Termin „strategie” pod względem
humanistycznym, psychologicznym
i pedagogicznym, nie należy do
dobrze określonego. Jeszcze
ważniejsze jest to, że w posługiwaniu
się tym terminem nie towarzyszą
próby jego sprecyzowania.
Nic dziwnego, że w tej sferze mamy do
czynienia z dużą wolnością, wręcz z
brakiem uporządkowania.
Opisy strategii nauczycielskich
i uczniowskich prezentowane są
zazwyczaj bez określenia sposobu ich
rozumienia, co stwarza okazję do dużej
dowolności w zbieraniu danych i ich
interpretacji.
Próby określenia celów wychowawczych
mają z reguły charakter wzorcowy bądź
też nieszczery. Wywodzą się one z
jakiegoś systemu wartości i są zbiorem
sugerowanych celów, które nauczyciele
powinni realizować.
Ich źródłem mogą być także deklaracje
nauczycieli na temat celów, jakie
realizują w swej praktyce
wychowawczej. Rozbieżności pomiędzy
tymi zbiorami celów są zazwyczaj
nieduże. Wychowawcy dobrze orientują
się, jakie cele propagowane są przez
władze oświatowe i właśnie te cele
wskazują.
Według Muszyńskiego:
1.
Metoda wpływu sytuacji :
nagradzanie i karanie
pouczanie
ogranizacja doświadczeń wychowanka
przewidywanie następstw pewnych zachowań
przydzielanie funkcji i ról społecznych
2.
Metoda wpływu osobistego :
wysuwanie sugestii
przekonywanie
przykład osobisty
aprobata i dezaprobata
3.
Metody wpływu społecznego:
modyfikacja celów zespołu
kształtowanie norm postępowania w zespole
przekształcanie struktury wewnętrznej zespołu
nadawanie właściwego kierunku działania kontroli społecznej w zespole
4.
Metody kierowania samowychowaniem :
metoda przybliżania wychowankowi celu pracy nad sobą
metoda stymulowania wychowanka do realizacji programu pracy nad
sobą
metoda przyswajania wychowankowi określania metod i technik pracy
nad sobą
Według Kruszewskiego :
1.
Metody strukturalne:
stanowienie obyczajów
dyfuzja obyczajów
pobudzanie wynalazczości zespołowej
2.
Metody sytuacyjne:
nagradzanie i karanie
przekonywanie i stawianie zadań
Według Konarzewskiego :
1.
Metody indywidualne:
nagradzanie i karanie
modelowanie
metoda perswazji
metoda zadaniowa
2.
Grupowe metod wychowania:
metoda kształtowania porównawczego odniesienia
metoda kształtowania nacisku grupowego
metoda kształtowania systemu ról i norm grupowych
metoda kształtowania grupowych wzorów życia
Według Suchodolskiego:
1.
Metody wyjaśniające:
rozumowa
opowiadania
pogadanki
2.
Przykład:
czytanie fragmentów literatur
filmy
fotografie
wycieczki itp.
3.
Metody oparte na pracy:
lekcja
praca fizyczna
praca społeczna
4.
System organizacji wszelkich uroczystości szkół:
rozpoczęcie roku szkolnego
zakończenie roku szkolnego
dzień patrona
dzień sportu itp.
Według Krzysztoszka :
1.
Metoda bezpośredniego oddziaływania
wychowawców:
wyjaśniająca (słowna)
metoda oceny postępów społeczno. -
moralnych wychowanka
nagroda i kara
2.
Metoda bezpośredniego oddziaływania
wychowawców:
organ wielostronnej aktywności wychowanka
wokół ważnych zadań dla danej jednostki,
szkoły lub grupy
organizacja zespołu uczniowskiego
kierowanie procesem samowychowania
W pedagogice w ujęciu GESTALT
nauczyciel musi być wzorem. Powinien
posiadając głębie wewnętrzne,
priorytety na życie, do których się
stosuje na co dzień.
Pedagogika ta ma również pewne
założenia, które powinny być
realizowane podczas stosowania jej w
działaniach wychowawczych i
kształceniowych. Należą do nich:
Samospełnienie - zadowolenie z siebie i
swoich sukcesów
Odszukanie swojej drogi życiowej
Uwolnienie się od wszelkiego rodzaju
skrępowania
Umiejętność odpowiadania za swoje
postępowanie
Określanie, co jest nam w danym momencie
potrzebne do pełni szczęścia
Koncentrowanie się na teraźniejszości
W procesie wychowania pedagog jest na
tym samym poziomie co wychowanek.
Poznają siebie i nie chcą przewyższyć
drugiej osoby> Zatem będzie tu
stosowana otwarta taktyka
postępowania wychowawczego, w
której podopieczny jest tak samo
ważny jak wychowawca. Wychowujący7
ma obowiązek akceptacji poczynań
wychowanka, ma się również starać, by
nie pojawiały się konflikty, ani sytuacje
stresujące, a jeżeli już to wywołujące
jak najmniejszy wpływ.
Wychowawca jest partnerem, który
wskazuje drogę wychowankowi, ale nie
wykorzystuje do tego rozkazów.
Nauczyciel stara się kontrolować ucznia
(kontrolna zewnętrzna), lecz polega na
jego intuicji i na tym , co już potrafi
(kontrola wewnętrzna). Proces
wychowania opiera się na współpracy
w atmosferze akceptacji, ale i na
dyskusji, która w sytuacjach trudnych
umożliwia dojście do obustronnej
ugody.
