Transplantacje
Transplantacje
Odróżnia się następujące
rodzaje transplantacji
•Autotransplantacje,
allotransplantacje,
ksenotransplantacje
•ex mortuo, ex vivo
Problemy etyczne
• Traktowanie ludzkich zwłok
• określenie momentu śmierci
• handel ludzkimi organami
• granice transplantacji
• przeszczepy jako forma reinkarnacji
• podejmowanie decyzji za osoby
niepełnosprawne umysłowo i nieletnie
• zabijanie zwierząt wyższych w celu
pozyskania ich organów
Z jednych ludzkich zwłok
można pobrać
•
dwie nerki, serce, wątrobę, trzustkę, płuca, a
więc uratować 6 osób, ponadto dwie następne
mogą rozpocząć dializę.
•
rogówkę i jądra w przypadku mężczyzn, dzięki
czemu można komuś poprawić jakość życia.
•
fragment jelita, szpik kostny, tchawica, skóra,
mięśnie, nerwy, usta, dłonie wraz z
przedramieniem.
•
Ludzkie zwłoki są także używane do testowania
bezpieczeństwa poduszek samochodowych, a
zwłoki dzieci do testowania bezpieczeństwa
fotelików samochodowych.
Z jednych ludzkich zwłok
można pobrać
•
dwie nerki, serce, wątrobę, trzustkę, płuca, a
więc uratować 6 osób, ponadto dwie następne
mogą rozpocząć dializę.
•
rogówkę i jądra w przypadku mężczyzn, dzięki
czemu można komuś poprawić jakość życia.
•
fragment jelita, szpik kostny, tchawica, skóra,
mięśnie, nerwy, usta, dłonie wraz z
przedramieniem.
•
Ludzkie zwłoki są także używane do testowania
bezpieczeństwa poduszek samochodowych, a
zwłoki dzieci do testowania bezpieczeństwa
fotelików samochodowych.
Sytuacja prawna w Polsce:
nie wymaga się zgody
rodziny na obranie organu,
ale zawsze o ta zgodę się
pyta.
Ustawa z 30.08. 1991 o
zakładach opieki zdrowotnej,
art. 24, us.1, “Dopuszcza się
pobranie ze zwłok narządów
lub tkanek dla celów
leczniczych, jeżeli osoba
zmarła nie wyraziła za życia
sprzeciwu”
Kolejne rodzące się
pytania
• pozostawienie zwłok w ziemi lub
ich spalenie można traktować jako
nierozsądne marnotrawienie
• czy nakaz ratowania życia nie stoi
wyżej od nakazu respektowania
prawa człowieka do świadomej
decyzji o sobie?
Czy transplantacje, to współczesny
kanibalizm?
• w wyniku transplantacji następuje
wchłonięcie części organizmu jednego
człowieka przez innego człowieka, czyli
swoiste “zjadanie”. A więc czy przeszczep
organu różni się istotnie od zjedzenia go?
• Wolniewicz: “Wbrew tendencji naszej epoki
trzeba rzeczy nazwać po imieniu:
transplantacja jest to żerowanie na
trupach, nowoczesne ludożerstwo,
neokanibalizm”.
Ksenotransplantacje
• silniejsza reakcja odrzuceniowa
• groźba zakażenia biorcy chorobą
odzwierzęcą
• dawcy filogenetyczni bliscy – szympans i
pawian;
• dawcy filogenetyczni odlegli – świni
• potrzeby transplantologii doprowadzą do
opracowania metod hodowli genetycznie
przystosowanych zwierząt jako żywych
pojemników przechowywania organów i
tkanek do przeszczepów
Spór o status embrionu
ludzkiego
• Czy wszystko, co fizycznie możliwe,
jest zarazem moralnie dobre?
• Niszcząc ludzki embrion niszczymy
coś, czy kogoś?
• Czy status osoby ludzkiej należy
przyznać na każdym szczeblu
rozwoju człowieka?
Zwolennicy badań nad
embrionem
Embrion nie jest istotą
ludzką, bo nie ma
biologicznego powodu do
przyznania pełnego statusu
osobowego kilku
komórkowemu organizmowi
tylko dlatego, że w interakcji
z organizmem matki może
stać się osobą
Przeciwnicy badań nad
embrionem
Jeżeli nie ma powodu do przyznania statusu
osoby ludzkiej embrionowi ludzkiemu, to nie
ma także podstaw, by tą godność mu
odebrać.
„Wyobraźmy sobie mur, zza którego słychać
bawiące się dzieci. Mamy pewne przesłani,
by sądzić, że to nagranie i dzieci tam
jeszcze nie ma. Mur jest wysoki, nie
możemy sprawdzić naszych podejrzeń. W
tych okolicznościach wymogiem
elementarnej ostrożności jest
powstrzymanie się od działań, które
mogłyby zagrozić życiu lub zdrowiu dzieci.”
(Szewczyk, Bioetyka, s. 237)
Od jakiego momentu mamy do czynienia
z osobą ludzką?
