Ustalanie wyniku 

finansowego

Wykład 8

Koszty 

działalności 

podstawowej

Koszty 

rodzajowe

Koszty 

funkcjonalne

Układ rodzajowy

• Jednostka, która ewidencjonuje koszty 

jedynie w układzie rodzajowym posiada 
ograniczona informację o kształtowaniu 
się kosztów – zna ogólną kwotę 
poniesionych kosztów, ich strukturę nie 
wie natomiast gdzie i na co zostały 
poniesione koszty. W związku z tym, 
ewidencję kosztów wyłącznie w układzie 
rodzajowym mogą stosować

Układ rodzajowy kosztów

• zużycie materiałów i energii,
• usługi obce ,
• podatki i opłaty,
• wynagrodzenia,
• świadczenia na rzecz pracowników,
• amortyzacja,
• pozostałe koszty rodzajowe

świadczenia na rzecz 

pracowników

• składki z tytułu ubezpieczeń społecznych 

obciążające pracodawcę,

• składki na Fundusz Pracy i Fundusz 

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

• odpisy na Zakładowy Fundusz Świadczeń 

Socjalnych,

• świadczenia rzeczowe związane z 

bezpieczeństwem i higieną pracy (np. posiłki 

regeneracyjne, środki czystości, odzież ochronna i 

robocza),

• szkolenia pracowników,
• ubezpieczenia osobowe pracowników 

podatki i opłaty

• podatek akcyzowy

• podatek od nieruchomości

• podatek od środków transportu

• inne podatki lokalne

• podatek VAT naliczony, ale tylko wówczas 

gdy nie podlega zwrotowi ani odliczeniu od 

podatku należnego

• opłaty urzędowe tj.: notarialne, 

paszportowe, rejestracyjne, skarbowe, za 

wieczyste użytkowanie gruntów, za 

ochronę środowiska itp.

usługi obce

• ujmuje się poniesione koszty usług 

świadczonych przez inne jednostki 
gospodarcze, w zakresie usług: remontowych, 
transportowych, sprzętowych, budowlanych, 
łączności, najmu, dzierżawy, składowania, 
projektowych, sprzątania, 
telekomunikacyjnych, prawnych, handlowych, 
prowadzenia ksiąg, doradztwa, pralniczych, 
wywozu śmieci, utrzymania czystości, 
biurowych oraz bankowe opłaty 
manipulacyjne i prowizje.

zużycie materiałów i energii

• materiałów podstawowych,
• materiałów pomocniczych,
• opakowań,
• materiałów budowlanych i części zamiennych,
• materiałów gospodarczych, biurowych, 

reklamowych,

• paliw gazowych, płynnych, stałych,
• ogumienia,
• książek, wydawnictw, druków,
• energii elektrycznej, cieplnej, ciepłej i zimnej 

wody oraz sprężonego powietrza.

wynagrodzenia

• Zalicza się tutaj oprócz wynagrodzeń 

pieniężnych, również wartość 
świadczeń w naturze (np. deputatów) 
zaliczanych do wynagrodzeń. 
Świadczenia te mogą wynikać z 
umów o pracę, z tytułów umów 
zleceń, o dzieło i innych umów 
gospodarczych. 

amortyzacja

• obejmują planowe odpisy amortyzacyjne 

środków trwałych oraz wartości 

niematerialnych prawnych według zasad 

ustalonych w planie amortyzacji. Jednostka 

gospodarcza sama ustala wysokość stawki 

planowej uwzględniając zużycie fizyczne, 

zmianowość, liczbę godzin pracy lub ilość 

wytworzonych produktów, tempo postępu 

techniczno – ekonomicznego oraz innego 

rodzaju ograniczenia. Odpisy amortyzacyjne 

mogą być dokonywane według różnych 

metod 

pozostałe koszty rodzajowe

• koszty krajowych i zagranicznych podróży 

służbowych,

• ubezpieczenia majątkowe,
• składki na rzecz organizacji do których 

przynależność jest obowiązkowa,

• koszty reprezentacji i reklamy,
• wypłaty pieniężne na rzecz osób fizycznych nie 

zaliczone do wynagrodzeń i świadczeń na rzecz 

pracowników (np. stypendia, odprawy pośmiertne, 

odszkodowania powypadkowe),

• ryczałty za wykorzystywanie przez pracowników dla 

celów służbowych własnych samochodów 

osobowych.

Układ rodzajowy stosują:

• małe jednostki gospodarcze, o nie 

rozbudowanej strukturze organizacyjnej, w 

których nie zachodzi potrzeba kontroli 

kosztów według miejsc ich powstawania,

• zajmujących się głównie świadczeniem 

usług,

• wytwarzających w krótkim cyklu 

produkcyjnym nieskomplikowane produkty.

• Jednostki te nie mają potrzeby 

kalkulowania rzeczywistego kosztu 

wytworzenia produktów.

Koszty według funkcji i typów 

działalności

• Koszty działalności podstawowej 

(Koszty produkcji)

• Koszty ogólnego zarządu

• Koszty sprzedaży

Koszty działalności 

podstawowej

• obrazują  całość rzeczywistych kosztów 

poniesionych w danym okresie na 

wytworzenie produktów gotowych i 

produkcję w toku w układzie pozycji 

kalkulacyjnych na wytworzone produkty 

gotowe i produkcję nie zakończoną . 

• Koszty te rozlicza się przy pomocy 

odpowiednich metod kalkulacji 

Koszty 

ogólnoadmnistracyjne

• wynagrodzenia 

kierownictwa jednostki i 

komórek organizacyjnych 

zarządu,

• świadczenia na rzecz 

pracowników zarządu,

• koszty podróży służbowych 

i ryczałty za 

wykorzystywanie wlanych 

samochodów pracowników 

dla celów służbowych,

• koszty łączności,
• koszty biurowe,
• koszty reprezentacji i 

reklamy,

• podatki i ubezpieczenia 

niezwiązane z działalności 

podstawową i pomocniczą.

• Koszty ogólno-gospodarcze 

to koszty utrzymania m.in.:

• obiektów o charakterze 

ogólnym,

• magazynów,
• straży przemysłowej i 

pożarnej,

• służbowych samochodów 

osobowych

Koszy sprzedaży

• koszty związane z ostatnia fazą 

działalności jednostki to jest z fazą 
zbytu. Obejmują one koszty 
załadunku, transportu, wyładunku, 
koszty ubezpieczenia produktów na 
czas transportu, koszty opakowań 
wysyłkowych, koszty napraw 
gwarancyjnych, koszty utrzymania 
stoisk na targach i wystawach itp 

Ustalenie

Wyniku

finansowego

Tylko 

koszty 

rodzajowe

Tylko

Koszty 

funkcjonalne

Koszty

 rodzajowe 

I funkcjonalne