CZYNNIKI KLIMATYCZNE    A 

WEGETACJA ROŚLIN

 

 

KLIMAT

1)

 

to  przeciętny  stan  atmosfery 

dla  danego  rejonu                        w 
poszczególnych 

miesiącach, 

lub 

przebiegi 

kompleksów 

pogody 

charakterystyczne  dla  danego  regionu 
opisywane  na  podstawie  ich  częstości  i 
powtarzalności                              w  przebiegu 
rocznym. 

 

 

CZYNNIKI KLIMATOTWÓRCZE



Szerokość 

geograficzna 

– 

decyduje 

o 

przychodzie    i  stratach  energii  w  zakresie 

bilansu promieniowania; 



Rodzaj  podłoża  odgrywa  zasadniczą  rolę    w 

przemianach cieplnych /pojemność cieplna/;



Rodzaj 

pokrycia 

podłoża 

powoduje 

zróżnicowanie albedo;



Okresowe  –  pokrywa  śniegu  w  strefie 

umiarkowanej, wielkość upraw – gatunki roślin, 

lasy – liściaste – zrzucające liście na zimę;



Odległości od wód – wpływ łagodzący.

 

 

POTENCJALNE ZAGROŻENIE W OKRESIE 

ZIMOWYM:



Silne mrozy, przy braku lub 
niedostatecznie grubej pokrywie śnieżnej;



Długotrwała i gruba pokrywa śnieżna;



Odwilże atmosferyczne i glebowe;



Gwałtowne roztopy i powodzie;



Silne i mroźne wiatry przy braku, lub 
niedostatecznie grubej pokrywie śnieżnej;



Pokrywa lodowa,

 

 

POTENCJALNE ZAGROŻENIE W OKRESIE 

WEGETACJI



Długotrwałe i nadmierne opady deszczu;



Posuchy atmosferyczne i glebowe;



Nadmierne skrócenie okresu wegetacyjnego;



Niedobory usłonecznienia i ciepła;



Burze i silne wiatry;



Przymrozki;



Grady;



Powodzie 

 

 



Bezpośredni  wpływ  czynników  wyraża 

się:

–

Przemarzaniem; 

1)

–

Wysmalaniem; 

2)

–

Wymarzanie

 3)

–

Wyprzeniem;  

4)

–

Wymoknięciem; 

5)

–

Wyleganiem; 

6)

–

Uszkodzeniami gradowymi



Pośredni 

wpływ 

przejawia 

się 

zmniejszeniem 

odporności 

na 

niesprzyjające 

warunki 

środowiska, 

podatność na choroby i szkodniki.

 

 

FENOLOGICZNE PORY ROKU



Fenologia  to  nauka  zajmująca  się 
badaniem 

zjawisk 

przyrody 

zachodzących w świecie roślin           
    i  zwierząt  w  zależności  od 
warunków 

środowiska 

(meteorologicznych).



Przyrządami 

pomiarowymi 

są: 

rośliny -    przyrządy fitofenologiczne 
-                                  zwierzęta–przyrządy 
zoofenologiczne.

 

 

1.

Zaranie wiosny;

2.

Wczesna wiosna;

3.

Pełnia wiosny;

4.

Wczesne lato;

5.

Lato;

6.

Wczesna jesień;

7.

Jesień;

8.

Zima.

 

 

PORA FENOLOGICZNA

STADIUM ONTOGENEZY

CHRAKTERYSTYCZNE ZJAWISKA

 
 
ZARANIE 

WIOSNY 

- 

najwcześniej  od  południowego 
zachodu  (II-III)  –najpóźniej  – 
północny  wschód  (1,2  dekada 
VI)
Najdłużej trwająca w P.

-  budzenie  się  wegetacji  ze 
spoczynku zimowego

-  zakwitanie  drzew  i  krzewów 
oraz  bylin,  których  kwiaty 
rozwijają  się  przed  rozwojem 
liści:  leszczyny,  wierzby  iwy, 
osiki, 

wiązu 

pospolitego, 

białokrzewu, 

derenia 

właściwego,  cisa  pospolitego, 
przylaszczki 

pospolitej, 

podbiału  pospolitego,  zawilca 
gajowego, kaczeńca.

