ELEMENTY TREŚCI UMOWY
I.
ELEMENTY PRZEDMIOTOWO
ISTOTNE (essentialia negotii)
- są to ustawowo określone składniki
umowy, bez których umowa danego typu
nie mogłaby dojść do skutku i które
wyróżniają tę umowę w obrocie prawnym.
Np. składnikiem przedmiotowo istotnym
umowy sprzedaży jest określenie ceny
sprzedawanej rzeczy, a umowy najmu –
wysokości czynszu.
ELEMENTY TREŚCI UMOWY
II. ELEMENTY NIEISTOTNE (naturalia
negotii)
-
są to składniki umowy, które zostały określone w
ustawie i nawet nie zamieszczenie ich w treści
umowy powoduje, że będą one miały zastosowanie
do danej umowy na podstawie art. 56 k.c.
Art. 56 k.c.:
Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone,
lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia
społecznego i z ustalonych zwyczajów.
Np. przepisy o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej,
czy okresy wypowiedzenia umowy najmu.
ELEMENTY TREŚCI UMOWY
III. ELEMENTY PODMIOTOWO ISTOTNE
(accidentalia negotii)
-
są to składniki umowy, które nie mieszczą się
w ustawowej treści danego typu umowy – aby
stały się składnikiem umowy muszą wynikać z
woli stron i być zamieszczone w treści umowy.
Np. zastrzeżenie kary umownej, warunku, czy
nałożenie na obdarowanego polecenia przy
umowie darowizny.
SPOSOBY ZAWIERANIA UMÓW
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
(art. 66-70 k.c.)
NEGOCJAJCE (dawniej „rokowania”)
(art. 72-72
1
k.c.)
AUKCJA/PRZETARG
(art. 70
1
-70
5
k.c.)
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
Oferta jest to oświadczenie woli
zawierające stanowczą propozycję
zawarcia umowy, które określa co
najmniej konieczne elementy treści (tzw.
essentialia negotii) tej umowy.
Nie stanowi więc oferty np. propozycja
sprzedaży rzeczy bez określenia jej ceny.
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
Art. 543 k.c.: wystawienie rzeczy
w miejscu sprzedaży na widok
publiczny z oznaczeniem ceny
uważa się za ofertę sprzedaży.
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
A
rt. 71 k.c.:
Ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje,
skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób,
poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę,
lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.
Wyrok SN z dn. 20 października 1978 r.:
„Ogłoszenie w prasie o sprzedaży samochodów
nie ma cech oferty w rozumieniu art. 66 k.c.,
skoro
nie
zawiera
wszystkich
istotnych
postanowień mającej powstać w przyszłości
umowy. Tego rodzaju ogłoszenie należy uznać w
konkretnym przypadku za zaproszenie do
rozpoczęcia rokowań (art. 71 k.c.).”
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
Oferent – strona składająca ofertę;
Oblat – adresat oferty.
Oferent z momentem złożenia oferty jest nią związany,
tzn. oblat poprzez przyjęcie oferty może w każdej
chwili doprowadzić do zawarcia umowy.
Stan związania ofertą musi być ograniczony terminem,
tzn. nie ma ofert wiążących „w nieskończoność”.
OFERTA I JEJ PRZYJĘCIE
Jeśli oferent nie określił terminu, do którego uważa
ofertę za wiążącą obowiązują następujące reguły
kodeksowe:
jeśli oferta została złożona w obecności drugiej strony
lub za pomocą środka bezpośredniego
porozumiewania się na odległość (np. telefonu)
przestaje wiązać jeśli nie została przyjęta
niezwłocznie;
jeśli oferta została złożona w inny sposób (a więc nie
„bezpośrednio”- np. listownie) oferta przestaje wiązać
z upływem czasu, w którym oferent mógł w zwykłym
toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez
nieuzasadnionego opóźnienia.
„MILCZĄCE” PRZYJĘCIE
OFERTY
Zasada:
Milczenie podmiotu, do którego skierowana została
oferta nie może być poczytywane za zgodę na
zawarcie proponowanej mu umowy.
Wyjątek - art. 68
2
k.c.:
Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą
pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych,
ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności,
brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za
przyjęcie oferty.
„MILCZĄCE” PRZYJĘCIE
OFERTY
Warunki „milczącego” zawarcia umowy:
adresatem oferty (oblatem) musi być podmiot
prowadzący działalność gospodarczą
(przedsiębiorca) – warunek ten nie dotyczy
oferenta;
oferta musi zawierać propozycję zawarcia umowy
mieszczącej się w zakresie działalności
gospodarczej oblata;
oferent i oblat muszą pozostawać w stałych
stosunkach gospodarczych;
ZAWARCIE UMOWY W TRYBIE
NEGOCJACJI
Art. 72:
Jeżeli strony prowadzą negocjacje w
celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa
zostaje zawarta, gdy strony dojdą do
porozumienia co do wszystkich jej
postanowień, które były przedmiotem
negocjacji.
