ŻYWIENIE OSÓB      
           STARSZYCH

CHARAKTERYSTYKA ORGANIZMU 
OSÓB STARSZYCH



Starzenie się jest naturalnym 
procesem biologicznym

 



Organizm starzeje się od 40 roku 
życia, natomiast objawy 
uwydatniają się po 60 roku życia. 

PODZIAŁ ZMIAN ZACHODZĄCYCH W 
ORGANIZMIE CZŁOWIEKA



Zmiany w starzejącym się 

organizmie możemy 

podzielić na:

zewnętrzne:

- zwiotczenie skóry i mięśni

- zmarszczki

- siwienie

- wypadanie włosów

- wypadanie zębów

- obniżenie sprawności ruchowej

- osłabienie wzroku

wewnętrzne:

- zaburzenia układu pokarmowego 

przejawiające się upośledzeniem 

czynności wydzielania soku 

żołądkowego,

         

-zmniejszeniem się wydzielania 

soków     trawiennych, znacznym 

zahamowaniem ruchów    

robaczkowych (perystaltyki) jelit

 - zaburzenia równowagi kwasowo-

zasadowej

   - zwiększenie utraty wapnia i fosforu 

co doprowadza do odwapnienia i 

kruchości kości

   - zaburzenia układu krążenia – 

miażdżyca naczyń

   - obniżenie sprawności umysłowej

ZAPOTRZEBOWANIE KALORYCZNE



Po przekroczeniu 64 roku życia 
zapotrzebowanie kaloryczne 
zmniejsza się.



 Wartość kaloryczna dziennych 
posiłków powinna się mieścić 

   w granicach 1800-2200kcal.

NORMY ŻYWIENIA



 

Podstawowe składniki żywności:

   Wartość energetyczna: 
    2200 – 2650 kcal

- Białko:      65 – 70g
- Tłuszcze:  61 – 74g 
- Węglowodany:   300g 

 

 



Składniki mineralne:

 
-Wapń:      1000 mg
- Fosfor:     800mg
- Magnez:   350mg
- Żelazo:    15mg
- Cynk:      16mg
 -Jod:         160g

 -Fluor:      2,0 – 4,0mg

Witaminy:



 Wit. A:     900g



 Wit. D:     10g



 Wit. E:      10mg



 Wit. K:      0g



 Wit. C:      65mg



 Wit. B1:    1,5mg



 Wit. B2:    2,0 – 2,2mg



 Wit. PP:    18 – 20mg



 Wit. B6:    2,2 – 2,4mg



 Wit. B12:  2,5g 



 Folacyna:  320 - 340g



Należy podkreślić potrzebę 
zwiększenia podaży w diecie przez 
uzupełnienie farmakologiczne. 
Niedobór witaminy D ma istotne 
znaczenie w przyspieszeniu u osób 
w starszym wieku utraty masy 
kostnej i zwiększeniu ryzyka złamań.

Racje pokarmowe

-Produkty zbożowe   266g
-Mleko i produkty  mleczne 850g
-Jaja 2/5szt.
-Mięso, wędliny i ryby 80g
-Masło 30g
-Inne tłuszcze 14g

-Ziemniaki 350g
-Warzywa i owoce obfitujące w 

Wit. C 190g

-Warzywa i owoce obfitujące w 

Karoten  110g

-Inne warzywa i owoce 227g 
-Strączkowe 3g
-Cukier i słodycze 30g

ZASADY  ŻYWIENIA BLUDZI 
STARSZYCH

    W miarę upływu lat funkcje trawienne 

są coraz mniej sprawne, dlatego 
jednym z warunków prawidłowego 
żywienia ludzi starszych jest 
bezwarunkowo utrzymanie diety na 
takim poziomie, aby zawarte w niej 
produkty nie przekraczały 
rzeczywistego zapotrzebowania. 

JAKIE POWINNO BYĆ POŻYWIENIE 
U OSÓB STARSZYCH

 

  - urozmaicone

   - lekko strawne

   - wysoko wartościowe, ale o niższej   

     

     wartości energetycznej niż dla 

młodych

   

- powinno ono zawierać 

dostateczną ilość białka, witamin 

i soli mineralnych zwłaszcza 

wapnia, potasu i żelaza.

   - Ludzie starsi powinni jadać 

częściej, ale mniejsze 

objętościowo posiłki 4-5 razy 

dziennie. 

NA CO NALEŻY ZWRÓCIĆ 
SZCZEGÓLNĄ UWAGĘ?

 - Przy sporządzaniu potraw należy 

uwzględnić stan uzębienia i układu 

trawiennego

 - Ludzie w wieku starczym nie mogą 

się przejadać.

 

Zalecane są wysoko wartościowe oleje 

roślinne, zawierające niezbędne 

nienasycone kwasy tłuszczowe 

(NNKT), gdyż zmniejszają one 

zawartość cholesterolu w surowicy 

krwi, przez co zapobiegają 

przedwczesnemu starzeniu się 

naczyń. 

