Znieczulenie przewodowe
Znieczulenie przewodowe
Znieczulenie przewodowe
Znieczulenie przewodowe
Przygotowanie chorego,
Przygotowanie chorego,
wskazania i
wskazania i
przeciwwskazania do
przeciwwskazania do
znieczulenia
znieczulenia
przewodowego.
przewodowego.
Znieczulenie przewodowe
Znieczulenie przewodowe
–
–
jest to odwracalne przerwanie
jest to odwracalne przerwanie
przewodzenia
impulsów
przewodzenia
impulsów
nerwowych na różnych poziomach
nerwowych na różnych poziomach
neuronu obwodowego.
neuronu obwodowego.
M
M
iejscem działania anestetyku
iejscem działania anestetyku
lokalnego są nerwy obwodowe,
lokalnego są nerwy obwodowe,
zbudowane z aksonów komórek
zbudowane z aksonów komórek
nerwowych. Nerwy te s
nerwowych. Nerwy te s
ą
ą
nerwami
nerwami
mieszanymi, czyli zawierają
mieszanymi, czyli zawierają
zarówno włókna przewodz
zarówno włókna przewodz
ą
ą
ce
ce
impulsy do
impulsy do
ś
ś
rodkowe jak i włókna
rodkowe jak i włókna
przewodz
przewodz
ą
ą
ce impulsy od
ce impulsy od
ś
ś
rodkowe.
rodkowe.
Wyró
Wyró
ż
ż
nia si
nia si
ę
ę
trzy główne grupy
trzy główne grupy
włókien nerwowych:
włókien nerwowych:
A – mielinowe, somatyczne, o du
A – mielinowe, somatyczne, o du
ż
ż
ej szybko
ej szybko
ś
ś
ci przewodzenia (przewodz
ci przewodzenia (przewodz
ą
ą
bod
bod
ź
ź
ce
ce
motoryczne, aktywno
motoryczne, aktywno
ść
ść
odruchow
odruchow
ą
ą
i bod
i bod
ź
ź
ce prioprioceptywne, czucie dotyku,
ce prioprioceptywne, czucie dotyku,
ucisku, bólu i temperatury, bod
ucisku, bólu i temperatury, bod
ź
ź
ce od
ce od
ś
ś
rodkowe do wrzecionek mi
rodkowe do wrzecionek mi
ęś
ęś
niowych,
niowych,
kontrolujących napi
kontrolujących napi
ę
ę
cie mi
cie mi
ęś
ęś
ni)
ni)
.
.
Środki miejscowo znieczulające nie wpływają od razu jednakowo na wszystkie
Środki miejscowo znieczulające nie wpływają od razu jednakowo na wszystkie
rodzaje włókien nerwowych. Najbardziej wrażliwe są włókna C i B, najmniej
rodzaje włókien nerwowych. Najbardziej wrażliwe są włókna C i B, najmniej
włókna typu A. Ma to odzwierciedlenie w kolejności występowania blokady i
włókna typu A. Ma to odzwierciedlenie w kolejności występowania blokady i
umożliwia ocenę jej rozprzestrzeniania się. Najpierw, wskutek zablokowania
umożliwia ocenę jej rozprzestrzeniania się. Najpierw, wskutek zablokowania
włókien współczulnych i rozszerzenia się naczyń skóra staje się cieplejsza,
włókien współczulnych i rozszerzenia się naczyń skóra staje się cieplejsza,
następnie zanika odczuwanie temperatury i bólu, a na końcu znoszone jest
następnie zanika odczuwanie temperatury i bólu, a na końcu znoszone jest
czucie dotyku i ucisku oraz motoryka.
czucie dotyku i ucisku oraz motoryka.
W niektórych przypadkach znieczulenie miejscowe może stanowić alternatywę
W niektórych przypadkach znieczulenie miejscowe może stanowić alternatywę
dla znieczulenia ogólnego, niekiedy obie metody stosowane są równocześnie.
dla znieczulenia ogólnego, niekiedy obie metody stosowane są równocześnie.
