Rola anestezjologa w 

opiece okołooperacyjnej

Dr hab. n. med. Marek Kucharzewski

Opieka okołooperacyjna

• Kwalifikacja i przygotowanie pacjenta do 

znieczulenia

• Znieczulenie

• Opieka pooperacyjna (leczenie bólu, intensywna 

terapia)

Wizyta

 

przedoperacyjna

Wizyta 

przedoperacyjna 

jest 

 

pierwszym, 

obowiązkowym  etapem  każdego  planowego 
znieczulenia.  Służy  kwalifikacji  i  przygotowaniu 
pacjenta do znieczulenia. W jej skład wchodzi:

– ocena  aktualnego  stanu  zdrowia  pacjenta  i 

jego przeszłości zdrowotnej

– planowany rodzaj i zakres zabiegu
– badania i konsultacje specjalistyczne
– kwalifikacja do grupy ryzyka
– uzyskanie    świadomej  zgody  pacjenta  na 

znieczulenie

Wizyta przedoperacyjna

• Wywiad:

– dotychczasowa przeszłość anestezjologiczna
– wywiad rodzinny
– choroby układowe i przyjmowane na stałe leki
– aktualne dolegliwości

• Badanie fizykalne:

– pełne badanie pacjenta ze szczególnym 

ukierunkowaniem na ukł. krążenia, ukł. 

oddechowy, ukł. nerwowy

– obowiązkowo pomiar RR, osłuchanie klatki 

piersiowej, ocena górnych dróg oddechowych

Badania i konsultacje

• Morfologia krwi, jonogram, ukł. krzepnięcia, grupa 

krwi

• EKG, rtg kl. Piersiowej

• badania specjalistyczne: spirometria, UKG, TEE, 

próba wysiłkowa, koronarografia, testy alergiczne, 
poziom leku w surowicy, testy tarczycowe itp.

Rozmowa z pacjentem

• przedstawienie podstawowych informacji o 

chorobie i zabiegu (zadanie chirurga!)

• planowany postępowanie anestezjologiczne i jego 

alternatywy

• możliwe powikłania śród- i pooperacyjne

• przedstawienie szacowanego ryzyka

• uzyskanie zgody pacjenta na znieczulenie

Klasyfikacja ASA

• ASA I -  chory <65 r. ż. bez istotnego schorzenia 

współistniejącego

• ASA II -  współistniejąca łagodna choroba układowa 

w  stanie wyrównania, lub/i wiek >65 lat

• ASA  III  -  niewyrównana  choroba  układowa, 

umożliwiająca samodzielne życie

• ASA IV -  obecna choroba układowa stwarzająca 

bezpośrednie zagrożenie dla życia

• ASA V -  chory, który prawdopodobnie nie przeżyje 

24 godzin, niezależnie od podjętych 

decyzji 

o leczeniu operacyjnym

• E -  dodawane przy trybie nagłym

Skala Goldmana

• Ocena ryzyka zgony w okresie okołooperacyjnym 

u chorych z chorobą wieńcową pod postacią 
przebytego zawału serca:

– znieczulenie chorego w fazie ostrej zawału serca (do 6 

tygodni) - 37% ryzyko zgonu!

– powyżej 6 miesięcy od zawału ryzyko wynosi ok. 0,7-6%

Świadoma zgoda pacjenta

• Pacjent powinien wyrazić zgodę na znieczulenie w 

sposób świadomy. Oznacza to konieczność 
uzyskania od pacjenta informacji zwrotnej na 
temat oczekujących go procedur, związanego z 
nimi ryzyka i następstw ewentualnych powikłań. 
Pacjent musi udowodnić, że rozumie przekazane 
mu informacje.

• Te same zasady obowiązują przy uzyskiwaniu 

zgody na zabieg.

Najczęstsze przyczyny odraczania 

zabiegu przez anestezjologa

• obecność niewyrównanej choroby współistniejącej
• ostra infekcja
• „pełny żołądek”
• brak podstawowych badań
• wysokie ryzyko operacyjne

„Pełny żołądek”

• Znieczulanie pacjenta z pełnym żołądkiem 

obarczone jest wysokim ryzykiem aspiracji treści 
pokarmowej do dróg oddechowych. Zapalenie 
płuc po aspiracji (zespół Mendelsona) w ogromnej 
większości kończy się zgonem chorego. Dlatego 
wszystkie zabiegi poza zabiegami ze wskazań 
życiowych należy odroczyć na odpowiednio długi 
czas.

• Zabiegi ze wskazań życiowych wymagają 

specjalnego podejścia anestezjologicznego.

„Pełny żołądek”

• W normalnych warunkach żołądek opróżnia się po 

4-6 godzinach od spożycia posiłku i 1 godzinę po 

wypiciu płynu.

• Opróżnianie żołądka opóźniane jest przez:

– ból
– lęk
– neuropatię wegetatywną (cukrzyca)
– ciążę (nawet >24 godzin!)
– zaburzenia elektrolitowe
– podane leki (opioidy)
– niektóre pokarmy i płyny (alkohol)
– choroby przewodu pokarmowego

Chory „na czczo”

• Ostatni pokarm stały najpóźniej 6 godzin przed 

zabiegiem, płyny „czyste” (woda, gorzka herbata) 
do 2 godzin

• Pojęcie „na czczo” nie obejmuje przyjmowanych 

doustnie leków popitych 2-3 łykami wody!

• Przy niektórych zabiegach na przewodzie 

pokarmowym dłuższa głodówka

Zadania premedykacji

• zniesienie lęku
• efekt analgetyczny
• zmniejszenie wydzielania w drogach 

oddechowych

• działanie prokinetyczne na przewód pokarmowy
• działanie przeciwwymiotne
• sedacja
• ale zapewnienie współpracy pacjenta na 

odpowiednim poziomie