Rehabilitacja 

ambulatoryjna 

w

chorobach 

zwyrodnieniowych

 

 

 

Choroby zwyrodnieniowe

- pierwotne (osteoarthrosis primaria)- 

prawidłowo zbudowany staw, nieznane tło 
lub nierozpoznane podłoże

-  wtórne (osteoarthrosis secundaria)- 

nieprawidłowa budowa, zniekształcenia, 
przebyte urazy, procesy zapalne i inne 
rozpoznane przyczyny

 

 

Przyczyny zmian zwyrodnieniowych

- uszkodzenie chrząstki stawowej

- uszkodzenie chrząstki i tkanki kostnej 

podchrzęstnej na tle niefizjologicznych 

warunków pracy stawu

- odkształcenie końców stawowych na tle 

patologicznej podatności tkanki gąbczastej 

na nacisk

 

 

Profilaktyka

• zapobieganie/ przywracanie prawidłowych 

stosunków anatomicznych i czynnościowych 
w stawach już w wieku dziecięcym

• fizjologiczne warunki pracy: unikanie 

przeciążeń, pozycji niefizjologicznych

• dbanie o dobrą sprawność ogólną 

organizmu (ćwiczenia, sport, rekreacja)

 

 

Leczenie

• walka z nadwagą
• zmiana rodzaju lub warunków pracy
• farmakoterapia
• fizykoterapia
• kinezyterapia

– ćwiczenia w odciążeniu
– ćwiczenia izometryczne
– wyciągi
– redresje

• leczenie operacyjne

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Przyczyny:
- zaburzenia rozwojowe powodujące niezborność 

stawu

- niepełna zborność po zachowawczym i 

operacyjnym leczeniu wrodzonego zwichnięcia

- zniekształcenie po jałowej martwicy głowy 

kości udowej

- złuszczenie nasady głowy kości udowej
- przebyte procesy zapalne
- zniekształcenia pourazowe

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Objawy:
- ból w pachwinie, promieniujący do uda lub 

kolana

- bolesne ruchy odwodzenia i rotacyjne
- ograniczenie ruchomości i przykurcz w 

zgięciu, rotacji zewnętrznej i 
przywiedzeniu

- czynnościowe skrócenie kończyny
- chód antalgiczny

 

 

 

 

 

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Leczenie zachowawcze:
- farmakologiczne- przeciwbólowe, 

przeciwzapalne, miorelaksacyjne

- fizykoterapia
- terapia manualna
- zaopatrzenie ortopedyczne
- kinezyterapia

– ćwiczenia w odciążeniu
– ćwiczenia izometryczne

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

Wskazania do endoprotezoplastyki

• jałowa martwica głowy kości udowej

• coxarthrosis, RZS

• złamania u osób w podeszłym wieku

Przeciwwskazania

• infekcje stawu lub jego okolicy

• artropatia

• zaburzenia siły mm kończyny operowanej 

(np. po udarach mózgu)

• zaburzenia ukrwienia kończyny

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Rady medyczne po endoprotezoplastyce
- unikać infekcji i natychmiast leczyć wszelkie 

ogniska zapalne

- zastrzyki domięśniowe po stronie 

nieoperowanej, w razie konieczności- w górny 
zewnętrzny kwadrant

- ostrożnie z fizykoterapią
- wyrównanie długości kończyn
- kontrola, a w razie potrzeby redukcja wagi 

ciała

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Kinezyterapia po endoprotezoplastyce:
- wzmacnianie mięśni warunkujących 

prawidłową statykę i dynamikę stawu

- nauka chodzenia (zaopatrzenie 

ortopedyczne, warunki domowe, różne 
warunki terenowe)

