background image

 

 

Systemy ochrony 
zdrowia

Zdrowie Publiczne –wykład 

background image

 

 

Definicje (1)

Ochrona zdrowia:

Obejmuje prawne i ekonomiczne podstawy tworzenia 

warunków sprzyjających utrzymaniu zdrowia (polityka 

podatkowa, ochrona środowiska, itp.) oraz polityki 

zdrowotnej

Polityka zdrowotna:

Jest dającym się wyodrębnić procesem intencjonalnie 

wywołanych zdarzeń odnoszących się do spraw w skali 

ponadjednostkowej, w którym to procesie obecne są 

rozstrzygnięcia o charakterze władczym. (Włodarczyk 1996)

Jest to skuteczne dążenie do realizacji celu zdrowotnego

Zdrowie publiczne:

(WHO) Jest to nauka i umiejętność (sztuka) zapobiegania 

chorobom, przedłużania życia oraz upowszechnienia zdrowia 

psychicznego i fizycznego oraz jego jakości poprzez 

zorganizowany wysiłek społeczeństwa. Jest także rozumiane 

jako struktury i procesy, poprzez które zdrowie populacji jest 

badane, chronione i promowane dzięki zorganizowanym 

wysiłkom społeczeństwa

Zadanie lub wysiłek, organizowany przez społeczeństwo dla 

celów ochrony, promocji i odzyskania zdrowia ludności

background image

 

 

Definicje (2)

Profilaktyka zdrowotna:

polega na przeciwdziałaniu chorobom i ich skutkom. 
Dzieli się na profilaktykę pierwszorzędową, gdy nie 
zachodzi niepożądane zjawisko chorobowe, drugiego 
stopnia w stosunku do osób ze zwiększonym ryzykiem 
wystąpienia choroby i trzeciego stopnia, obejmującego 
osoby chore. Tradycyjnie w tym modelu uwaga 
skoncentrowana jest na problemie zagrożenia 
chorobowego i działania kierunkuje się na właściwe dla 
danej choroby przeciwdziałanie

Promocja zdrowia:

Jest to działalność umożliwiająca ludziom zwiększanie 
kontroli nad sprawami dotyczącymi zdrowia i 
prowadzącymi do poprawy zdrowia. (WHO 1996)

Obejmuje:

edukację zdrowotną, której celem jest kształtowanie 
postaw i zachowań prozdrowotnych

organizację ochrony zdrowia-politykę zdrowotną oraz

profilaktykę chorób

promocja zdrowia = edukacja zdrowotna + polityka publiczna

(Tones w 1994 r.)

Edukacja zdrowotna

Ochrona zdrowia

Profilaktyka

Downie, Tannaabil, Tannabil

background image

 

 

Niektóre dane 

(WHO, 2001)

6,122 mld populacja świata

730 mln populacja w Europie (32 osoby na km2 - 110 w 
Azji)

Przyczyny umieralności:

32,5% - choroby zakaźne, choroby okresu 
okołoporodowego oraz niedobory żywieniowe

19,3% choroby infekcyjne (5,1% HIV)

58,5% choroby niezakaźne

29,3% układ sercowo-naczyniowy,

12,6% nowotwory złośliwe

9,0% urazy i zatrucia

2,1% wypadki drogowe

1,5% zamachy samobójcze

background image

 

 

Sprawa podstawowa:

nierówności w zdrowiu

Dobrostan

Zdrowie

Wzrost 
ekonomiczn
y

Kraje rozwinięte:

Bieda

Słaby rozwój 
ekonomiczny

Choroba

Kraje słabo rozwinięte:

background image

 

 

Opieka zdrowotna- jaki 
koszt?

2.000 mld USD = 9% produkcji światowej

1.000 mld USD wydaje ochrona zdrowia w 
USA

90% obciążenia chorobami- kraje biedne

10% dostępnych światowych środków w 
ochronie zdrowia w krajach biednych

56 mln zgonów rocznie na świecie

background image

 

 

Priorytety w 

zdrowiu 

(WHO)

Około 47% całkowitej światowej 
umieralności związane jest z 20 
głównymi czynnikami ryzyka, a 
ponad  33% umieralności jest 
związana z 10 wiodącymi 
czynnikami ryzyka

The World Health Report 2002, Reducing Risks, 

Promoting Healthy Life

1.

