Cięcie cesarskie

Historia cięcia

cesarskiego

•

Nazwa operacji – cięcie cesarskie – wiąże się
jeszcze ze starożytnym Rzymem, gdzie prawo
zakazywało pogrzebania ciężarnej kobiety bez
wyciągnięcia z jej łona płodu. Nazwa ta wywodzi się
przypuszczalnie od słowa caesar lub caeson, co
można by przetłumaczyć na polski jako "wyprutek"
(łac. cedere = ciąć, pruć)[potrzebne źródło].
Niektóre źródła podają jakoby w ten sposób miał
przyjść na świat Juliusz Cezar, ok. 102 p.n.e.
Przeczy temu fakt, że matka Cezara zmarła w 54
p.n.e. czyli 10 lat przed śmiercią syna. W
starożytnym Rzymie cesarskie cięcie wykonywano
jedynie na zmarłych kobietach w ciąży i było to
usankcjonowane prawem (lex regia Numy
Pompiliusza).

• Autorem pierwszej nowoczesnej techniki wykonywania

cięcia cesarskiego był włoski położnik Eduardo Porro
(1842–1902). Opracowana przez niego metoda polegała
na jednoczesnym nadszyjkowym wycięciu macicy z
wszyciem kikuta szyjki w powłoki jamy brzusznej co
ograniczało możliwość rozwoju infekcji. Cięcie
cesarskie przed wprowadzeniem metody Porro niemal
w 100% wiązało się ze śmiercią rodzącej. Śmiertelność
przy metodzie Porro wynosiła blisko 60% co w tamtych

czasach było przełomem.

Wskazania do wykonania

cięcia cesarskiego można

podzielić na:

•

Wskazania pilne.

•

Wskazania naglące.

•

Wskazania nagłe – natychmiastowe.

•

Wskazania pozapołożnicze.

•

Wskazania ze strony matki.

•

Wskazania ze strony płodu.

Wskazania pilne:

Czynniki potencjalnie zagrażające życiu i zdrowiu

matki i płodu istnieją, ale nie stanowią

bezpośredniego zagrożenia życia w danej chwili lecz

istnieją przesłanki, że pogorszenie może wystąpić w

każdej chwili, a dalsze oczekiwanie i ewentualny

postęp porodu może pogorszyć sytuację położniczą i

warunki do wykonania cięcia.

Przykłady:

- nieprawidłowe ułożenie główki,

- nieprawidłowe położenie płodu przy trwającej czynności

skurczowej,

- dystocja szyjkowa,

- ciężki stan przedrzucawkowy,

- poród przedwczesny płodu, dla którego poród drogami

rodnymi stanowi poważne ryzyko uszkodzenia lub śmierci.

Wskazania nagłe

Zaburzenia potencjalnie zagrażające życiu i zdrowiu

matki oraz płodu występują i powtarzają się w

krótkich odstępach czasu, bezpośrednie zagrożenie

życia matki lub płodu może nastąpić w każdej chwili,

pacjentka powinna być operowana jak najszybciej.

Przykłady:

- powtarzające się epizody bradykardii,

- deceleracje późne lub zmienne przy nieefektywnej czynności

skurczowej niezapewniającej prawidłowego postęp porodu,

- głęboka bradykardia płodu nie reagująca na leczenie

zachowawcze.

Wskazania

natychmiastowe:

Zaburzenia płodowe lub matczyne występujące w

sposób ciągły, bezpośrednio zagrażają życiu i

zdrowiu matki lub płodu. Cięcie powinno być

wykonane natychmiast!

Przykłady:

- wypadnięcie pępowiny,

- podejrzenie krwotoku wewnętrznego spowodowanego

pęknięciem macicy,

- przedwczesne odklejenie łożyska,

- krwotok z łożyska przodującego,

- rzucawka,

- zagrażająca rzucawka,

- zaburzenia czynności serca płodu

Wskazania pozapołożnicze

•

Wskazania kardiologiczne:

-w zależności od rodzaju niewydolności krążenia (III

i IV stopnia wg NYHA)

•

Wskazania pulmologiczne:

-ustalane na podstawie gazometrii i niewydolności

oddechowej.

