Dochody i wydatki
budżetu
Dochody i wydatki
budżetu
Dochody budżetu państwa
Dochody krajowe (99,9 %):
Podatki
Dochody niepodatkowe
Dochody zagraniczne (0,1%)
Dochody podatkowe
Podatki pośrednie
-
podatek od towarów i usług VAT
-
podatek akcyzowy
Podatki dochodowe
-
od osób prawnych
- od osób fizycznych
Definicja podatku
Abstrakcyjny stosunek prawny, którego
przedmiotem jest świadczenie pieniężne,
przymusowe, bezzwrotne,
nieekwiwalentne,
ogólne na rzecz państwa lub innego
związku terytorialnego.
Elementy techniki podatkowej
Podmiot podatku
Przedmiot podatku
Podstawa opodatkowania
Stawka i skala podatkowa
Ulgi i zwolnienia podatkowe
Zwyżki podatkowe
Podmiot podatku
Czynny –
podmiot nakładający obowiązek
podatkowy (Państwo, gmina)
Bierny
-
podatnik – osoba ponosząca ciężar podatkowy
-
płatnik – osoba zobowiązana do obliczenia i
wpłacenia podatku, lecz nie ponosząca jego
ciężaru
-
Inkasent – osoba zobowiązana tylko do
przekazania podatku organom podatkowym
Przedmiot podatku
Rzecz lub zjawisko wywołujące obowiązek
podatkowy.
Przedmiotem podatku może być:
-
Dochód
-
Przychód
-
Majątek
-
Wydatek
Podstawa podatku
Wyrażony wartościowo lub ilościowo
przedmiot podatku.
Wartościowo –
kwota dochodu (podatek
dochodowy)
Ilościowo –
powierzchnia gruntu w m.kw.
(podatek od nieruchomości)
Stawka podatku
Stosunek kwoty podatku do jego
podstawy.
Wyrażony:
-
procentowo –
dla większości podatków
-
kwotowo –
np. podatek od nieruchomości w
części od gruntów
Skala podatkowa
Występuje, gdy dla jednego stosuje się
więcej niż jedną stawkę.
Rodzaje skal podatkowych
Liniowa
Progresywna – szczeblowa (ciągła) i
globalna
Regresywna
Degresywna
Skala progresywna
Stawka rośnie wraz ze wzrostem
podstawy
opodatkowania.
Progresja może być:
Globalna
Ciągła (szczeblowa, odcinkowa)
Progresja globalna
wzrastające stawki odnoszą się do
całej podstawy
przy przejściu do wyższego progu
powoduje zmniejszenie zdolności
płatniczej podatnika
nie zapewnia ciągłości progresji
Przykład progresji globalnej
Podstawa
opodatkowania w zł.
Stawka podatkowa
w %
10 000 – 15 000
5
15 001 – 20 000
7
20 001 – 25 000
9
25 001 – 30 000
11
30 001 – 35 000
13
35 001 – 40 000
15
Powyżej 40 000
20
Progresja ciągła
Niweluje wady progresji globalnej.
Do każdego przedziału podstawy stosuje
się
dwie stawki:
– niższą –
obowiązującą dla poprzedniego
przedziału
– wyższą –
dla nadwyżki podstawy ponad
wielkość mieszczącą się w poprzednim
przedziale
Przykład progresji ciągłej
Podstawa
opodatkowania w zł.
stawka
Do 37 023
19 %
37 024 – 74 048
6 504 zł 48gr + 30%
od nadwyżki ponad
37 024 zł.
Ponad 74 048
17 611 zł. 68 gr. + 40 %
od nadwyżki ponad
74 048 zł.
Skala regresywna
Odwrotność stawki progresywnej
Maleje w miarę wzrostu podstawy
Sprzeczne z zasadą równości
podatkowej
Występują w formie ukrytej w
stawkach kwotowych
Skala degresywna
Stawki proporcjonalne, które przy
pewnych
niskich podstawach ulegają obniżeniu
w
miarę zmniejszania się podstawy.