Wybór sposobu znieczulenia zależy od rodzaju planowanego zabiegu, stanu
Wybór sposobu znieczulenia zależy od rodzaju planowanego zabiegu, stanu
chorego, przeciwwskazań.
chorego, przeciwwskazań.
B
B
-
-
mielinowe,
mielinowe,
przedzwojowe
przedzwojowe
autonomiczne ( odpowiadają za
autonomiczne ( odpowiadają za
napi
napi
ę
ę
cie mi
cie mi
ęś
ęś
niówki gładkiej naczy
niówki gładkiej naczy
ń
ń
krwiono
krwiono
ś
ś
nych) jako pierwsze ulegają
nych) jako pierwsze ulegają
pora
pora
ż
ż
eniu przy wykonywaniu
eniu przy wykonywaniu
blokady podpaj
blokady podpaj
ę
ę
czynówkowej
czynówkowej
,
,
s
s
ą
ą
odpowiedzialne za spadek ci
odpowiedzialne za spadek ci
ś
ś
nienia
nienia
t
t
ę
ę
tniczego
tniczego
.
.
C – bezmielinowe (przewodz
C – bezmielinowe (przewodz
ą
ą
ból,
ból,
temperatur
temperatur
ę
ę
i bod
i bod
ź
ź
ce współczulne
ce współczulne
pozazwojowe)
pozazwojowe)
.
.
Najbardziej wra
Najbardziej wra
ż
ż
liwe
liwe
na środki miejscowo
na środki miejscowo
znieczulające
znieczulające
s
s
ą
ą
włókna C i B, najmniej
włókna C i B, najmniej
włókna typu A.
włókna typu A.
K
K
olejno
olejno
ść
ść
wyst
wyst
ę
ę
powania blokady umo
powania blokady umo
ż
ż
liwia
liwia
ocen
ocen
ę
ę
jej rozprzestrzeniania si
jej rozprzestrzeniania si
ę
ę
. Najpierw,
. Najpierw,
wskutek
zablokowania
włókien
wskutek
zablokowania
włókien
współczulnych i rozszerzenia się naczy
współczulnych i rozszerzenia się naczy
ń,
ń,
skóra staje się cieplejsza, nast
skóra staje się cieplejsza, nast
ę
ę
pnie zanika
pnie zanika
odczuwanie temperatury i bólu, a na ko
odczuwanie temperatury i bólu, a na ko
ń
ń
cu
cu
znoszone jest czucie dotyku i ucisku oraz
znoszone jest czucie dotyku i ucisku oraz
motoryka.
motoryka.
W
niektórych
przypadkach
W
niektórych
przypadkach
znieczulenie
miejscowe
mo
znieczulenie
miejscowe
mo
ż
ż
e
e
stanowi
stanowi
ć
ć
alternatyw
alternatyw
ę
ę
dla
dla
znieczulenia ogólnego, niekiedy obie
znieczulenia ogólnego, niekiedy obie
metody stosowane s
metody stosowane s
ą
ą
równocze
równocze
ś
ś
nie.
nie.
Wybór sposobu znieczulenia zale
Wybór sposobu znieczulenia zale
ż
ż
y
y
od rodzaju planowanego zabiegu,
od rodzaju planowanego zabiegu,
stanu chorego, przeciwwskaza
stanu chorego, przeciwwskaza
ń
ń
.
.
Niezale
Niezale
ż
ż
nie od wybranej metody
nie od wybranej metody
znieczulenia, zasady dotycz
znieczulenia, zasady dotycz
ą
ą
ce
ce
przygotowania pacjenta nie ró
przygotowania pacjenta nie ró
ż
ż
ni
ni
ą
ą
si
si
ę
ę
.
.
Należy
Należy
zebra
zebra
ć
ć
wywiad na temat schorze
wywiad na temat schorze
ń
ń
towarzysz
towarzysz
ą
ą
cych, przebytych zabieg
cych, przebytych zabieg
ów
ów
,
,
uczule
uczule
ń
ń
na leki.
na leki.
Po zbadaniu
Po zbadaniu
niezbędna jest
niezbędna jest
pisemn
pisemn
a
a
zgod
zgod
a
a
pacjenta na znieczulenie regionalne.
pacjenta na znieczulenie regionalne.
