jądra migdałowatego. 

sięgającej jądra migdałowatego. 

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

Psychologia Emocji i Motywacji

Psychologia Emocji i Motywacji

Niektórzy mówią o konieczności 

Niektórzy mówią o konieczności 

rozróżnienia automatycznego i 

rozróżnienia automatycznego i 

kontrolowanego tworzenia znaczeń. 

kontrolowanego tworzenia znaczeń. 

Lazarus nie skłania się do 

Lazarus nie skłania się do 

użyteczności poszukiwania 

użyteczności poszukiwania 

minimalnych poznawczych przesłanek 

minimalnych poznawczych przesłanek 

emocji. Najważniejsze jest bowiem 

emocji. Najważniejsze jest bowiem 

znalezienie podstaw pozwalających 

znalezienie podstaw pozwalających 

na efektywne rozróżnienie między 

na efektywne rozróżnienie między 

poszczególnymi emocjami. 

poszczególnymi emocjami. 

R.Lazarus „Ocena poznawcza”

R.Lazarus „Ocena poznawcza”