Układ Słoneczny własnymi rękami

Układ Słoneczny

własnymi rękami

Wioletta Ogłoza

2005

Budowa modelu

Budowa modelu Układu Słonecznego
może być interesującą propozycją
przeprowadzenia w szkole projektu
wspólnego dla różnych przedmiotów
i klas. W trakcie realizacji uczniowie
zapoznają się z szeregiem nowych
pojąć i zagadnień nie tylko z fizyki
czy astronomii

Budowa modelu

Realizacja filmów poklatkowych
ilustrujących poruszanie się planet
była ważnym czynnikiem
aktywizującym uczniów i
motywacją do starannego
wykonania modelu

Budowa modelu

• Przedstawiony model został zrealizowany

przez uczniów szkoły szpitalnej w wieku od
10 – 16 lat

• Model tworzono w trakcie zajęć

pozalekcyjnych i na lekcjach matematyki i
fizyki

• Projekt można rozszerzyć na lekcje geografii

(Ziemia, pory roku itp.) i informatyki
(wyszukiwanie zdjęć i informacji, realizacja
filmu)

Budowa makiet planet

• Zadanie to zrealizowno w najmłodszej

grupie uczniów

• Poszczególne makiety wykonano z

modeliny

• Powierzchnie planet odtworzono

zgodnie z „orginałem” dobierając
różne kolory modeliny

• Uwzględniono różne rozmiary planet

Omawiane zagadnienia:

• Ilość i nazwy planet
• Rozmiary planet
• Topografia powierzchni
• Zagadnienia orientacji osi obrotu w

przestrzeni (odpowiednie
umocowanie podstawek)

Budowa makiet planet

• Planety wykonano z modeliny,

podstawki z wykałaczek, modeliny i
monet 5 groszowych

• Korzystając ze zdjęć Pomalowano

je tak by przypominały prawdziwe
obiekty

Konstrukcja orbit

wprowadzone

zagadnienia

• Proporcje
• Miara kątów
• Elementy elipsy
• Konstrukcja geometryczna elipsy

Konstrukcja orbit

• Obliczenia rozmiarów orbit w różnych

skalach (np. 1 AU ~10 cm)
przeprowadzili uczniowie gimnazjum na
lekcjach matematyki

• Rzeczywiste rozmiary orbit porównano z

regułą odległości (R) Tytusa-Bodego :

R=0.3+0.4n

(gdzie dla kolejnych planet

n= 0,1,2,4,8,16,32,64...)

Konstrukcja orbit

• Na orbitach zaznaczono położenia

planet co 30 dni

• Na podstawie okresu obiegu T

obliczono wielkość kąta
pozycyjnego a o jaki w tym czasie
przesuwa się planeta

Konstrukcja orbit

a = 360 * ( T / 30 )

Konstrukcja orbit

• Starsi uczniowie obliczyli i narysowali

położenie orbity komety Halley’a

• W skali 1 AU = 10 cm peryhelium orbity

znajduje się blisko Słońca (q=6 cm)

• Drugie ognisko jest oddalone o 354 cm
• Długość sznurka jaki wykorzystano do

narysowania orbity; 366 cm

• Kolejne pozycje komety obliczono przy

pomocy popularnego programu

astronomicznego Guide 8

Realizacja animacji

• Zrealizowano kilka filmów ilustrujących

różne zjawiska w układzie planetarnym

• Film zarejestrowano programem

VidCap

• W trakcie realizacji omawiano

poszczególne ustawienia planet oraz
warunki ich widoczności z Ziemi

*patrz prezentacja „Filmy poklatkowe”

Film 1 – Układ Słoneczny

Zagadnienia:
• Kolejność planet
• Współpłaszczyznowość ruchu
• Zodiak
• Warunki widoczności
Skala 1AU = 3 cm

Film 1 – Układ Słoneczny









Film 1 – Układ Słoneczny

Ziemia

Opozycj

Saturna

Planety

niewidoczne

Planety

widoczne

wieczorem

Mars widoczny

nad ranem

Film 2 – III prawo Keplera

• Film zachowuje właściwe rozmiary orbit i

tempo ruchu 5 planet

• Wprowadzono podział na planety

wewnętrzne i zewnętrzne oraz planety
typu Ziemi i olbrzymy

• Zmierzono maksymalne elongacje Wenus

i Merkurego

Skala 1AU = 10 cm

Film 3 - Wenus

• Warunki widoczności planet

wewnętrznych

• Ośmioletni cykl powtarzalności

położenia Wenus na niebie

Film 4 - Mars

• Warunki widoczności planet

zewnętrznych

• Zmiana odległości pomiędzy

planetami

• Opozycje
• Ruch wsteczny

Ruch Księżyca

• Fazy Księżyca
• Miesiąc gwiazdowy i synodyczny

Film 5 – ruch komety

Halleya

• Orbity komet
• Budowa komet

Film 5 – ruch komety

Halleya

Co jeszcze można zrobić ?

• Model zaćmień Słońca i Księżyca
• Drobne ciała Układu Słonecznego
• Żywy (złożony z uczniów) model

układu uwzględniający ruchy
postępowe i wirowe planet i ich
głównych księżyców

Oczywiście demonstracje budowy i ruchu
Układu Słonecznego można
przeprowadzić na komputerze przy
pomocy jednego z licznych programów
(np:www.GravitySimulator.com)
Nasz model pomimo niedociągnięć
pozwolił nauczyć się więcej niż maszyna
do klikania oraz dostarczył nam sporo
zabawy i satysfakcji

Document Outline