ZAWARCIE UMOWY W TRYBIE
NEGOCJACJI
Obowiązkiem negocjujących stron jest m.in.:
-
prowadzenie negocjacji „na serio” – z zamiarem
zawarcia umowy;
-
prowadzenie negocjacji rzeczowo i dynamicznie (bez
zbędnych opóźnień);
-
wzajemne informowanie się o wszelkich okolicznościach
mogących mieć znaczenia dla zawarcia umowy;
-
nie obciążanie drugiej strony zbytecznymi kosztami (np.
żądając zbędnych analiz, projektów, kosztorysów itp.);
-
zachowanie
w
tajemnicy
poufnych
informacji
uzyskanych podczas negocjacji;
ZAWARCIE UMOWY W TRYBIE
NEGOCJACJI – culpa in contrahendo
Culpa
in
contrahendo
(wina
w
kontraktowaniu) – odpowiedzialności za szkodę
wyrządzoną zachowaniem partnera rokowań, które
nie doprowadziło do zawarcia negocjowanej
umowy.
Art. 72 § 2 k.c.:
Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje
z naruszeniem dobrych obyczajów, w szczególności
bez zamiaru zawarcia umowy, jest obowiązana do
naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła
przez to, że liczyła na zawarcie umowy.
AUKCJA/PRZETARG
Aukcja:
-
procedura ma charakter ustny;
-
organizator aukcji nie ma prawa zamknięcia
aukcji bez wyboru oferty, chyba że takie
uprawnienie przewidział w warunkach aukcji;
Przetarg:
-
procedura ma charakter pisemny i jest
wieloetapowa;
-
oferenci nie są obecni przy podejmowaniu
decyzji o wyborze oferty.
AUKCJA
Art. 70
2
k.c.:
Oferta złożona w toku aukcji przestaje
wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant)
złożył ofertę korzystniejszą, chyba że w
warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.
Zawarcie umowy w wyniku aukcji
następuje z chwilą udzielenia przybicia
PRZETARG
Art. 70
3
k.c.:
Oferta złożona w toku przetargu przestaje wiązać, gdy
została wybrana inna oferta albo gdy przetarg został
zamknięty bez wybrania którejkolwiek z ofert (chyba
że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej).
Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić
na piśmie uczestników przetargu o jego wyniku albo o
zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru (gdyż nie
są oni obecni przy wyborze oferty).
Umowa zostaje zawarta dopiero z momentem
otrzymania przez zwycięzcę przetargu powiadomienia
(wyjątek – umowy wymagające formy szczególnej).
UMOWA PRZEDWSTĘPNA
Warunki ważności umowy przedwstępnej:
oznaczenie terminu zawarcia umowy
przyrzeczonej (definitywnej);
określenie istotnych postanowień
(essentialium negotii) umowy
przyrzeczonej.
SKUTKI NIEWYKONANIA
UMOWY PRZEDWSTĘPNEJ
1) SKUTEK SŁABSZY:
Art. 390 § 1 k.c.:
Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia
umowy przyrzeczonej uchyla się od jej
zawarcia, druga strona może żądać
naprawienia szkody, którą poniosła przez
to, że liczyła na zawarcie umowy
przyrzeczonej.
SKUTKI NIEWYKONANIA
UMOWY PRZEDWSTĘPNEJ
2) SKUTEK SILNIEJSZY:
Art. 390 § 2 k.c.:
Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni
zadość wymaganiom, od których zależy
ważność umowy przyrzeczonej, w
szczególności wymaganiom co do formy,
strona uprawniona może dochodzić
zawarcia umowy przyrzeczonej.
ZASTĘPCZE OŚWIADCZENIE
WOLI
Art. 64 k.c.:
Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające
obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego
oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.
Art. 1047. § 1 k.p.c.:
Jeżeli dłużnik jest obowiązany do złożenia
oznaczonego oświadczenia woli, prawomocne
orzeczenie sądu zobowiązujące do złożenia
oświadczenia zastępuje oświadczenie dłużnika.
LIST INTENCYJNY
List intencyjny (letters of intent) – podpisywany w trakcie
negocjacji dokument, wyrażający zgodny zamiar stron
zawarcia negocjowanej umowy.
Listy intencyjne określają zazwyczaj:
-
zakres dotychczasowych uzgodnień;
-
zagadnienia do dalszych negocjacji;
-
warunki prowadzenia negocjacji (czas, miejsce, osoby
negocjatorów itp.).
List intencyjny nie stanowi przyrzeczenia zawarcia umowy
ostatecznej - nie można na jego podstawie żądać wydania przez
sąd oświadczenia zastępczego.
Listy intencyjne traktować można co najwyżej jako umowy
określające zasady postępowania stron podczas rokowań,
których złamanie rodzi obowiązek naprawienia szkody na
zasadzie winy w kontraktowaniu (culpa in contrahendo).