D
D
la niektórych osób informacja o
la niektórych osób informacja o
tym,
tym,
ż
ż
e nie b
e nie b
ę
ę
d
d
ą
ą
u
u
ś
ś
pieni w trakcie
pieni w trakcie
operacji, znacznie nasila stres
operacji, znacznie nasila stres
zwi
zwi
ą
ą
zany z zaistniał
zany z zaistniał
ą
ą
sytuacj
sytuacj
ą
ą
.
.
W celu zwi
W celu zwi
ę
ę
kszenia komfortu
kszenia komfortu
chorego, w premedykacji i w czasie
chorego, w premedykacji i w czasie
zabiegu, stosuje się leki
zabiegu, stosuje się leki
sedatywne, wywołuj
sedatywne, wywołuj
ą
ą
ce niepami
ce niepami
ęć
ęć
.
.
Przed przyst
Przed przyst
ą
ą
pieniem do jakiegokolwiek
pieniem do jakiegokolwiek
znieczulenia,
obowi
znieczulenia,
obowi
ą
ą
zkowe
jest
zkowe
jest
zapewnienie dost
zapewnienie dost
ę
ę
pu do
pu do
ż
ż
ylnego, w celu
ylnego, w celu
szybkiej poda
szybkiej poda
ż
ż
y leków i przetaczania
y leków i przetaczania
płynów.
Zawsze
mo
płynów.
Zawsze
mo
ż
ż
e
zaistnie
e
zaistnie
ć
ć
konieczno
konieczno
ść
ść
konwersji
znieczulenia
konwersji
znieczulenia
regionalnego w ogólne. Leki znieczulenia
regionalnego w ogólne. Leki znieczulenia
ogólnego,
ogólnego,
ź
ź
ródło tlenu, sprz
ródło tlenu, sprz
ę
ę
t do intubacji i
t do intubacji i
do prowadzenia oddechu zast
do prowadzenia oddechu zast
ę
ę
pczego
pczego
musz
musz
ą
ą
by
by
ć
ć
w ka
w ka
ż
ż
dej chwili dost
dej chwili dost
ę
ę
pne.
pne.
W
trakcie
wykonywania
W
trakcie
wykonywania
znieczulenia przewodowego oraz
znieczulenia przewodowego oraz
w trakcie zabiegu muszą by
w trakcie zabiegu muszą by
ć
ć
monitorowane podstawowe funkcje
monitorowane podstawowe funkcje
ż
ż
yciowe chorego.
yciowe chorego.
WSKAZANIA
WSKAZANIA
zabiegi, które można przeprowadzić stosując odpowiedni
zabiegi, które można przeprowadzić stosując odpowiedni
rodzaj znieczulenia przewodowego
rodzaj znieczulenia przewodowego
zabiegi u chorych obciążonych schorzeniami układu
zabiegi u chorych obciążonych schorzeniami układu
sercowo-naczyniowego, oddechowego, nerek, wątroby
sercowo-naczyniowego, oddechowego, nerek, wątroby
gdy specyfika zabiegu wymaga zachowania pełnej
gdy specyfika zabiegu wymaga zachowania pełnej
świadomości chorego
świadomości chorego
zabiegi ambulatoryjne – skrócenie czasu pobytu w szpitalu
zabiegi ambulatoryjne – skrócenie czasu pobytu w szpitalu
chorzy z pełnym żołądkiem, gdy nie można odroczyć
chorzy z pełnym żołądkiem, gdy nie można odroczyć
zabiegu (nie dotyczy znieczulenia rdzeniowego)
zabiegu (nie dotyczy znieczulenia rdzeniowego)
planowanie przedłużenia działania przeciwbólowego na
planowanie przedłużenia działania przeciwbólowego na
okres pooperacyjny (znieczulenie ciągłe).
okres pooperacyjny (znieczulenie ciągłe).
