Bioetyka

• B. Chyrowicz, O sytuacjach bez wyjścia w etyce. 

Kraków 2008.

• R. Fenigsen, Eutanazja: śmierć z wyboru? 

Poznań 1997 

• B. Mepham, Bioetyka. Warszawa 2008..
• M. Nowacka, Etyka a transplantacje. Warszawa 

2003.

• T. Pietrzykowski, Spór o eutanazję. Katowice 

2007.

• K. Szewczyk, Bioetyka. Medycyna na granicach 

życia. Warszawa 2009.

• Akty prawne: http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php

 

 

Powstanie bioetyki

• w wyniku potrzeby publicznej debaty na 

początku lat 60-tych nad dostępnością 
nowych, bardzo kosztownych technik 
dializy dla uboższej części społeczeństwa. 

• W wyniku doświadczeń II wojny, kiedy to 

wykorzystywano rozwój medycyny do 
eksperymentów medycznych na rasach 
innych niż biała i ludziach pochodzących z 
niższych warstw społecznych.

 

 

Dylemat 

• Potocznie: trudny wybór pomiędzy dwoma 

alternatywnymi możliwościami. Obie opcje wyboru 
mają charakter atrakcyjny. 

• coś więcej niż problem (ten można np. odłożyć na 

później

• nie jest sytuacją, gdzie łatwo można wskazać 

strategię jej rozwiązania, to sytuacja bez wyjścia, 
patowa. 

• dylematy moralne są nasycone dramatem: broniąc 

jednej wartości, przekreślam drugą; powstają wtedy, 
gdy zdaję sobie sprawę, że nie da się uratować 
wszystkiego, a płacona cena jest wysoka. 

 

 

Sposoby uprawiania 

bioetyki

• pryncypializm (J. F. Childress)
• kazuistyka
• feministyczna etyka opiekuńczości
• bioetyka kulturowa
• etyka troski ograniczanej 

sprawiedliwością (K. Szewczyk) 

 

 

J. F. Childress, Zasady etyki 

medycznej, Warszawa 1996.

• autonomii; działanie autonomiczne to takie, które 

jest podjęte przez każdego, kto działa ze 
zrozumieniem i bez wpływu czynników zewnętrznych

• nieszkodzenia:  nie powinno się wyrządzać zła ani 

krzywdy, która jest złem

• Dobroczynności - powinno się: zapobiegać złu lub 

krzywdzie, eliminować zło lub krzywdę, 
powiększać dobro.

• Sprawiedliwości
• każda z powyższych zasad zachowuje absolutną 

wartość, dopóki nie wejdzie w konflikt z inną

 

 

Inna wersja 

pryncypializmu

• Zasada równi pochyłej
• Zasada mniejszego zła: wybieramy dobro, 

które stoi wyżej

• Zasada koniecznego zła: nie istnieje 

wyższa aksjologicznie całość od 
indywidualnej osoby i świadomy wybór tego 
rodzaju zachowania godzącego w osobę jest 
zawsze wyborem zła moralnego. 

• Zasada podwójnego skutku: zły skutek 

nie jest wprost zamierzony, lecz jedynie 
dopuszczony jako ewentualne następstwo 
czynu dobrego.

 

 

wolno spełnić czynność, z której wynika 

podwójny skutek: dobry i zły, o ile są 

spełniona następujące warunki:

• sama czynność jest dobra lub obojętna, a 

przynajmniej nie jest zakazana, aby przeszkodzić 
spełnieniu złego skutku; np. obrona własna

• skutek dobry nie wynika za pośrednictwem skutku 

złego, ale równocześnie z nim, albo wcześniej od 
niego

• skutek zły, chociaż przewidziany, nie jest jednak 

zamierzony, ale tolerowany, dopuszczony przez 
sprawcę

• zachodzi odpowiednio ważna przyczyna, 

proporcjonalnie wielka w porównaniu ze złym skutkiem

 

 

Bioetyka kulturowa

• U jej podstaw leżą 3 tezy mocno 

zakorzenione w naszej kulturze: 

• 1) człowiek jest zdolny do rozwoju, a 

zarazem podatny na cierpienie i 
kruchość

• 2) społeczeństwo jest moralnie dobre
• 3) grecki prometeizm i zgoda na 

pewną nieredukowalną sumę cierpień

 

 

Wyróżniki kultury 

zachodniej

• Medykalizacja życia
• strach przed śmiercią
• pogłębiające się osamotnienie 

ludzi

• konfrontacja dwóch modeli 

uprawiania medycyny: walka o 
pacjenta i model opiekuńczy

 

 

Konsekwencje uprawiania 

medycyny w takim modelu

• Wzmacnia się lęk przed śmiercią
• rozbudza się nadzieję na 

technologiczną nieśmiertelność, co 
powoduje wzrost osamotnienia i 
poczucia winy

• nastawienie roszczeniowe 

lekceważące rachunek 
ekonomiczny

 

 

Etyka troski ograniczonej 

sprawiedliwością (K. Szewczyk)

• ściśle związana z dziedzictwem kulturowym Europy
• Walka z medykalizacją
• stosunek lekarz- pacjent jest szczególnym, w sensie 

partykularnym, przypadkiem umowy o charakterze 
przymierza łączącego wszystkich ludzi

• drugi to ktoś słaby, podatny na cierpienie i ból
• człowiek, to ucieleśniony duch
• pacjent wymagający opieki jest mistrzem inicjującym 

dialog moralny

• pełna troski obecność przy chorym
• troska o pacjenta jest limitowana sprawiedliwością