•

Wskazania okulistyczne:

-zaawansowane retinopatie

-odwarstwienie siatkówki.

-odwarstwienie siatkówki.
•

Wskazania neurologiczne:

-krwawienia domózgowe

-guzy mózgu.

Wskazania pozapołożnicze

cd.

•

Wskazania ortopedyczne:

-pokrywają się z patologią położniczą w

obrębie miednicy.

•

Wskazania psychiatryczne.

Wskazania matczyne:

•

Nieprawidłowa budowa miednicy.

•

Niewspółmierność porodowa.

•

Łożysko przodujące.

•

Przedwczesne odklejenie prawidłowo

usadowionego łożyska.

•

Przedłużający się poród.

•

Zagrażające pękniecie macicy.

•

Niektóre nieprawidłowe położenia i

ułożenia płodu.

•

Nadciśnienie indukowane ciążą.

•

Stan przedrzucawkowy

Wskazania matczyne cd.

•

Słabe blizny w obrębie mięśnia macicy

po przebytym cięciu cesarskim lub

wyłuszczeniu mięśniaków.

•

Pierwotnie słaba czynność skurczowa

macicy; nieskoordynowana czynność

skurczowa macicy (mimo stosowania

leków pobudzających skurcze).

•

Guzy miednicy mniejszej.

•

Rak szyjki macicy.

•

Przetoka pęcherzowo-płciowa.

•

Inne choroby matki.

Wskazana płodowe

•

Zagrażająca zamartwica

wewnątrzmaciczna płodu.

•

Niedotlenienie płodu.

•

Wypadnięcie pępowiny.

•

Przedłużanie się porodu.

•

Płód o małej (1500-2500

gram) lub za dużej masie

(powyżej 3800 gram).

•

Nieprawidłowe położenia i

ułożenia płodu.

•

Obciążony wywiad

położniczy.

•

Ostre choroby infekcyjne

sromu i pochwy

(opryszczka).

Wskazania płodowe cd

•

Cukrzyca matki.

•

Autoimmunizacja matki anty-Rh.

•

Trombocytopenia płodu.

•

Wady płodu

Wskazania do rozwiązania ciąży

drogą ciecia cesarskiego w ciąży

mnogiej

•

Poród w ciąży wielopłodowej,

niezależnie od stopnia intensyfikacji

opieki prenatalnej, stanowi dla płodów

kolejne zagrożenie, znacznie wyższe

od stwierdzanego w porodzie

jednopłodowym. Występują ze

zwiększoną częstością, zarówno

wszystkie powikłania, jakie

towarzyszą porodowi pojedynczego

płodu, jak i inne specyficzne wyłącznie

dla ciąż wielopłodowych, stanowiąc

dodatkowe zagrożenie dla

prawidłowego przebiegu porodu.

Ciąża wieloplodowa cd

Wskazania elektywne:

każda sytuacja nieprawidłowego położenia

jednego z płodów,

zespół TTTS,

istotna różnica masy ciała płodów>20%.

Wskazania względne:

ciąża bliźniacza jednokosmówkowa

dwuowodniowa,

stan po cięciu cesarskim,

pierworódka: płód pierwszy w położeniu

podłużnym główkowym, drugi w innym

położeniu.

Wskazania nagłe:

zagrażające niedotlenienie któregokolwiek

płodu,

brak możliwości odbycia porodu drogami

rodnymi.

Zasadniczą trudnością w

określeniu wskazania do

cięcia cesarskiego jest fakt,

że mimo postępu, jaki

dokonał się w medycynie,

tylko w niektórych

sytuacjach klinicznych cięcie

cesarskie jest dla matki

bezpieczniejszym sposobem

ukończenia porodu, niż

poród drogami natury.