- profilaktyka przeciwprzykurczowa
- ćw. ogólnokondycyjne i 

ogólnousprawniające

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Objawy świadczące o zagrożeniu endoprotezy:
- dyskretne utykanie na kończynę operowaną, 

jeśli wcześniej nie obserwowane

- uczucie narastającego skracania się kończyny 

operowanej

- pobolewania w pachwinie, udzie lub kolanie 

przy obciążaniu lub ruchach rotacyjnych

- wrażenie zmniejszającej się siły mięśni 

(mniejsza pewność przy obciążaniu 
operowanej kończyny)

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Rady praktyczne
- podwyższone siedzenie (WC)
- stanie z równomiernym obciążaniem kończyn
- skręcanie, zawracanie na obciążonej zdrowej 

kończyny

- unikanie znacznych obciążeń
- wstawanie z łóżka- najlepiej ze złączonymi 

nogami (podkładać nogę zdrową pod 

operowaną)

- mycie się (lepszy natrysk niż wanna)

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Rady praktyczne
- schylanie się z odsuwaniem nogi 

operowanej do tyłu

- ubieranie się (skarpetki, buty)
- chodzenie po schodach
- domowe porządki (klękać, nie kucać! zasada 

kąta prostego między tułowiem a udami)

- wsiadanie do samochodu- najpierw biodra, 

później nogi

- uprawianie ogrodu- zakaz używania łopaty
- sport

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

biodrowego coxarthrosis

• Rady praktyczne
- środki komunikacji: wsiadanie, wysiadanie; 

uważać na zakrętach, podczas hamowania itp.

- wycieczki:

- wybór terenu- płaski, równy, nie za twardy
- laska

- spanie- pozycje- unikać spania na boku 

operowanym

- zakaz opuszczania domu w trudnych 

warunkach pogodowych

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

Przyczyny:

• zmiany pourazowe (uszkodzenia więzadeł, 

łąkotek, chrząstki, wolne ciała, złamania)

• zmiany pozapalne (zapalenie 

nieswoiste,RZS, tbc)

• statyczne odchylenia osi kończyny 

(szpotawość, koślawość)

• ograniczenie ruchów stawu biodrowego i 

skokowego

• ograniczanie obciążania kończyny przeciwnej

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

Odczynowe zapalenie stawu w okresie 
ostrym charakteryzują:

• podwyższenie ciepłoty skóry
• wysięk stawowy
• bolesność
• ograniczenie ruchów
• zanik mięśnia czworogłowego uda

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

 

Objawy odczynowego zapalenia stawu po 

kilku latach:

• wyrośla kostne wyczuwalne na 

krawędziach stawowych kości udowej i 
piszczelowej

• RTG- odwapnienie końców stawowych 

kości, przewapnienie w okolicach 
tworzących się wyrośli kostnych

• Zwężenie szpary stawowej

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

• Leczenie zachowawcze:
- farmakologiczne- przeciwbólowe, 

przeciwzapalne, miorelaksacyjne

- fizykoterapia
- terapia manualna
- zaopatrzenie ortopedyczne
- kinezyterapia

– ćwiczenia w odciążeniu
– ćwiczenia izometryczne

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

Wskazania do implantacji sztucznych 
stawów kolanowych:

• mała aktywność chorego
• wiek ponad 60 lat
• dużego stopnia destrukcja stawu z małym 

zakresem ruchów

• duża niestabilność
• podwichnięcie stawu

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

Przeciwwskazania do endoprotezoplastyki:
• infekcje stawu lub jego okolicy
• artropatia
• zaburzenia siły mm kończyny operowanej 

(np. po udarach mózgu)

• zaburzenia ukrwienia kończyny

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

Cel rehabilitacji pooperacyjnej- 
odzyskanie:

• prawidłowej siły mięśni
• optymalnej ruchomości
• koordynacji ruchowej
• prawidłowej funkcji kończyny
• zaufania pacjenta do sprawności kolana

 

 

Choroba zwyrodnieniowa stawu 

kolanowego gonarthrosis

• unikanie przeciążenia wszczepionych 

struktur i zginania powyżej 100 stopni

• do 12 tygodni częściowe obciążanie 
• klękanie, kucanie – 6 miesięcy