Ozonosfera– warstwa o 
zwiększonej koncentracji 
ozonu w stratosferze. 
Główna warstwa ozonu 
znajduje się 25–30 km nad 
poziomem morza. 
Ozonosfera jest warstwą 
ochronną bardzo ważną dla 
życia na Ziemi. Chroni przed 
promieniowaniem 
ultrafioletowym, które jest 
szkodliwe dla organizmów 
żywych. Dzięki niej jest 
możliwe życie na lądzie.

Dziura ozonowa - zjawisko spadku 
stężenia ozonu (O3) w stratosferze 
atmosfery ziemskiej. Występuje 
głównie w obszarach 
podbiegunowych. Tworzenie się i 
rozpad O3 zachodzi pod wpływem 
światła, którego natężenie różni się 
dla danego obszaru w 
poszczególnych porach roku. 
Naturalna zawartość ozonu zmienia 
się z szerokością geograficzną, 
dlatego trudno jest podać 
uniwersalną wartość stężenia 
granicznego, które określa 
pojawienie się dziury ozonowej. 

Ozon pełni ważną rolę w pochłanianiu 
części promieniowania 
ultrafioletowego dochodzącego 
ze Słońca do Ziemi. Jest niebieskim gazem, o 
większej gęstości od powietrza. Powietrze po 
burzy ma zapach ozonu (powstaje w temperaturze 
łuku elektrycznego podczas uderzeń piorunów). W 
stanie wolnym występuje w atmosferze, powstaje 
w górnych warstwach atmosfery pod wpływem 
promieniowania ultrafioletowego w wyniku 
rozpadu cząsteczek O2. Ozon jest gazem 
niepalnym (ma jednak zdolność podtrzymywania 
spalania). Jest też dobrze rozpuszczalnym w 
wodzie, dość nietrwałym.

Powietrze zanieczyszczone freonami i innymi gazami, na skutek 
różnic ciśnień zostaje wprawione w ruch i jest przenoszone na pewne 
odległości. Wraz z wielkoskalowymi prądami powietrznymi w 
atmosferze ziemskiej masy zanieczyszczonego powietrza są 
następnie roznoszone po całej kuli ziemskiej. Obecnie freony 
występują nad całą powierzchnią kuli ziemskiej, nawet w miejscach 
tak odległych od uprzemysłowionych terenów jak Antarktyda. W 
okresie, kiedy na półkuli północnej rozpoczyna się pora wiosenna, 
nad Antarktydą zaczyna się noc polarna. Tworzy się wtedy regularny, 
stabilny, trwający pół roku wir, w którym powietrze krąży wokół 
bieguna południowego. Masy powietrza antarktycznego są wtedy 
całkowicie odizolowane od dopływu powietrza równikowego, 
zawierającego zawsze wysokie stężenie ozonu stratosferycznego. 
Reakcje niszczenia ozonu przez freony przebiegają szybciej, niż 
reakcje jego powstawania.

•

Freony,

•

Halony,

•

Tlenki azotu.

Związki te zaczęto używać powszechnie w czasie II wojny światowej w 
urządzeniach rozpylających substancje służące do zwalczania komarów 
roznoszących malarię. Jeszcze wcześniej odkryto przydatność freonów w 
konstrukcji systemów chłodniczych: w sprężarkach lodówek, chłodniach i 
urządzeniach klimatyzacyjnych. Z dnia na dzień pojawiały się następne 
zastosowania przy produkcji lakierów, w przemyśle kosmetycznym i 
medycynie.

Większe dawki ultrafioletu atakują przede wszystkim skórę, 
która jest pierwszą barierą ochronną organizmu przed 
działaniem czynników zewnętrznych. Powszechnie znaną 
dolegliwością oczu pod działaniem nadfioletu jest zapalenie 
spojówek. Od dawna wiadomo, że światło nadfioletowe 
powoduje uszkodzenia zarówno rogówki, jak soczewki i 
siatkówki oka. Nadmiar promieniowania UV powoduje 
osłabienie odporności na zarażenia chorobami wirusowymi 
(np. wirusem opryszczki) i pasożytami. Najgroźniejsze jest 
to, że uszkodzony system odpornościowy organizmu ułatwia 
powstawanie różnych form nowotworów, zwłaszcza skóry. 
Promieniowanie jest główną (ponad 90% przypadków) 
przyczyną dwóch nowotworów komórek skóry. Najzłośliwsza 
forma raka skóry to czerniak.

Większe dawki 

promieniowania 

ultrafioletowego

 - Choroby oczu

 - Osłabienie odporności na  

    zarażenie chorobami 

    wirusowymi

 - Zwiększenie zachorowań na

    nowotwory

 - Przyspieszenie procesu 

    starzenia się skóry

 - Zakłócenie działania 

systemu

    odpornościowego człowieka

 - Synteza witaminy D

3

 

 - Skuteczne w leczeniu         

    łuszczycy

 Wzrost 
temperatury Ziemi

 - Zmiana klimatu 

 - Wzmożone parowanie

 - Wzrost powierzchni 

    obszarów suchych

Niszczenie chlorofilu 

 Zmniejszenie ilości                  

      

 roślin na lądzie

     Niszczenie 

planktonu

 Przerwanie łańcucha 

  pokarmowego

Osłabienie układu 

odpornościowego 

zwierząt 

 Wzrost zachorowań i 

 śmiertelności 

Oddziaływanie na 

atmosferę

 Powstanie smogu   

 fotochemicznego w miastach

W skutek większego promieniowania powstaje efekt cieplarniany, 

który powoduje, że zaczynają topnieć lodowce. Prowadzi to do 

podniesienia się stanu wód w oceanach i morzach.

Niszczenie ozonu wpływa także na powstawanie anomalii pogodowych, 

a więc występowanie gwałtownych burz, huraganów, tsunami. Mają one 

miejsce także w nienaturalnych dla siebie porach roku. 

Promieniowanie wpływa na życie organizmów zamieszkujących ląd, ale i 

wodę. Wskutek tego, że przedostaje się ono do głębszych powierzchni pod 

wodą zaczyna ginąć plankton. Jego ginięcie wpływa na cały ekosystem, 

sprawiając, że żyjące w wodzie ryby oraz inne zwierzęta pozbawione są 

pokarmu. Wiąże się to z groźbą tego, że wiele ryb oraz ssaków, może wyginąć 

całkowicie

Uszkodzenie roślinnego chlorofilu również może powodować giniecie roślin. 

Tym samym dany gatunek może nie zostać zachowany. 

Poza tym brak roślin oznacza śmierć dla zwierząt. To z kolei może 

oznaczać, że kolejne zwierzęta, tym razem mięsożerne zostaną 

pozbawione pożywienia.

 Na końcu łańcucha pożywienia może zostać pozbawiony 

człowiek.