Przygotowanie pacjentki

do ciecia cesarskiego

Przygotowanie dzielimy na:

1. Cięcie cesarskie planowe:

1. Cięcie cesarskie planowe:
•

przygotowanie dalsze,

•

przygotowanie bliższe.

Cięcie cesarskie nagłe.

Przygotowanie pacjentki

do cięcia planowego

Przygotowanie dalsze:

Dotyczy ono:

Dotyczy ono:
•

Zebrania dokładnego wywiadu

•

Sprawdzenia czy mamy pisemną zgodę pacjentki na

zabieg

•

Przeprowadzenia podstawowych, rutynowych badań

laboratoryjnych (krew i mocz)

•

Konsultacji internistycznej i anestezjologicznej oraz

innych konsultacji specjalistycznych (jeżeli są

niezbędne)

•

Wykonaniu badań dodatkowych (EKG)

•

Przygotowanie bliższe-

rozpoczyna się od dnia

poprzedzającego

operację do

przekazania pacjentki

na blok operacyjny

(salę cięć cesarskich).

Cięcie planowe-

przygotowanie bliższe

Dzień przed zabiegiem:

•

Ostatnim, pełnym posiłkiem jest

śniadanie, na obiad tylko zupa, do

wieczora pacjentka może pić płyny w

ograniczonej ilości, i nie spożywać

niczego do momentu zabiegu.

•

Po południu wykonujemy wlew

przeczyszczający (za zgoda pacjentki)

•

Kąpiel całego ciała z użyciem środka

antyseptycznego

Przygotowanie bliższe cd

Rano w dniu zabiegu:

Rano w dniu zabiegu:
•

Ponownie wykonujemy wlew przeczyszczający

•

Pacjentka musi być na czczo

•

Kąpiel całego ciała

•

Usuwamy i zabezpieczamy biżuterię

•

Zmywamy lakier z paznokci

•

Zabezpieczamy protezę zębową i szkła kontaktowe

•

Ubieramy pacjentkę w bieliznę operacyjną

•

Zabezpieczamy rzeczy osobiste pacjentki

•

Zakładamy wkłucie dożylne i cewnik Foley’a

•

Golimy pole operacyjne

Przygotowanie pacjentki

do nagłego ciecia

cesarskiego

•

Pobranie podstawowych, rutynowych

badań laboratoryjnych (krew i mocz)

•

Wykonujemy u pacjentki EKG

•

Konsultacja anestezjologiczna

•

Golenie i dezynfekcja pola operacyjnego

•

Założenie wkłucia i cewnika Foley’a

•

Zabezpieczenie rzeczy osobistych

pacjentki

Technika operacji

Obecnie prawie powszechnie stosowane jest przezotrzewnowe

wydobycie płodu po otwarciu dolnego odcinka macicy (sectio

cesares intraperitonealis supracervicalis)

Ciężarną lub rodzącą układa się na stole operacyjnym

pochylonym pod kątem 15 stopni na lewą stronę. Jamę

otrzewnej otwiera się nadłonowym poprzecznym cięciem

sposobem Pfanennstiela. Po nacięciu i przecięciu otrzewnej

załamka pęcherzowo-macicznego oraz zsunięciu pęcherza ku

dołowi odsłonięty dolny odcinek macicy nacina się w linii

środkowej na długość 2 cm. Nacięcie macicy poszerza się na

tępo dwoma palcami ku prawej i lewej stronie. Po wydobyciu

płodu, całkowitym wydobyciu łożyska i błon płodowych, dolny

odcinek macicy zszywa się jednowarstwowo pojedynczymi

szwami lub szwem ciągłym. Otrzewną szyje się szwem ciągłym,

pokrywając cały obszar rany. Następnie przystępuje się do

warstwowego zszycia powłok jamy brzusznej.