Tytoń

2.

Nadciśnienie tętnicze

3.

Alkohol

4.

Cholesterol

5.

Nadwaga

6.

Niskie spożycie warzyw i 
owoców

7.

Niska aktywność fizyczna

8.

Niedozwolone leki

9.

Niebezpieczny seks

10. Niedobór żelaza

background image

 

 

Wydatki na ochronę zdrowia 
na świecie 

(2000 dane WHO)

Kraj

PKB

% publiczne

Na głowę mieszkańca 

$

Afganistan

1

63,5

8

Rumunia

2,9

63,8

48

Albania

3,4

62,1

41

Bułgaria

3,9

77,6

59

Chiny

5,3

36,6

45

Polska

6

69,7

246

Gruzja

7,1

10,5

41

Węgry

6,8

75,7

315

Czechy

7,2

91,4

358

Australia

8,3

72,4

1.698

Kanada

9,1

72,0

2.058

Francja

9,5

76

2.057

Niemcy

10,6

75,1

2.422

USA

13

44,3

4.499

background image

 

 

Chart 1. Health expenditure as a percentage of GDP, 2001

13,9

10,9

10,7

9,7

9,5

9,4

9,2

9,2

9,0

8,9

8,9

8,7

8,6

8,4

8,3

8,2

7,7

7,6

7,6

7,5

7,3

7,0

6,8

6,6

6,5

6,3

5,9

5,7

5,6

0

2

4

6

8

10

12

14

16

United States

Switzerland

Germany

Canada

France

Greece

Portugal

Iceland

Belgium

Australia*

Netherlands

Sweden

Denmark

Italy

Norway

New Zealand

Austria

J apan*

United Kingdom

Spain

Czech Republic

Finland

Hungary

Mexico

Ireland

Poland

Korea*

Slovak Republic

Luxembourg*

% of GDP

percent GDP

* 2000.

Wydatki na ochronę zdrowia jako % 
PKB 

(OECD 2002)

background image

 

 

Polska: Wysokość środków w 
ochronie zdrowia

Polska

123.000 Lekarzy, dentystów, farmaceutów (25,000)

200.000 pielęgniarek i położnych

Ogólne zadłużenie w ochronie zdrowia 10 mld PLN

background image

 

 

System ochrony zdrowia 
dzisiaj

Obecny model świadczenia opieki zdrowotnej jest kombinacją 

podstawowych wzorców, które powstały pod koniec XIX wieku

Zorientowane na podaż

W latach 1940-1950 narodowe systemy ochrony zdrowia, w oparciu 

o społeczne ubezpieczenie

Promocja podstawowej opieki zdrowotnej oraz powszechnej 

dostępności (universal coverage). Konferencja WHO/UNICEF w 

Ałma-Ata w 1978 roku

Zorientowana na popyt

Lata 1980-1990. Pieniądz podążający za pacjentem. Odsunięcie od 

bezpośredniej alokacji z budżetu

Centralne planowanie i finansowanie

Zależny od środków pozyskanych z podatków oraz na sieci 

publicznych świadczeniodawców

background image

 

 

Modele ochrony zdrowia (1)

Bismarck

Beveridge

Siemaszko

Środki pozyskiwane w 

ramach obowiązkowego 

poboru, zależnego od 

wysokości zarobków

Środki pozyskiwane w 

ramach podatków 

powszechnych i innych 

źródeł publicznych

Środki pozyskiwane w 

ramach podatków 

powszechnych i innych 

źródeł publicznych

Osoba uprawniona to ta, 

która płaci składki 

(pracownik oraz jego 

rodzina)

Uprawniony każdy 

obywatel

Uprawniony każdy 

obywatel

Składki pobierane prze 

quasi-publiczne, fundusze 

działające nie dla zysku-  

fundusze zdrowotne

Składki pobierane 

centralnie poprzez 

organizacje prowadzone 

przez Rząd lub samorząd 

terytorialny

Składki pobierane 

centralnie poprzez 

organizacje prowadzone 

przez Rząd lub 

przedstawicieli rządu w 

terenie

Koszyk świadczeń 

refundowanych ustalany 

poprzez wykluczenia (np.. 

