DŻIHADYZ

M

Ruch społeczny to forma zbiorowego, 

spontanicznego działania pewnych kategorii 

społecznych lub zbiorowości zmierzającego do 

określonego celu i często do wywołania 

zmiany społecznej.

Podejmowane przez członków ruchów społecznych 

akcje mają zazwyczaj charakter spektakularny, aby 

wywołać duże wrażenie zarówno na społeczeństwie, 

jak i na aparacie władzy, który kontroluje to 

społeczeństwo.

Ruchem społecznym, który chciałabym omówić jest 

„dżihadyzm”

Ibrahim Husaijn Szadhili Sajjid Qutb (1906 – 1966) 

był egipskim teoretykiem islamskiego fundamentalizmu 

i politycznym myślicielem, który  poprzez namysł nad 

problemem suwerenności władzy stał się czołowym 

ideologiem i duchowym przywódcą islamskiej rewolucji. Myśl 

Qutba wywarła ogromny wpływ na następujące po nim 

pokolenia fundamentalistów, którzy zainspirowani poglądem 

na zagadnienia suwerenności i legalności władzy 

wykorzystali intelektualną podbudowę jego koncepcji dla 

uniwersalnego programu zbrojnego obalenia 

niesprawiedliwej, nie-islamskiej władzy. Koncepcje Qutba 

wywarły tym samym zasadniczy wpływ na rozwój 

współczesnej salafickiej doktryny dżihadyzmu.

Od chwili ataków 11 września świat stał się aż 

nazbyt świadomy wzrostu fanatycznej ideologii 

opartej na ekstremistycznej interpretacji 

islamu i skupionej na totalistycznych 

fantazjach. Dlatego w  ostatnich latach 

zauważyliśmy wyłonienie się znacznie bardziej 

upolitycznionego odłamu islamu, który często 

określa się mianem islamizmu. 

Ten luźno powiązany ruch stara się 

doprowadzić do panowania islamu na całym 

globie, tworząc szereg państw islamskich, 

które mają być rządzone przez ścisłe trzymanie 

się prawa szariatu. 

Równocześnie widzimy wyłonienie się jeszcze 

bardziej krańcowej ideologii, która nazywana 

jest „dżihadyzmem”. 

Choć istnieją znaczne podobieństwa między 

islamizmem a dżihadyzmem, istnieją również 

znaczne różnice, które zaznaczają dżihadyzm jako 

odrębną ideologię. Islamizm ma wizję świata, w którym 

islam jest wiodącą zasadą, i stara się nawrócić ludzi na 

tę religię. Przy braku nawrócenia islamizm wyobraża 

sobie sytuację, jaka istniała w wielu okresach historii 

islamu, kiedy nie-muzułmanie żyli w państwach 

islamskich jako obywatele drugiej kategorii, jako 

Dhimmi. Podczas gdy islamizm stara się 

przeorganizować życie wokół surowych zasad 

islamskich, dżihadyzm skupia się na kulcie śmierci 

i wielbi „męczenników” jako najwspanialszych ludzi. 

Tam gdzie islamizm stara się zrobić z nie-muzułmanów 

ludzi podrzędnych, dżihadyzm w ogóle nie życzy sobie, 

by istnieli. Dżihadyzm przedstawia świat jako pole 

bitwy między absolutnym dobrem i absolutnym złem, 

światłem i ciemnością.

Dżihad (داه , ğihād – zmaganie, walka) – 

w kulturze islamu pojęcie pierwotnie 

oznaczające dokładanie starań i 

podejmowanie trudów w celu wzmocnienia 

wiary i islamu, zarówno poprzez walkę 

zbrojną (śmierć w takiej wojnie daje 

muzułmaninowi natychmiastowe 

zbawienie), nawracanie niewiernych, 

pokojowe propagowanie islamu, jak i 

wewnętrzne zmagania wyznawcy. 

W tradycji europejskiej termin ten często, 

tłumaczy się jako „święta wojna”.

„Wielki i mały Dżihad”

W myśl tego rozróżnienia „dżihad większy” ma 

być ważniejszy i polegać on na nieustannych 

wysiłkach podejmowanych przez każdego 

muzułmanina 

w celu wykorzenienia wszystkiego, co w jego 

życiu jest grzeszne lub przeciwne takiemu 

sposobowi życia, jakiego Bóg chce dla ludzi. Ma 

to być zatem walka z Szatanem i jego pokusami. 