PRZECIWWSKAZANIA
PRZECIWWSKAZANIA
brak zgody chorego
brak zgody chorego
chory niewspółpracujący, pobudzony, splątany
chory niewspółpracujący, pobudzony, splątany
małe dzieci, które nie są w stanie współpracować
małe dzieci, które nie są w stanie współpracować
zaburzenia krzepnięcia
zaburzenia krzepnięcia
niektóre schorzenia neurologiczne
niektóre schorzenia neurologiczne
wrażliwość na środki znieczulenia miejscowego
wrażliwość na środki znieczulenia miejscowego
infekcje skórne w miejscu wkłucia
infekcje skórne w miejscu wkłucia
infekcja uogólniona
infekcja uogólniona
niewyrównany wstrząs
niewyrównany wstrząs
Środki znieczulenia
Środki znieczulenia
przewodowego
przewodowego
Budowa chemiczna
Budowa chemiczna
Wszystkie
Wszystkie
ś
ś
rodki
znieczulenia
rodki
znieczulenia
przewodowego składaj
przewodowego składaj
ą
ą
si
si
ę
ę
z hydrofilnej
z hydrofilnej
aminy,
lipofilnego
pier
aminy,
lipofilnego
pier
ś
ś
cienia
cienia
benzoesowego oraz ła
benzoesowego oraz ła
ń
ń
cucha ł
cucha ł
ą
ą
cz
cz
ą
ą
cego,
cego,
który mo
który mo
ż
ż
e by
e by
ć
ć
albo estrem, albo amidem.
albo estrem, albo amidem.
W zale
W zale
ż
ż
no
no
ś
ś
ci o
ci o
d
d
ła
ła
ń
ń
cucha po
cucha po
ś
ś
redniego
redniego
wyró
wyró
ż
ż
niamy
niamy
ś
ś
rodki o budowie amidowej
rodki o budowie amidowej
lub estrowej.
lub estrowej.
Budowa chemiczna środków znieczulenia
przewodowego
N
R
R
Grupa
aromatyczna
lipofilna
Łańcuch pośredni
Grupa
aminowa
hydrofilna
ESTER
AMID
Podstawowe ró
Podstawowe ró
ż
ż
nice pomi
nice pomi
ę
ę
dzy
dzy
ś
ś
rodkami amidowymi i
rodkami amidowymi i
estrowymi.
estrowymi.
Właściwości
Właściwości
amidowe estrowe
amidowe estrowe
rozkładany przez
rozkładany przez
enzymy wątrobowe cholinesterazę osoczową
enzymy wątrobowe cholinesterazę osoczową
(hydroliza grupy amidowej) (hydroksylację)
(hydroliza grupy amidowej) (hydroksylację)
(czas połowiczego
(czas połowiczego
rozkładu)
rozkładu)
1,5 - 3 godz 1 - 8 min
1,5 - 3 godz 1 - 8 min
reakcje toksyczne
reakcje toksyczne
częściej rzadko
częściej rzadko
reakcje anafilaktyczne
reakcje anafilaktyczne
rzadko częściej
rzadko częściej
Środki estrowe usuwane są bardzo
Środki estrowe usuwane są bardzo
szybko
przez
cholinesteraz
szybko
przez
cholinesteraz
ę
ę
osoczow
osoczow
ą
ą
i w
i w
ą
ą
trobow
trobow
ą
ą
, dlatego te
, dlatego te
ż
ż
podczas ich stosowania rzadko
podczas ich stosowania rzadko
dochodzi do wyst
dochodzi do wyst
ą
ą
pienia reakcji
pienia reakcji
toksycznych.
toksycznych.
Środki amidowe ulegaj
Środki amidowe ulegaj
ą
ą
przemianom w
przemianom w
w
w
ą
ą
trobie, a stamt
trobie, a stamt
ą
ą
d jako nieczynne
d jako nieczynne
metabolity ulegaj
metabolity ulegaj
ą
ą
wydaleniu przez nerki,
wydaleniu przez nerki,
chocia
chocia
ż
ż
niektóre z nich mog
niektóre z nich mog
ą
ą
przemienia
przemienia
ć
ć
si
si
ę
ę
w aktywne metabolity. Takim
w aktywne metabolity. Takim
ś
ś
rodkiem
rodkiem
jest lignokaina i jej aktywny metabolit –
jest lignokaina i jej aktywny metabolit –
monoetyloglicynoksylidon, który mo
monoetyloglicynoksylidon, który mo
ż
ż
e
e
by
by
ć
ć
jednym z czynników wyst
jednym z czynników wyst
ę
ę
powania
powania
reakcji toksycznych.
reakcji toksycznych.