Opieka dentystyczna, 

chirurgia plastyczna, 

rehabilitacja) 

Koszyk świadczeń 

refundowanych 

ograniczany zakresem 

publicznych inwestycji

Koszyk świadczeń 

refundowanych 

ograniczany zakresem 

publicznych inwestycji

Świadczeniodawcy 

zorientowani rynkowo 

(lecznictwo otwarte) lub 

placówki publiczne 

działające nie dla zysku 

(lecznictwo zamknięte)

Świadczeniodawcy 

przeważnie publiczni

Pojedynczy publiczny 

Świadczeniodawca

background image

 

 

Modele ochrony zdrowia (2)

Bismarck

Beveridge

Siemaszko

Refundacja dla świadczeniodawców 

w oparciu o zawierany kontrakt

Alokacja środków z poziomu 

centralnego do regionów, 

zgodnie z centralnie 

zaplanowanymi regułami

Alokacja środków z poziomu 

centralnego do regionów, zgodnie 

z centralnie zaplanowanymi 

regułami

Kontrakty indywidualne w oparciu o 

negocjacje, ograniczane centralnie 

(np. maksymalne stawki)

Alokacja środków 

uwzględniająca infrastrukturę i 

wielkość populacji

Alokacja środków uwzględniająca 

infrastrukturę i wielkość populacji

Płatność za usługę

Kapitacja oraz budżety globalne 

(głównie lecznictwo zamknięte) 

Budżet ograniczony do szeregu 

indeksów infrastruktury (np. liczba 

zatrudnionego personelu)

Współpłacenie

Współpłacenie ograniczone

Brak współpłatności (szara strefa)

Wolny wybór świadczeniodawcy, 

brak ograniczeń (nie ma gate-

keeper’a)

Gate-keeper, skierowania 

Regionalizacja 

background image

 

 

Systemy ochrony zdrowia

Obejmuje 
wszystkich 
obywateli w 
ramach 
obowiązkowej 
płatności 
pracodawcy i 
pracownika do 
funduszu 
chorobowego. 
Zapewnienie 
usługi poprzez 
publicznego i 
prywatnego 
świadczeniodawcę

Centralne planowanie 
& finansowanie, w 
ramach podatków 
oraz świadczeniu 
publicznemu. Środki 
dystrybuowane przez 
budżet

Państwo 
zaangażowane w 
sposób 
ograniczony, 
wobec wybranych 
populacji. 
Pozostałe 
świadczenia- 
prywatne

Indywidualne konta 
zdrowotne

background image

 

 

Działania efektywne 

(WHO)

Promocja zdrowego środowiska dla dzieci

Wzmocnienie działań związanych z 

żywieniem, bezpieczeństwem żywności i 

żywienia, itd.

Działania zapobiegawcze w celu redukcji 

zapadalności na HIV

Obniżenie ryzyka związanego z chorobami 

układu sercowo-naczyniowego

Walka z uzależnieniem od tytoniu

background image

 

 

World health report 2000

Funkcjonowanie 
narodowych systemów 
ochrony zdrowia

Dobre zdrowie

Spełnienie oczekiwań 
populacji

Sprawiedliwość kontrybucji 
finansowej

Funkcje systemu

Świadczenie usług

Źródła finansowania

Finansowanie

Stewardship

background image

 

 

Priorytety zdrowia w UE

Zdrowie publiczne

Edukacja oraz ochrona dzieci i młodzieży- 

wpływanie na zdrowie populacji, 

niwelowanie nierówności w zdrowiu zarówno 

w ramach krajów członkowskich, jak i 

pomiędzy nimi, zmniejszenie obciążenia 

chorobami (tytoń, otyłość, alkohol, 

HIV/AIDS)