 
 
 
WCZESNA WIOSNA – 
3 dekada III – druga połowa V
 
najkrócej trwająca w P.

-  rozpoczyna  się  listnienie  i 
kwitnienie

-  zakwitają  drzewa,  krzewy, 
byliny, których kwiaty rozwijają 
się  równocześnie  z  rozwojem 
pierwszych  liści.  Rozpoczyna 
się  listnienie  drzew  później 
zakwitających. 

Zakwitają: 

czeremcha 

zwyczajna, 

porzeczka 

czerwona, 

porzeczka 

złota, 

poziomka 

pospolita,  czereśnia,  wiśnia 
pospolita, 

borówka 

czarna, 

głóg dwuszyjkowy.
Ukazują  się  pierwsze  liście: 
kasztanowca 

zwyczajnego, 

brzozy 

brodawkowej, 

buka 

zwyczajnego, 

dębu 

szypułkowatego, 

klonu 

zwyczajnego, 

lipy 

drobnolistnej.

 
PEŁNIA WIOSNY -  
      od 10 – 25 V
najkrócej trwająca w P.

-  rozpoczyna  się  kwitnienie 
drzew,  krzewów,  bylin  po 
ukazaniu się pierwszych liści

- 

kwitną: 

jarzębina, 

kasztanowiec, narcyz, bez lilak, 
żarnowiec  miotlasty,  pigwa 
pospolita,
- zielenieje las liściasty.

 

 

 
WCZESNA LATO – 
Przesuwa  się  równoleżnikowo 
(bez gór) – 5.VI → po 15.VI.
Najdłużej trwające w P.

-  rozpoczyna  się  kwitnienie 
zbóż,                                        
   
- 

kończy 

– 

w 

porze 

dojrzewania wczesnych jagód 
   

-  kwitnie:  -  żyto  ozime,  dziki 
bez  czarny,  pokrzyk  wilcza 
jagoda, 

malina 

właściwa, 

winorośl  właściwa,  ligustur 
pospolity.

 
LATO –
przesuwa się jw.
Najdłużej trwające w P.

- kwitnienie, dojrzewanie

- kwitnie lilii białej, lip,
- dojrzewają owoce porzeczki 
czerwonej,  maliny  właściwej, 
żyta ozimego, jarzębiny.

PORA FENOLOGICZNA

STADIUM ONTOGENEZY

CHRAKTERYSTYCZNE ZJAWISKA

 

 

 
WCZESNA JESIEŃ – 
Wkracza  od  północnego 
wschodu – 1-5. IX.

-    dojrzewają owoce,
-  pełnia  kwitnienia  wrzosu 
zwyczajnego

 

- 

dojrzewają 

owoce 

kasztanowca  zwyczajnego, 
ligusturu pospolitego

 
JESIEŃ - 
wkracza jw. od 10. X. 

-  zmiany  barw  liści  i  ich 
opadanie
-      przygotowanie  di 
spoczynku zimowego

 

ZIMA - 

- pora spoczynku.

 

PORA FENOLOGICZNA

STADIUM ONTOGENEZY

CHRAKTERYSTYCZNE ZJAWISKA

 

 

Pytania

1.

Wyjaśnić pojęcie „klimat”

2.

Omówić czynniki klimatotwórcze

3.

Podać potencjalne zagrożenia w okresie zimowym

4.

Podać potencjalne zagrożenia w okresie wegetacyjnym

5.

Jak wyraża się bezpośredni i pośredni wpływ czynników na rośliny

6.

Wyjaśnić pojęcie „fenologia”, „ przyrządy fitofenologiczne, zoofenologiczne”

7.

Przedstawić fenologiczne pory roku

8.

Krótko omówić poszczególne pory fenologiczne: skąd napływają, jak długo trwają, fazę 
ontogenezy, przykłady