• Moment połączenia komórki jajowej z plemnikiem
(wtedy określa się kod genetyczny) - zygota i noworodek
są tymi samymi, bytami, choć nie takimi samymi;
• osiągnięcie takiego stadium rozwoju, w którym nie
będzie już mogły powstać bliźniaki jednojajowe (do 14
dni)
• pojawienie się zaczątków układu nerwowego (6-26
tydzień)
• zdolność do samodzielnego ruchu (13-20 tydzień)
• możliwość życia poza organizmem matki (w Polsce 25-
27 tydzień)
• moment narodzin
Kodeks etyki lekarskiej:
Art. 45.
1. Lekarz uczestniczący w eksperymentach
medycznych musi je przeprowadzać zgodnie z
zasadami badań naukowych. Eksperymenty z udziałem
człowieka powinny być poprzedzone badaniami in vitro
oraz in vivo na zwierzętach. Zwierzęta poddawane
eksperymentom należy odpowiednio traktować i w
miarę możliwości chronić przed cierpieniem.
2.
Lekarzowi nie wolno przeprowadzać eksperymentów
badawczych z udziałem człowieka w stadium
embrionalnym.
3. Lekarz może przeprowadzać eksperymenty
lecznicze z udziałem człowieka w stadium
embrionalnym tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści
zdrowotne w sposób istotny przekraczają ryzyko
zdrowotne embrionów nie poddanych eksperymentowi
leczniczemu.
.
Art. 46.
Projekt każdego eksperymentu z udziałem
człowieka powinien być jasno określony i
przedłożony do oceny niezależnej komisji
etycznej w celu uzyskania jej akceptacji.
Art. 47.
Eksperyment medyczny z udziałem
człowieka może być przeprowadzony
wyłącznie pod nadzorem lekarza
posiadającego odpowiednio wysokie
kwalifikacje.
Eutanazja
• Eugenika - koncepcja rozwoju ludzkości przez
odpowiedni dobór i selekcję „pozytywnych”
cech dziedzicznych, jakimi charakteryzują się
„zdrowe” i „silne” osoby (I poł. XX wieku).
• rozwój medycyny w latach 70-tych
• prawo pacjenta do odmowy leczenia
• rachunek ekonomiczny
• „testament życia”
• dekryminalizacja eutanazji
• Eugenika - koncepcja rozwoju ludzkości przez
odpowiedni dobór i selekcję „pozytywnych”
cech dziedzicznych, jakimi charakteryzują się
„zdrowe” i „silne” osoby (I poł. XX wieku).
• rozwój medycyny w latach 70-tych
• prawo pacjenta do odmowy leczenia
• rachunek ekonomiczny
• „testament życia”
• dekryminalizacja eutanazji
Historia wprowadzania
eutanazji
• Australia, Terytorium Północne,
1995 (obow. 2 lata)
• Holandia 2001
• Belgia 2002
• Stan Oregon
Terminy związane z
eutanazją
• Wspomagane samobójstwo
(pacjent sam podejmuje decyzję i
wprowadza ją w czyn oraz
korzysta z pomocy lekarza
• kryptonazja
• uporczywa terapia
• zabójstwo z litości
Rodzaje eutanazji
• Bierna (przez zaniechanie lub
zaprzestanie działania) i czynna
(pośrednia, przez podanie np. środka
przeciwbólowego i bezpośrednia, przez
podanie środka powodującego śmierć)
• dobrowolna, niedobrowolna (pacjent
się nie zgadza), przymusowa (nikt się o
zgodę nie pyta)
• Dyskusje dotyczą przypadku
eutanazji czynnej bezpośredniej
dobrowolnej
Czy opowiadam się za eutanazją w
przypadku
•
Osób beznadziejnie chorych na chorobę
nieuleczalną lub osób krańcowo
zdegenerowanych
•
chcących zakończyć swe życie
•
na ich wyraźną prośbę
•
formułowaną wielokrotnie
•
przy czynnym udziale personelu medycznego
•
działającego z upoważnienia włądzy
państwowej
Sytuacja prawna eutanazji w
Polsce
• Zabójstwo z litości: kto zabija człowieka
„na jego żądanie i pod wpływem
współczucia dla niego” podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do
5 lat”. W wyjątkowych sytuacjach sąd
może odstąpić od wykonania kary.
• Brak jednoznaczności co do osób
małoletnich i o jakiego rodzaju
cierpienia tu chodzi
• Gdy chory świadomie odmawia zgody na dalsze
leczenie, lekarz nie ponosi odpowiedzialności karnej
za to zakończenie (ponosiłby odpowiedzialność za jej
kontynuowanie wbrew woli pacjenta)
• Kodeks Etyki Lekarskiej: lekarz nie ma obowiązku
prowadzenia uporczywej terapii ani stosowania
środków nadzwyczajnych wobec pacjentów
znajdujących się w stanie krytycznym
• polskie prawo nie ma żadnych uregulowań
dotyczących dopuszczalności (lub zakazu) tzw.
testamentów życia
• pomoc w samobójstwie jest zakazana, tu się nie
przewiduje nadzwyczajnego złągodzenia kary