Wspieranie działań mających na celu 

poprawę zdrowia publicznego z 

wykorzystaniem niskich nakładów, np. w 

zakresie szczepień przeciw grypie

Współpraca pomiędzy krajami 

członkowskimi w zakresie rozwijania 

wspólnych strategii w związku z wpływem 

innych polityk UE

Współpraca pomiędzy krajami 

członkowskimi w zakresie poprawy 

skuteczności i efektywności nowych 

technologii, zarządzania i efektywnych 

inwestycji

Analiza danych dotyczących zdrowia

Ochrona konsumencka

Współpraca z organizacjami konsumenckimi 

w celu wzmocnienia ochrony konsumenckiej

Wzmocnienie wiedzy konsumenckiej 

(szczególnie młodzieży) poprzez edukację

Lepsza współpraca pomiędzy władzami 

krajów członkowskich

Współpraca w zakresie wymiany danych

Poprawa środowiska prawnego

Łańcuch żywnościowy

Szkolenia krajów członkowskich w 

zakresie stosowania wymagań 

prawnych

Koordynacja kontroli granicznej w 

zakresie bezpieczeństwa żywności

Ochrona zwierząt

Koordynacja w zakresie wdrożenia norm 

higieny, bezpieczeństwa żywności i 

żywienia

Koordynacja pomiędzy inspektoratami 

weterynaryjnymi UE w zakresie 

zwalczania chorób zwierząt i chorób 

odzwierzęcych

Współpraca pomiędzy laboratoriami 

badawczymi krajów UE

Współpraca pomiędzy agencjami 

kontrolnymi oraz rozwój systemu 

wczesnego ostrzegania

background image

 

 

Priorytety zdrowotne Polski

Narodowy Program Zdrowia 2006-2015

Umacnianie zdrowia i wyrównywania różnic 

terytorialnych i społecznych poprzez wpływ na 

styl życia a także wyrównywanie szans osób 

starszych i niepełnosprawnych

Wczesne wykrywanie i leczenie najczęściej 

występujących chorób w odwracalnych ich 

stadiach ze szczególnym uwzględnieniem 

świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej i 

pomocy doraźnej w stanach zagrożenia życia

Ochrona zdrowia ludności przed najczęstszymi 

zagrożeniami

background image

 

 

Polska

Zasady ogólne, „strony” w systemie

Solidaryzm społeczny

Równy dostęp do świadczeń 
zdrowotnych

Swobodny wybór lekarza 
ubezpieczenia zdrowotnego

Oddzielenie organizacyjne 
oraz funkcjonalne Płatnika od 
Świadczeniodawcy

Organizacja Narodowego 
Funduszu Zdrowia (NFZ), jako 
dysponenta środków 
ubezpieczenia zdrowotnego

NFZ organizacja nie dla zysku

Zrównoważenie przychodów i 
kosztów NFZ

Pacjent, grupy konsumenckie

Parlament

Rząd i Minister Zdrowia

Narodowy Fundusz Zdrowia

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia 
Społecznego

Samorząd Terytorialny

Organ powołujący niepubliczny 
zakład opieki zdrowotnej

Zakłady Opieki Zdrowotnej

Korporacje zawodowe

Praktyki lekarskie i pielęgniarskie

Dostawcy

background image

 

 

Przepływy finansowe

background image

 

 

Świadczenioda
wca

Narodowy 
Fundusz 
Zdrowia

Samorząd 
terytorialny

Minister 
Zdrowia inni 
Ministrowie

Pacjent/klient, 
płacący za 
usługę

Inny 
świadczenioda
wca

Inny 
świadczenioda
wca

Środki 
niepubliczne

Środki 
publiczne

background image

 

 

background image

 

 

Ochrona zdrowia- ile to kosztuje?

W roku 2012 wydatki na ochronę zdrowia 

osiągną 3.1 tryliona $ 

(Modern Healthcare’s Daily Dose, 7  

Luty, 2003)

„...Do 2012 roku wydatki na ochronę zdrowia w U.S.A. prawie się podwoją 
do wysokości 3.1 tryliona USD z wysokości około 1.55 tryliona USD w 2002 
roku, ... . Oznacza to, że osiągną one wysokość 17.7% PKB do 2012 roku, 
porównując do 14.8% w 2002. Wydatki na hospitalizacje wzrosną do 860 
mld USD w 2012 z 484.6 mld USD w 2002, .... „


Document Outline