Wpływ budowy chemicznej ŚZP na
Wpływ budowy chemicznej ŚZP na
mechanizm działania.
mechanizm działania.
Dzięki obecności grupy lipofilnej lek może
Dzięki obecności grupy lipofilnej lek może
przenikać przez błony tkanki newowej
przenikać przez błony tkanki newowej
zawierającej duże ilości tłuszczów, dzięki temu
zawierającej duże ilości tłuszczów, dzięki temu
dociera do komórki nerwowej. Natomiast grupa
dociera do komórki nerwowej. Natomiast grupa
hydrofilna umożliwia dysocjację związku,
hydrofilna umożliwia dysocjację związku,
powstanie cząstek zjonizowanych.
powstanie cząstek zjonizowanych.
Tylko postać zjonizowana może połączyć się z
Tylko postać zjonizowana może połączyć się z
kanałem sodowym i spowodować blokadę
kanałem sodowym i spowodować blokadę
impulsów.
impulsów.
Mechanizm działania
Mechanizm działania
ś
ś
rodków znieczulenia
rodków znieczulenia
przewodowego
przewodowego
.
.
Środki znieczulenia przewodowego w
Środki znieczulenia przewodowego w
tkankach, gdzie pH jest bardziej zasadowe
tkankach, gdzie pH jest bardziej zasadowe
ni
ni
ż
ż
we wn
we wn
ę
ę
trzu komórki, nie ulegają
trzu komórki, nie ulegają
dysocjacji. Posta
dysocjacji. Posta
ć
ć
niezdysocjowana, dzi
niezdysocjowana, dzi
ę
ę
ki
ki
obecno
obecno
ś
ś
ci grup li
ci grup li
p
p
ofilnych, wnika do
ofilnych, wnika do
wn
wn
ę
ę
trza komórki. W komórce pH jest
trza komórki. W komórce pH jest
bardziej kwa
bardziej kwa
ś
ś
ne i pod jego wpływem
ne i pod jego wpływem
cz
cz
ą
ą
steczka leku ulega dysocjacji. Posta
steczka leku ulega dysocjacji. Posta
ć
ć
zdysocjowana ł
zdysocjowana ł
ą
ą
czy si
czy si
ę
ę
z receptorem
z receptorem
sodowym (Na
sodowym (Na
+
+
) i przerywa przewodzenie
) i przerywa przewodzenie
impulsów (w tym bólowych).
impulsów (w tym bólowych).
Wykonuj
Wykonuj
ą
ą
c znieczulenie przewodowe nale
c znieczulenie przewodowe nale
ż
ż
y
y
uwzgl
uwzgl
ę
ę
dni
dni
ć
ć
,
,
ż
ż
e
czynniki
zmieniaj
e
czynniki
zmieniaj
ą
ą
ce
w
ce
w
tkankach pH z zasadowego na kwa
tkankach pH z zasadowego na kwa
ś
ś
ne
ne
(niedokrwienie, zmiany zapalne) prowadzą do
(niedokrwienie, zmiany zapalne) prowadzą do
dysocjacji cz
dysocjacji cz
ą
ą
steczki, a taka postać leku nie
steczki, a taka postać leku nie
może wej
może wej
ść
ść
do wn
do wn
ę
ę
trza komórki. Lek nie
trza komórki. Lek nie
wywołuje po
wywołuje po
żą
żą
danego efektu analgetycznego,
danego efektu analgetycznego,
pozostaje zdeponowany w tkankach, st
pozostaje zdeponowany w tkankach, st
ą
ą
d w
d w
du
du
ż
ż
ej ilo
ej ilo
ś
ś
ci przedostaje si
ci przedostaje si
ę
ę
do krwi i mo
do krwi i mo
ż
ż
e
e
przyczynia
przyczynia
ć
ć
si
si
ę
ę
do
wyst
do
wyst
ą
ą
pienia
reakcji
pienia
reakcji
toksycznych.
toksycznych.