Ponieważ to wychowujący ma olbrzymi
wpływ na podopiecznego musi
pamiętać o swoim ciągłym rozwoju.
Systematyczna praca nad samym sobą
jest jednym z podstawowych zasad
pracy z dzieckiem.
Zasada pierwszeństwa relacji
uczeń – nauczyciel.
Zasada stworzenia prostych warunków
nauczania i uczenia się.
Zasada pojmowania człowieka jako
całości składającej się z ciała, psychiki
i duszy.
Zasada wysuwająca na pierwszy plan
w nauczaniu, tematów absorbujących
uczniów.
Zasada wysuwania na pierwszy plan
relacji jednostka – otoczenia.
Zasada nauki przy wykorzystaniu
empirycznych doznań, autopasji.
Chodzi w nie, aby na pierwszym miejscu
stawiać bezpośredni kontakt i porozumienie
ucznia i nauczyciel. Jest to ważniejsze od
nauki i realizacji tematu lekcji.
Najpierw należy zadbać o pozytywne relacje
między podopiecznymi, ale
i podopiecznym a nauczycielem.
Poszczególni członkowie należący do danej
klasy powinni znać i stosować się do zasad
poprawnego zachowania i kultury. Jeśli coś
takiego osiągniemy, dopiero wtedy można
przejść do realizacji zadań powziętych w
procesie kształcenia.
W toku kształcenia podopieczni powinni
zrozumieć , iż każdy posiada pewien
potencjał swoich umiejętności zarówno
tych wrodzonych jak i nabytych
w sytuacjach kształceniowych.
Najważniejsza w ujęciu Gestalt jest
nauka odbywająca się za pomocą
doświadczenia.
Proces przekazywania i przyswajania wiedzy
ma dwa piętra. Pierwsze z nich obejmuje
płaszczyznę społeczno – emocjonalną,
a drugie treściową. Ważniejsze jest
pierwsze piętro. To zupełnie jak w
przypadku budowy domu. Najpierw należy
wybudować fundamenty i pierwsze piętro,
aby z powodzeniem mogło powstać
drugie. Priorytetem jest powstanie
podstaw emocjonalno - społecznych ,
dzięki którym podopieczny będzie
wiedział, co jest dla niego dobre i jak
powinien się zachowywać, aby jego życie
nosiło status szczęśliwego
Dopiero potem zauważymy, że dziecko
jest już przygotowane do przyjmowania
wiedzy . Możemy rozpocząć nauczanie.
Podstawową zasadą , o której nie wolno
zapomnieć jest przekazywanie
wszelkich informacji w atmosferze
przyjaźni i zaufania.
W myśl tej zasady wychowawca powinien
sobie zdawać sprawę o samodzielności
każdego człowieka. Nie powinien, więc
manipulować wychowankiem, ale dawać
mu jak najwięcej swobody. Pomagać tylko
w nagłych sytuacjach. Należy również
pamiętać o trzech częściach składowych
każdego człowieka oraz, że równomierny
rozwój zarówno w kwestii społecznej jak
i psychicznej pozwoli człowiekowi całym
sobą doświadczać wszystkiego, co go
otacza.
Każdy człowiek interesuje się pewnymi
kwestami bardziej, pewnymi mniej.
Dzięki tej zasadzie nauczyciel, będzie
nadążał za pragnieniami i potrzebami
wychowanków i wykorzystywał do
nauki, akurat tego, co dla nich jest
najciekawsze. Takie stopniowanie
umożliwi zaciekawienie każdego z
osobna. Treści powinny być dobierane
również według zasady wieku, poziomu,
istoty i wartości merytorycznej.
Dzięki tej zasadzie wychowankowie
rozwiążą kwestię bycia
odpowiedzialnym w zależności, w jakim
środowisku się przebywa. Czy jakie to
środowisko, które się lubi czy też nie.
Powinno się tu pojawić wyjaśnienie
różnorodnych relacji panujących
w środowisku klasowym.
Osoby młode tak jak i dorośli mają swoje
problemy, których muszą się uczyć
rozwiązywać. Nauczyciel powinien
przygotować symulacje problemów do
rozwiązania. Taki rodzaj zajęć
aktywizuje całą klasę. Są one ciekawe
a i uczniowie poznają coś pr5zez
działanie, dzięki czemu łatwiej jest im
to zapamiętać.
Nauczyciel chcąc prowadzić tego rodzaju
zajęcia musi się do nich odpowiednio
przygotować. Myślenie dzieci bywa
nieprzewidywalne, dlatego musi on
dbać by nie zdarzyło się tak , że nie
będzie potrafił odpowiedzieć na pytanie
dziecka.
Waldemar Kozłowski, Strategie
wychowawcze – głos w dyskusji,
„Problemy opiekuńczo wychowawcze”
wrzesień 1993, s.273-277.
Kubiak – Szymborska Ewa, Podstawowe
problemy teorii wychowania, Warszawa
2006r
Krzysztof Konarzewski, Podstawy teorii
oddziaływań wychowawczych, Warszawa
2001r , s.174-203.
Patrycja Mik
Marta Filipek
Dziękujemy za
uwagę