Podstawowe problemy 

etyczne w 

psychoterapii

Wykład 7

 

 

Niebezpieczeństwa związane 

ze specyficzną rolą 

psychoterapeuty

 wywieranie nacisku na pacjenta 

(przemoc)

 indoktrynacja

 manipulacja

 

 

Manipulacja a wpływ 

społeczny

Manipulacja to planowane , celowe 
działanie , którego autor wykorzystując 
wiedzę o mechanizmach  społecznego 
zachowania ludzi  oddziaływuje na nich 
tak, by zachowywali się zgodnie z 
założonym przez niego celem nie mając 
świadomości, że podlegają jakimkolwiek 
oddziaływaniom
Problem świadomości sprawcy i ofiary

 

 

ZAWARCIE   KONTRAKTU

1. Cel oddziaływania
- 

Co mogę zrobić a jakie są oczekiwania 

klienta

2. Uzyskanie poinformowanej 

zgody 

-

Klient (pacjent) zdolny do zrozumienia 
opisu terapii i wyrażenia zgody

-

Specyficzne aspekty oferowanej pomocy

-

Zgoda bez nacisków terapeuty

-

Udokumentowanie zgody

 

 

Zawieranie kontraktu

3. Warunki formalne

- Czas trwania terapii i każdej sesji
- Zasady wynagradzania terapeuty
- Zasady odwoływania spotkań, choroby, 

urlopy itp..

 

 

PRZEBIEG  PROCESU   

TERAPEUTYCZNEGO

1. Zachowanie tajemnicy zawodowej
 brak granic czasowych
 ochrona dokumentacji 

(brak regulacji 

prawnych; nieformalna zasada do 5lat)

 warunki naruszenia tajemnicy - 

zagrożenie zdrowia lub życia klienta lub 

innych osób 

(konsultacja z innymi 

terapeutami)

 kazuistyka w nauczaniu psychoterapii 

(jak 

nauczać adeptów psychoterapii; nagrywanie z 

zachowaniem anonimowości)

 

 

Przebieg procesu 

terapeutycznego

2. Minimalizacja stresu 

przeżywanego w  czasie 
psychoterapii

3. Autonomia pacjenta – prawo do 

dokonywania własnych wyborów w 
czasie całego procesu 
psychoterapeutycznego

 

 

TAJEMNICA ZAWODOWA

regulacje prawne

I.

Ustawa o zawodzie psychologa i 

samorządzie zawodowym psychologów

       - art.. 14
II.

Kodeks karny art.. 266 § 1 Kto wbrew 

przepisom lub przyjętemu na siebie 

zobowiązaniu ujawnia lub wykorzystuje 

informację, z którą zapoznał się w 

związku z pełniona funkcją, wykonywana 

pracą, działalnością publiczną społeczną, 

gospodarczą lub naukową Podlega 

grzywnie, karze ograniczenia wolności 

lub pozbawienia wolności do roku

 

 

Regulacje prawne

III. Kodeks karny
Art.. 240 § 1 Kto mając wiarygodną 

wiadomość o karalnym przygotowaniu albo 
usiłowaniu lub dokonaniu czynu 
zabronionego określonego w art……. Nie 
zawiadamia niezwłocznie organu 
powołanego dościgania przestępstw podlega 
karze pozbawienia wolności do lat 3

- Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz 

bezpieczeństwu powszechnemu

 

 

Regulacje prawne

IV. Kodeks postępowania karnego
Art.. 304 § 1 Każdy dowiedziawszy się o 

popełnieniu przestępstwa ściganego z 

urzędu ma społeczny obowiązek 

zawiadomić o tym prokuratora lub 

policję .