Wła
Wła
ś
ś
ciwo
ciwo
ś
ś
ci najcz
ci najcz
ęś
ęś
ciej stosowanych
ciej stosowanych
ś
ś
rodków znieczulenia przewodowego.
rodków znieczulenia przewodowego.
Amidowe
Amidowe
:
:
stężenie % początek czas max dawka
stężenie % początek czas max dawka
działania działania jednorazowa
działania działania jednorazowa
z adr bez adr
z adr bez adr
l
l
ignokaina
ignokaina
0,5-2 5-20 30-240 500 200
0,5-2 5-20 30-240 500 200
b
b
upivacaina
upivacaina
0,25-0,75 10-30 75-720 150
0,25-0,75 10-30 75-720 150
r
r
opiwakaina
opiwakaina
0,2-1 1-30 120-720 220
0,2-1 1-30 120-720 220
p
p
rilocaina
rilocaina
0,5-2 15-50 30-600 600 400
0,5-2 15-50 30-600 600 400
e
e
tidocaina
tidocaina
0,5-2 5-20 180-720 400
0,5-2 5-20 180-720 400
m
m
epiwakaina
epiwakaina
0,5-2 (4) 60-300 45-360 500 300
0,5-2 (4) 60-300 45-360 500 300
Wła
Wła
ś
ś
ciwo
ciwo
ś
ś
ci najcz
ci najcz
ęś
ęś
ciej stosowanych
ciej stosowanych
ś
ś
rodków znieczulenia przewodowego.
rodków znieczulenia przewodowego.
Estrowe
Estrowe
:
:
kokaina
kokaina
,
,
prokaina
prokaina
,
,
ametokaina
ametokaina
,
,
tetrakaina
tetrakaina
,
,
chloroprokaina
chloroprokaina
.
.
p
p
ochodne estrowe maj
ochodne estrowe maj
ą
ą
znaczenie historyczne.
znaczenie historyczne.
Kokaina, ze wzgl
Kokaina, ze wzgl
ę
ę
du na bardzo du
du na bardzo du
ż
ż
y wpływ na OUN, a
y wpływ na OUN, a
pozostałe ze wzgl
pozostałe ze wzgl
ę
ę
du na ryzyko reakcji anafilaktycznych,
du na ryzyko reakcji anafilaktycznych,
nie s
nie s
ą
ą
stosowane w anestezjologii jako
stosowane w anestezjologii jako
ś
ś
rodki
rodki
znieczulenia przewodowego.
znieczulenia przewodowego.
Czas wyst
Czas wyst
ą
ą
pienia działania leku zale
pienia działania leku zale
ż
ż
y od miejsca
y od miejsca
podania.
podania.
Najszybciej działaj
Najszybciej działaj
ą
ą
leki podane
leki podane
podpaj
podpaj
ę
ę
czynówkowo,
czynówkowo,
najwolniej podane w okolic
najwolniej podane w okolic
ę
ę
du
du
ż
ż
ych nerwów.
ych nerwów.
Czas trwania działania jest dłu
Czas trwania działania jest dłu
ż
ż
szy przy podaniu w
szy przy podaniu w
okolic
okolic
ę
ę
du
du
ż
ż
ych pni nerwowych, a najkrótszy przy
ych pni nerwowych, a najkrótszy przy
podaniu dordzeniowym (podpajęczynówkowym
podaniu dordzeniowym (podpajęczynówkowym
lub zewn
lub zewn
ą
ą
trzoponowym).
trzoponowym).
Adrenalina,
Adrenalina,
lek o działaniu obkurczaj
lek o działaniu obkurczaj
ą
ą
cym
cym
naczynia krwiono
naczynia krwiono
ś
ś
ne, dodawa
ne, dodawa
na
na
do roztworów
do roztworów
ŚZP
ŚZP
w celu zmniejszenia szybko
w celu zmniejszenia szybko
ś
ś
ci wchłaniania
ci wchłaniania
do krwiobiegu, a przez to zmniejszenie ryzyka
do krwiobiegu, a przez to zmniejszenie ryzyka
wyst
wyst
ą
ą
pienia reakcji toksycznej. W poł
pienia reakcji toksycznej. W poł
ą
ą
czeniu z
czeniu z
niektórymi lekami wydłu
niektórymi lekami wydłu
ż
ż
a ich czas działania.
a ich czas działania.
