SALMONELLA
Pałeczki gramm ujemne,
2400 typów
serologicznych
•
urzęsione,
nie
wytwarzają
przetrwalników,
nie
fermentują laktozy i nie
wytwarzają indolu;
• Rosną w warunkach
tlenowych
lub
są
względnymi
beztlenowymi;
•
mogą
wywoływać
bakteriemie i posocznice,
zapalenie opon mózgowo-
rdzeniowych
oraz
zakażenia
dróg
moczowych;
• odporne na wysychanie;
Źródła zakażenia
INFEKCJA
Okres wylęgania choroby to 8 do 48 godzin.
Objawami są:
• nudności,
• bóle brzucha i biegunka,
Salmonella Typhi, czyli pałeczka duru brzusznego,
wywołuje chorobę szerzącą się tylko wśród ludzi i
tylko ludzie są jej rezerwuarem. Choroba ta
objawia się wysoką gorączką, wymiotami,
biegunką lub zaparciami, na skórze pojawia się
wysypka.
CZYNNIKI WIRULENCJI
*endotoksyna: lipopolisacharyd (LPS);
*zdolność do produkcji i wydzielania egzotoksyn,
np.:
- enterotoksyna zakłócająca wymianę elektrolitów i
warunkująca powstawanie biegunek;
- cytotoksyna odpowiedzialna za destrukcję
komórek nabłonka, czego objawem są krwawienia
i owrzodzenia;
- zdolność do penetracji komórek organizmów
wyższych;
ETAPY INWAZJI
W pierwszym etapie komórki Salmonelli wiążą się z
receptorami nabłonkowymi;
Kolejnym jest inwazja zależna od rearanżacji szkieletu
komórki, która to umożliwia endocytozę bakterii.
Salmonella namnaża się endocytarnie w utworzonym
fagosomie.
W momencie fuzji fagosomu z błoną komórkową u
podstawy komórki nabłonka jelitowego dochodzi do
uwolnienia komórek Salmonelli. Bakterie przedostają
się do układu chłonnego i krwi, a z nią docierają do
różnych narządów i powodują zakażenia między
innymi wątroby, śledziony, nerek czy płuc.
SHIGELLA
• pałeczka gramm ujemna,
nieorzęsiona.
• wyróżnia się 4 podgrupy
serologiczne
na
podstawie
antygenu O: A-S dysenterine
(najbardziej zjadliwy serotyp),
B-S flexneri, C-S boydii oraz D-
S
sonnei
(powoduje
dekarboksylację ornityny i nie
rozkłada glukozy).
• Wszystkie są bezwzględnie
patogenne,
powodują
czerwonkę bakteryjną (krwawa
biegunka, choroba brudnych
rąk).
ZAKAŻENIE
Droga pokarmowa za pośrednictwem
• Brudnych rąk;
• Spożywanie skażonej, brudnej wody;
• Produktów zanieczyszczonych kałem ludzkim;
Bakterie
z
tego
rodzaju
uważa
się
za
chorobotwórcze,
nie
wchodzące
w
skład
naturalnej flory organizmu. Rezerwuar tych
pałeczek stanowią tylko ludzie.
OBJAWY
Symptomy choroby pojawiają się po 1-4 dniach od
kontaktu z patogenem. Pałeczki rzadko wnikają do
krwi i uczestniczą w sepsie.
Czerwonka pojawia się sezonowo (czerwiec-lipiec)
głównie w populacji dziecięcej.
Wczesne objawy to: gorączka, biegunki, kolkowe bóle
brzucha,
wzmożona
ruchliwość
jelit,
ogólne
osłabienie.
Wraz z zaawansowaniem w kale pojawia się śluz i
krew, w preparatach neutrofile. Niewielka dawka
infekcyjna (ok. 102 komórki) może wywołać
zakażenie u zdrowych osób.
PRZYSTOSOWANIE DO
ATAKOWANIA JELIT
Przystosowaniem jest zdolność przeżywania w
niskim pH żołądka. W pewnych fazach wzrostu
pałeczki adaptują się do kwasowego środowiska
kosztem tymczasowej utraty inwazyjności.
Gdy zmienia się pH otoczenia na neutralne lub
zasadowe w kolejnych odcinkach fenotyp
inwazyjności uaktywnia się, a odporność na niskie
pH spada.
ETAPY INWAZJI
Bakterie penetrują warstwy nabłonka jelit za pośrednictwem
makrofagów. W trakcie inwazji i namnażania bakterii w
komórkach dochodzi do zniszczenia komórek nabłonka,
czego objawem są krwawiące owrzodzenia.
Najważniejszym
mechanizmem
w
chorobotwórczości
Shigella jest enterozinwazja, obejmująca penetrację
komórki bakterii do wnętrza komórek nabłonka i
namnażanie się w nich, co prowadzi do całkowitej
destrukcji enterocytów.
Czynnik zjadliwości to głównie wytwarzanie toksyny Shiga,
która niszczy od wewnątrz komórki epitelialne i
enterocyty poprzez destrukcję podjednostki rybosomu
60S. Efektem jest również zaburzone zwrotne wchłanianie
jonów sodu. Mechanizm oddziaływanie enterotoksycznego
powoduje silne efekty neurotoksyczne.