Narzędziami tego dżihadu są serce w pierwszym 

przypadku, 

a ręce i język w drugim. „Dżihad mniejszy” 

(dżihad 

bis-sajf) utożsamiany jest w tym przypadku 

z walką zbrojną.

P. Sztompka: „(…) ruchy społeczne(…) 

wróżniają (…) dwie właściwości. Po pierwsze, są 

one ukierunkowane na poszczególny cel, jakim 

jest zrealizowanie jakiegoś rodzaju zmiany 

społecznej. Po drugie, przebiegają 

w ramach niezinstytucjonalizowanych 

i niesformalizowanych.” 

Współczesny dżihadyzm doskonale wpisuje się 

 w te dwa wyróżniki: jego ostatecznym celem 

jest fundamentalna i głęboka zmiana społeczna 

– odtworzenie idealnego społeczeństwa 

muzułmańskiego, początkowo na terenach 

muzułmańskich, a później na całym świecie. 

Celem taktycznym zaś jest osłabienie państw 

zachodnich i zasadnicze ograniczenie ich 

wpływów w świecie muzułmańskim.

Dżihadyzm jest tylko powierzchownie 

powiązany z politycznym islamem, 

ponieważ czerpie swoje idee nie 

z racjonalnego zrozumienia świata, ale 

z wynaturzonej, mistycznej wizji wiecznej 

walki, w której fetyszyzacja śmierci 

odgrywa centralną rolę. Pod tym 

względem dżihadyzm podziela obsesje 

i aspiracje zwolenników innych 

ludobójczych i terrorystycznych ruchów, 

zarówno ze skrajnej lewicy, jak i skrajniej 

prawicy nieislamskiego spektrum 

politycznego. 

Zbrojny dżihad jest współczesnym 

globalnym 

i rewolucyjnym ruchem społecznym, 

którego wiodącą ideologią jest islamizm; 

terroryzm jest natomiast jedną z metod 

walki, którą ten ruch wykorzystuje – obok 

walki partyzanckiej 

i propagandowej. Ponieważ „dżihadyści” 

nie posiadają środków do prowadzenia 

„klasycznej” wojny (lotnictwo, marynarka 

wojenna), 

stosują taktyki 

partyzanckie i terrorystyczne. 

Dżihadyści chcą cofnąć ludzkość do czasów 

Proroka 

i wyzwolić ją spod opresji niesprawiedliwych 

systemów społeczno-politycznych 

stworzonych przez ludzi, by poddała się 

sprawiedliwemu i doskonałemu panowaniu 

jedynego prawdziwego Boga.

Przykład krwawego 

dżihadyzmu

Na filmie, który został udostępniony w serwisie 

YouTube, widać mężczyzn ustawionych w szeregu 

przed kamerą; wszyscy klęczą, mają związane ręce i 

zasłonięte oczy. Za ich plecami stoi trzech dżhiadystów 

w czarnych kominiarkach - dwóch trzyma 

islamistyczne flagi, trzeci ogłasza "wyrok". - Szariacki 

sąd ze wschodniego regionu Deir al-Zor skazał na 

śmierć tych żołnierzy-apostatów, którzy dopuścili się 

masakr naszych braci i rodzin w Syrii - czyta kat, po 

czym strzela w tył głowy kolejnym więźniom. Z każdym 

oddanym strzałem słychać okrzyki "Bóg jest wielki!". 

P. Sztompka: „Ruchy społeczne rodzą się, 

rozwijają, odnoszą sukcesy lub porażki, ale w 

końcu 

rozpadają się i znikają”. 

Można zatem mieć nadzieję, że i dżihadyzm 

spotka kiedyś taki los – niestety, nie należy 

spodziewać się, że stanie się to szybko. W swej 

najnowszej 

i najgroźniejszej „inkarnacji” ruch ten powstał 

bowiem relatywnie niedawno i musi przejść 

jeszcze kilka faz, poprzedzających jego 

ewentualną dezintegrację.

Dziękuję za uwagę

Bibliografia:

1.http://dzihadyzm.blox.pl/html/1310721,262146,14,15.html?
3,2013
2.http://bliskiwschod.pl/2012/02/u-zrodel-dzihadyzmu-mysl-
polityczna-sajjida-qutba/ 
3. http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,7017 
4.http://wiadomosci.wp.pl/kat,1020223,title,Syria-dzihadysci-
nagrali-na-wideo-egzekucje-11-
mezczyzn,wid,15653172,wiadomosc.html