 



Należy spożywać dużo białka, 
zwłaszcza zwierzęcego. Jego 
dostateczne ilość zapobiega 
zanikowi mięśni i innych tkanek, 
co przeciwdziała równocześnie 
przedwczesnemu starzeniu się.

CO POWINIEN ZAWIERAĆ 
JAŁOSPIS?



W jadłospisie osób starszych powinny często 

występować takie produkty jak:

     - chude mięso

- twaróg 

     - sery

- słodkie i zsiadłe mleko

     - owoce i warzywa (zawarta w nich celuloza 

wspomaga  

       perystaltykę  jelit, a wit. C unieszkodliwia 

cholesterol   

       zamieniając go a kwasy żółciowe).



Bardzo ważny jest również sposób 
przygotowanie potraw.



 Przede wszystkim podaje się    

    potrawy gotowane bądź duszone
    z małą ilością tłuszczu.

JAKIE SĄ PRZECIWWSKAZANIA?

   - Osoby starsze nie mogą spożywać
    potraw ciężko strawnych, tłustych
    i wzdymających.

   - Należy ograniczyć tłuszcze zwłaszcza 

zwierzęce.

   - Aby zapobiec przedwczesnemu starzeniu 

się naczyń ogranicza się spożycie żółtek i 

mięsa wieprzowego. 

  - Ponadto ogranicza sie cukier 
   w jego widzialnej postaci, słodycze i 

słodzone napoje.

  -Osoby starsze powinny wykluczyć 

picie alkoholu, mocnej kawy i 
herbaty oraz palenia tytoniu. 

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS DLA 
OSOBY STARSZEJ



Pierwsze śniadanie:

-ser biały, chudy ze szczypiorkiem 
 i rzodkiewkami

-kajzerka z margaryną

-herbata z mlekiem



Drugie śniadanie:

-Banan
-jogurt z musli

     Obiad:

-barszcz ukraiński
-ryba pieczona w folii
-Ziemniaki
-surówka z kapusty, marchewki i oleju
-sok owocowy



Podwieczorek:

-Pomarańcza



Kolacja:

-chleb razowy z margaryną
-parówka cielęca
-tarta marchew z jabłkiem
-woda mineralna

WNIOSKI

          

-Podsumowując pamiętajmy ze 

przy żywieniu osób starszych po 60 

roku życia należy bezwzględnie 

ograniczyć ilość spożywanego 

tłuszczu szczególnie pochodzenia 

zwierzęcego. 

          
                    

-Dieta tych osób powinna 

odpowiada założeniom diety 

lekkostrawnej w której należy 

unikać produktów smażonych, 

tłustych ciast, ostrych 

przypraw, kremów. 

 

-Zgodnie z normami na energie i 

składniki odżywcze a moimi 

obliczeniami występuje nadmiar 

białka, tłuszczów, wapnia,żelaza i 

Wit C.

      -Nadmiar spożycia białka może 

przyczynić się do nadmiernego 

przeciążenia nerek na wskutek 

zwiększonego wydalania moczu.

    -Nadmiar tłuszczu może 

doprowadzić do otyłości oraz wielu 

chorób związanych z otyłością tj. 

choroby wątroby, układu krążenia, 

cukrzyca, miażdżyca itp.

          

          

  -Nadmierna ilość wapnia, żelaza 

oraz Wit C nie szkodzi 

organizmowi, a nie wykorzystane 

są wydalane z kałem lub moczem. 

    -Posiłki dla tej grupy ludności 

powinny dobrane być  pod 

względem estetycznym, 

kolorystycznym i smakowym.

- Atrakcyjność takich posiłków pobudzi 
zmniejszone łaknienie ( co u osób starszych 
jest często spotykane ) i sprzyjać będzie 
lepszemu wchłanianiu składników  
odżywczych.

          
     -Należy pamiętać iż są to osoby starsze, 

które w wyniku starzenia ubywa w organizmie 
wody, następują zmiany w układzie krążenie 
itp. i szczególnie im  należy podawać posiłki 
zdrowe i pełnowartościowe. 

Bibliografia



Hryniewiecki L.: Żywienie ludzi w wieku starczym i 
podeszłym.Nowa Klinika 1998; 12: 1244–1249.



Wiśniewska-Roszkowska K.: Starość jako zadanie. IWPAX, 
Warszawa 2001.



Ziemlański Ś., Bułhak-Jahymczyk B., Budzyńska-
Topolowska J.,Panczenko-Kresowska B., Wartanowicz M.: 
Normy żywienia dla ludności w Polsce. Normy dla 
dorosłych. Cz. II. Kwartalny Biuletyn Polskiego 
Towarzystwa Dietetyki 1996; 2: 28–38.



Roszkowski W.: Żywienie osób starszych  Hasik J., 
Gawęck J.(red.). W: Żywienie człowieka zdrowego i 
chorego. PWN, Warszawa 2000