Wydobycie płodu z położenia

podłużnego główkowego

Operator jedną rękę wkłada do macicy, obejmuje

główkę płodu i po dokonaniu przygięcia wydobywa

ją na zewnątrz. Następnie obiema rękami chwyta

główkę płodu i pociąga w kierunku nóg pacjentki

do momentu urodzenia barku przedniego, po czym

wykonuje odgięcie w kierunku przeciwnym,

zgodnie z osią miednicy.

Wydobycie płodu z położenia

poprzecznego

Operator po włożeniu ręki do jamy

macicy ujmuje główkę, miednice lub

nóżki płodu w zależności od tego, którą

część płodu najłatwiej jest chwycić i

wyciągnąć na zewnątrz. Dalsze

postępowanie jest uzależnione od

istniejących warunków położniczych.

Po wydobyciu dziecka pacjentce należy

podać 5 j.m. oksytocyny i.v.

Wydobycie płodu z położenia

podłużnego miednicowego.

Podobnie jak w położeniu główkowym

jedną rękę operator wkłada do macicy i po

uchwyceniu pośladków wydobywa je na

zewnątrz. Następnie przez zastosowanie

chwytu „lornetkowego” (jak w pomocy

ręcznej sposobem Brachta) wytacza płód

na brzuch matki.

Po odpępnieniu noworodka należy kulociągami

chwycić oba kąty nacięcia i zabezpieczyć je,

zakładając po obu stronach jeden lub dwa pojedyncze

szwy. Pod wpływem podanej oksytocyny dość szybko

następuje oddzielenie łożyska. W przeciwnym

wypadku wykonuje się ręczne odklejenie i wydobycie

łożyska, zgodne z ogólnymi zasadami wykonania tego

zabiegu. Następnie łyżką położniczą kontroluje się

jamę macicy, usuwając resztki tkanki łożyskowej i

błon płodowych. Mięsień macicy szyje się

pojedynczymi szwami lub szwem ciągłym

Powikłania śródoperacyjne:

•

Uszkodzenia pęcherza

moczowego <0,5%

•

Krwawienia, zaburzenia

krzepnięcia <0,5%

•

Uszkodzenia moczowodów <0,5%

•

Powikłania anestezjologiczne

<0,5%

•

Zator płynem owodniowym <0,5%

Zachorowalność matek w

połogu:

•

Zapalenie błony śluzowej macicy do 10%

•

Zakażenia dróg moczowych do 10%

•

Zaburzenia gojenia rany, zakażenia rany do 10%

•

Zapalenie płuc <0,5%

•

Posocznica <0,5%

•

Niedokrwistość <0,5%

•

Zakrzepice, zatory <0,5%

•

Niedrożność jelit całkowita lub częściowa <0,5%

Bibliografia:

•

Położnictwo.; Pod. red. prof. dr. hab. med. Rudolfa Klimka. Wydawnictwo

Lekarskie PZWL, Warszawa 1988;

•

Joachim W. Dudenhausen, Willibald Pschyrembel; Położnictwo praktyczne

i operacje położnicze.; Wyd. zmienione przy współpracy prof. dr. med.

Michaela Obladena; Tłumaczenie lek. Krystian Powolny; Wydawnictwo

Lekarskie PZWL, Warszawa 2007;

•

Adam Cekański; Wybrane zagadnienia z położnictwa i ginekologii dla

położnych. Podręcznik dla położnych.; Śląska Akademia Medyczna,

Katowice 1999.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C4%99cie_cesarskie

http://www.termedia.pl/magazine.php?magazine_id=5&article_i

d=4086&magazine_subpage=ABSTRACT

http://images.google.pl/images?um=1&hl=pl&lr=&tbs=isch:1&q=

ciecie+cesarskie+zdjecia&sa=N&start=21&ndsp=21

http://www.pulsmedycyny.com.pl/index/archiwum/9829.html

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Caesarian_section?

uselang=pl

Document Outline