Psychologiczne 

Psychologiczne 

aspekty niektórych 

aspekty niektórych 

chorób i 

chorób i 

niepełnosprawnośc

niepełnosprawnośc

i. 

i. 

 

 

 

 

Choroba-

Choroba-

 stan nieprawidłowego 

 stan nieprawidłowego 

funkcjonowania organizmu najczęściej 

funkcjonowania organizmu najczęściej 

spowodowany czynnikami zewnętrznymi. 

spowodowany czynnikami zewnętrznymi. 

Niepełnosprawność

Niepełnosprawność

 jest zjawiskiem 

 jest zjawiskiem 

wieloaspektowym. Osoby 

wieloaspektowym. Osoby 

niepełnosprawne można 

niepełnosprawne można 

scharakteryzować w oparciu o dwa 

scharakteryzować w oparciu o dwa 

podstawowe kryteria subiektywne i 

podstawowe kryteria subiektywne i 

obiektywne. 

obiektywne. 

 

 

 

 

Według kryterium subiektywnego osobą 

Według kryterium subiektywnego osobą 

niepełnosprawną jest każdy człowiek, 

niepełnosprawną jest każdy człowiek, 

który uznaje siebie za osobę 

który uznaje siebie za osobę 

niepełnosprawną. Jego subiektywne 

niepełnosprawną. Jego subiektywne 

przekonanie o tym (że z racji trwałego 

przekonanie o tym (że z racji trwałego 

uszkodzenia organizmu nie jest w 

uszkodzenia organizmu nie jest w 

stanie poradzić sobie z normalnymi 

stanie poradzić sobie z normalnymi 

wymaganiami otoczenia), powoduje że 

wymaganiami otoczenia), powoduje że 

zaczyna traktować siebie w szczególny 

zaczyna traktować siebie w szczególny 

sposób.

sposób.

 

 

 

 

W kryterium obiektywnym wyróżniamy 2 

W kryterium obiektywnym wyróżniamy 2 

modele: medyczny i społeczny.

modele: medyczny i społeczny.

Model

Model

 

 

medyczny-

medyczny-

 niepełnosprawność rozpatrywana jest jako efekt, 

 niepełnosprawność rozpatrywana jest jako efekt, 

rezultat uszkodzenia organizmu. Jakikolwiek poważny i trwały 

rezultat uszkodzenia organizmu. Jakikolwiek poważny i trwały 

defekt narządu lub układu organizmu, który utrudnia życie jest 

defekt narządu lub układu organizmu, który utrudnia życie jest 

podstawą rozpoznawania niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę 

podstawą rozpoznawania niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę 

różne typy uszkodzeń, najczęściej wyróżnia się następujące rodzaje 

różne typy uszkodzeń, najczęściej wyróżnia się następujące rodzaje 

niepełnosprawności:

niepełnosprawności:

-

dotyczące układu ruchowego (amputacje kończyn, zanik mięśni, 

dotyczące układu ruchowego (amputacje kończyn, zanik mięśni, 

niewykształceni kończyn, reumatyzm itd.)

niewykształceni kończyn, reumatyzm itd.)

-

dotyczące narządów zmysłów ( wady wzroku i słuchu, 

dotyczące narządów zmysłów ( wady wzroku i słuchu, 

głuchoślepota),

głuchoślepota),

-

dotyczący narządu mowy (defekty aparatu głosowego: krtani, 

dotyczący narządu mowy (defekty aparatu głosowego: krtani, 

języka, zniekształcenie ust itd.)

języka, zniekształcenie ust itd.)

-

dotyczące narządów wewnętrznych (układów: oddechowego, 

dotyczące narządów wewnętrznych (układów: oddechowego, 

krążenia, trawiennego, hormonalnego itd.)

krążenia, trawiennego, hormonalnego itd.)

-

dotyczące układu nerwowego- ośrodkowego i obwodowego 

dotyczące układu nerwowego- ośrodkowego i obwodowego 

(choroby psychiczne, upośledzenie umysłowe, hemiplegia, 

(choroby psychiczne, upośledzenie umysłowe, hemiplegia, 

paraplegia itd.).

paraplegia itd.).

-

dotyczące dodatkowych uszkodzeń wynikających z procesu 

dotyczące dodatkowych uszkodzeń wynikających z procesu 

leczenia (amputacja piersi, wszczep ślimakowaty, transplantacja 

leczenia (amputacja piersi, wszczep ślimakowaty, transplantacja 

narządów itd.; Majewski, 1995)

narządów itd.; Majewski, 1995)

 

 

 

 

Model

Model

 

 

społeczny-

społeczny-

 niepełnosprawność 

 niepełnosprawność 

traktowana jest tutaj jako upośledzenie 

traktowana jest tutaj jako upośledzenie 

wynikające z utraty ważnych życiowo 

wynikające z utraty ważnych życiowo 

zdolności i umiejętności. Przyczynia się 

zdolności i umiejętności. Przyczynia się 

ono do pozbawienia człowieka szans na 

ono do pozbawienia człowieka szans na 

zajęcie takiej pozycji w strukturze 

zajęcie takiej pozycji w strukturze 

społecznej, która mogłaby być osiągnięta, 

społecznej, która mogłaby być osiągnięta, 

gdyby nie doszło do uszkodzenia 

gdyby nie doszło do uszkodzenia 

organizmu. Bardzo ważne jest usuwanie 

organizmu. Bardzo ważne jest usuwanie 

barier fizycznych i społecznych 

barier fizycznych i społecznych 

występujących pomiędzy osobami 

występujących pomiędzy osobami 

niepełnosprawnymi i pełnosprawnymi. 

niepełnosprawnymi i pełnosprawnymi.