Ulgi i zwolnienia podatkowe
Częściowe lub całkowite odstąpienie
przez
organy podatkowe od pobierania
podatków.
Mają charakter przedmiotowy lub
podmiotowy.
Funkcje podatków
Fiskalna
Regulacyjna
Stymulacyjna
Cenotwórcza
Funkcja fiskalna
Podatki są głównym źródłem
dochodów budżetu
Funkcja pierwotna i najważniejsza
Funkcja regulacyjna
Podatki kształtują fundusz nabywczy
podatnika
Funkcja stymulacyjna
Przez system ulg i zwolnień państwo
stymuluje rozwój gospodarczy w
określonych kierunkach.
Funkcja cenotwórcza
Podatki są elementem ceny i mają
wpływ na jej poziom
Spełniana tylko przez podatki
pośrednie i kosztowe
Dochody niepodatkowe
Dochody jednostek budżetowych
Wpłaty z zysku NBP
Wpływy z cła
Opłaty
Prawo Wagnera
Wydatki budżetu były początkowo niskie
przeznaczone na utrzymanie władzy i
porządek publiczny
stały wzrost wydatków publicznych i
ich większa różnorodność
Przyczyny wzrostu wydatków
publicznych
Historyczne – przejmowanie długu po poprzednim rządzie
Socjologiczne (postępu cywilizacyjnego) – podmioty dążą do
poprawy warunków życia, większe
wymagania społeczne
Polityczne – zdobycie elektoratu, wojny
Ekonomiczno – społeczne –powstanie „państwa opiekuńczego”
(wydatki socjalne)
Gospodarcze – większe wydatki w okresie dekoniunktury
(interwencjonizm państwowy)
Postępu technicznego – szybka modernizacja, drogie
wyposażenie, badania (np. Kosmosu)
Wydatki budżetu państwa
Dotacje (podmiotowe, przedmiotowe,
celowe) i subwencje (na rzecz jednostek
samorządu terytorialnego)
Świadczenia na rzecz osób fizycznych
Wydatki bieżące jednostek budżetowych
Rozliczenia z bankami
Obsługa długu publicznego
Wydatki majątkowe
Wynik budżetu (nadwyżka, deficyt)
Struktura budżetu państwa w
2003r.
89%
11%
0%
podatki
dochody niepodatkowe
dochody zagraniczne
Szczegółowa struktura
dochodów budżetu państwa
41%
23%
17%
9%
4% 3% 3%
0%
VAT
akcyza
podatek dochodowy od osób
fizycznych
podatek dochodowy od osób
prawnych
dochody jednostek
budżetowych
wpłaty ż NBP
cła
dochody zagraniczne
Wydatki budżetu państwa
według działów
8%
42%
6%
4%
18%
1%
5%
3%
12%
1%
0%
obrona narodowa
ZUS
bezpieczeństwo publiczne i ochrona p.poż.
wymiar sprawiedliwości
obsługa długu publicznego
oświata i wychowanie
szkolnictow wyższe
ochrona zdrowia
opieka społeczna
kultura
sport
Dochody budżetów
terenowych
Dochody własne
Dotacje celowe
Subwencje z budżetu państwa
Środki ze źródeł pozabudżetowych
Dochody własne budżetów
terenowych
Udziały w podatkach dochodowych
budżetu państwa
Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Opłata skarbowa
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Dochody z majątku
Wydatki budżetów
terenowych
Dotacje
Świadczenia na rzecz osób fizycznych
Wydatki bieżące jednostek
budżetowych
Wydatki majątkowe
Wynik budżetu
Dochody budżetów
terenowych
14%
14%
1%
1%
1%
5%
18%
44%
2%
0%
udział w podatkach budżetu państwa
podatek od nieruchomości
podatek rolny
opłata skarbowa
podatek od czynności cywilnoprwanych
dochody ż majątku
dotacje celowe
subwencje ogólne
srodki pozabudżetowe
Wydatki budżetów
terenowych
9% 8%
67%
16%
dotacje
świadczenia na rzecz osób fizycznych
wydatki bieżące jednostek budżetowych
wydatki majątkowe