Ćwiczenia 3 – cz. 1 

Organizm i jego środowisko

Organizm – twór fizykochemiczny, 
zdolny do życia i samoutrzymania się 
przy nim dzięki stałej wymianie 
materii i energii ze środowiskiem, w 
którym żyje.
Niektóre składniki środowiska mogą 
być dla życia określonych 
organizmów obojętne, inne decydują 
o tym, co będzie mogło żyć i w jakiej 
liczbie.  

Są to czynniki ograniczające.

Czynniki ograniczające są różne 
dla różnych organizmów.
Każdy organizm ma jakiś zakres 
tolerancji w stosunku do silnie 
działających czynników 
środowiska, np. temperatury, 
kwasowości gleby, zasolenia 
wody. 

Zakres tolerancji ekologicznej

Przedział wartości danego czynnika – 
biotycznego i abiotycznego , od 
najniższej (minimum) do najwyższej 
(maksimum),          
 w którym dany organizm może żyć.

Problem tolerancji jest złożony, gdyż:
1.W przyrodzie występuje zmienność 
osobnicza, co oznacza, że wymagania 
osobników w obrębie gatunku względem 
danego czynnika mogą się różnić;
2.Granice tolerancji na dany czynnik są różne 
dla odrębnych populacji geograficznych;
3.Ten sam organizm wykazuje zmiany 
tolerancji na poszczególne czynniki, na 
przykład migrując, może tę tolerancję 
dostosować ( adaptacja );
4.Granice tolerancji zmieniają się zazwyczaj 
wraz                     z wiekiem osobnika. 
Najbardziej krytyczny – nasilenie 
ograniczającego wpływu czynników 
środowiska  na organizm – jest okres 
rozrodczy.

5. Granice tolerancji mogą być zmienne w  
    czasie, niezależnie od procesów starzenia 
się   
    organizmów.
6. Kiedy warunki środowiska nie są  
    najkorzystniejsze dla populacji pod 
względem  
    jednego czynnika ekologicznego, wtedy 
granice  
    tolerancji w odniesieniu do innych 
czynników     
    mogą być zawężone.
7. Wymagania życiowe uzależnione są z 
reguły od  
    płci.
8. Oddziaływania jednego czynnika mogą być  
      
    korygowane przez działanie innego 
czynnika.

Do wyjaśnienia zjawisk tolerancji odnoszą się 
dwa prawa biologiczne:
1.Prawo minimum J.Liebiga 
2.Prawo tolerancji Shelforda
Niemiecki chemik Justus Liebig stwierdził, że 
substancje występujące w minimalnych 
ilościach warunkują życie danego organizmu.
Gatunki o szerokim zakresie tolerancji                
      
w stosunku do większości (rzadko wszystkich
czynników środowiska są najbardziej
rozpowszechnione w przyrodzie, np. brzoza 
Brodawkowa.
Morszczyn, meduza – mają szeroki zakres 
w stosunku do zasolenia wody, dlatego 
występują 
w Bałtyku, Atlantyku. 

Gatunki o szerokim zakresie tolerancji 
ekologicznej to eurybionty. (gr.eurys – 
szeroki) 

Gatunki o wąskim zakresie tolerancji 
ekologicznej to stenobionty. ( gr. Stenos – 
wąski)

    

oligostenobiont

                                 mezostenobiont

  

polistenobiont