DWA OBOWIĄZKI PRAWNE JEDNOCZEŚNIE 

– art.. 26 § 6 kodeksu karnego 

 

 

Propozycje kryteriów oceny 

sytuacji

1. Jakie zachowanie klienta podlega 

ocenie

2. Czas zdarzenia – przeszłość czy 

teraźniejszość

3. Ofiara – kto może być 

poszkodowany

4. Rola psychologa- co on może 

naprawdę zrobić

 

 

Tematy podlegające 

superwizji

1. Planowane leczenie
2. Zrozumienie faktów
3. Uzyskanie wsparcia
4. Przeciwprzeniesienie
5. Dylematy etyczne

 

 

Podstawowe problemy 

etyczne psychoterapii

1. Pomoc psychologiczna a 

psychoterapia – problem 
przekraczania granic ingerencji

2. Problem skuteczności 

psychoterapii – łączenie 
psychoterapii z badaniami naukowymi

3. Psychoterapia jako proces wpływania 

na innego człowieka – autonomia 
klienta

 

 

Podstawowe problemy 

psychoterapii cd

4. Asymetria relacji psychoterapeuta- 

klient, jako źródło problemów etycznych:

• - granice wpływu
• - granice ingerencji
• - hierarchia wartości psychoterapeuty
5. Problemy w psychoterapii grupowej, 

miedzy innymi problem poufności

 

 

ZAKOŃCZENIE 

PSYCHOTERAPII

1. ZERWANIE KONTRAKTU
- Rezygnacja pacjenta
- Rezygnacja psychoterapeuty
a. Poczucie braku kompetencji
b. Nawiązanie nieprawidłowej relacji z 

pacjentem

ZAGWARANTOWANIE PACJENTOWI 

DALSZEJ POMOCY

 

 

Zakończenie psychoterapii

 2. Moment zakończenia psychoterapii:
• - kontrakt czasowy – w momencie 

upływu uzgodnionego czasu, 
przedłużenie wymaga nowego 
kontraktu;

• - kontrakt celowy – wspólne 

uzgodnienie czy cel terapii został 
osiągnięty

 

 

Ważny etycznie cel ostatniej 

fazy psychoterapii

Osiągnięcia psychoterapii wprowadzić do 

realnego życia klienta

•  - psychoterapeuta wycofuje się 

stopniowo z pracy nad bieżącymi 

problemami klienta

• - nieoczekiwane skutki terapii
a) Dla klienta, b) dla jego otoczenia
W trakcie całej terapii – zagrożenie 

związane z tendencją do ingerowania w 

życie klienta poza sesjami

 

 

Psychoterapeuta a jego były 

klient

• 1. Relacja przyjacielska – wątpliwa 

etycznie

• 2. Relacje społeczne:
• - przypadkowe – etycznie obojętne
• - intencjonalne – etycznie wątpliwe
• 3. Relacje finansowe i biznesowe – 

wątpliwe etycznie

 

 

•KTO RAZ BYŁ KLIENTEM 

PSYCHOLOGA POZOSTAJE NIM 
NA ZAWSZE

 

 

Wnioski

• 1. Psycholog nie jest odpowiedzialny 

za przypadkowe kontakty ze swoim 

byłym klientem, ale musi być 

świadomy konsekwencji i zagrożeń z 

nimi związanych

• 2, Motywacja byłych klientów do 

utrzymywania takich kontaktów to 

głównie nieświadoma potrzeba 

superwizji i wsparcia 

 

 

Główne zagrożenia dla byłych 

klientów

• Przenoszenie nastawień z terapii – brak 

obiektywizmu

• Brak możliwości powrotu do terapii
• Konflikt ról
• Zaburzenia wzajemnych oczekiwań
• Możliwość wywierania nacisku na klienta
• Psychiczne obciążenie dla byłego klienta 

– np. lęk 

 

 

Zasady świadczenia pomocy 

psychologicznej

1. Ustal priorytety – kieruj się wskazaniami 

kodeksu etycznego

2. Zawsze mów klientom, co możesz a 

czego nie możesz zrobić

3. Przyznawaj się do swoich błędów
4. Stwórz okazje klientowi do wyrażania 

własnych poglądów

5. Proś superwizora o konsultacje, by 

zrozumieć własne uczucia

6. Zapisuj co i dlaczego robisz oraz z kim 

konsultowałeś swoje posunięcia.