Adrenalina stosowana jest w rozcie
Adrenalina stosowana jest w rozcie
ń
ń
czeniu od
czeniu od
1 : 200 000 (10 ml takiego roztworu zawiera
1 : 200 000 (10 ml takiego roztworu zawiera
0,05mg adrenaliny) do 1: 80 000.
0,05mg adrenaliny) do 1: 80 000.
Nie nale
Nie nale
ż
ż
y przekracza
y przekracza
ć
ć
jednorazowej dawki
jednorazowej dawki
większej ni
większej ni
ż
ż
0,25mg adrenaliny.
0,25mg adrenaliny.
Środki konserwujące
Środki konserwujące
(parabeny,
(parabeny,
siarczyny) dodawane s
siarczyny) dodawane s
ą
ą
do roztworów
do roztworów
ŚZP w celu zwiększenia ich trwałości.
ŚZP w celu zwiększenia ich trwałości.
Parabeny mog
Parabeny mog
ą
ą
by
by
ć
ć
przyczyn
przyczyn
ą
ą
reakcji
reakcji
uczuleniowych,
uczuleniowych,
S
S
iarczyny wykazuj
iarczyny wykazuj
ą
ą
działanie
działanie
neurotoksyczne.
neurotoksyczne.
Nieprawidłowe reakcje na
Nieprawidłowe reakcje na
leki znieczulenia
leki znieczulenia
przewodowego
przewodowego
.
.
Nadwra
Nadwra
ż
ż
liwo
liwo
ść -
ść -
zmienno
zmienno
ść
ść
biologiczna, współistniej
biologiczna, współistniej
ą
ą
ce choroby
ce choroby
lub równoczesne stosowanie innych leków mog
lub równoczesne stosowanie innych leków mog
ą
ą
być przyczyn
być przyczyn
ą
ą
zbyt silnej lub zbyt słabej reakcji na podany lek
zbyt silnej lub zbyt słabej reakcji na podany lek
.
.
Idiosynkrazja
Idiosynkrazja
-
-
występowanie reakcji na lek odmiennych od
występowanie reakcji na lek odmiennych od
powszechnie wyst
powszechnie wyst
ę
ę
pujących
pujących
.
.
Alergia
Alergia
-
-
ustrój wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko
ustrój wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko
podanemu lekowi
podanemu lekowi
.
.
Reakcja toksyczna
Reakcja toksyczna
-
-
zbyt wysokie st
zbyt wysokie st
ęż
ęż
enie leku w osoczu z
enie leku w osoczu z
powodu, albo zbyt du
powodu, albo zbyt du
ż
ż
ej dawki, albo zbyt szybkiego wchłaniania,
ej dawki, albo zbyt szybkiego wchłaniania,
albo bezpo
albo bezpo
ś
ś
redniego podania donaczyniowego
redniego podania donaczyniowego
.
.
J
J
est przyczyn
est przyczyn
ą
ą
ogólnoustrojowych reakcji uwarunkowanych
ogólnoustrojowych reakcji uwarunkowanych
mechanizmami działania danego leku. Gdy zostanie przekroczona
mechanizmami działania danego leku. Gdy zostanie przekroczona
dawka maksymalna mówimy o przedawkowaniu bezwzględnym. Do
dawka maksymalna mówimy o przedawkowaniu bezwzględnym. Do
przedawkowania względnego dochodzi z powodu nieprawidłowości
przedawkowania względnego dochodzi z powodu nieprawidłowości
we wchłanianiu leku, przy podaniu prawidłowej dawki.
we wchłanianiu leku, przy podaniu prawidłowej dawki.
Ogólnoustrojowe działanie
Ogólnoustrojowe działanie
ś
ś
rodków znieczulenia
rodków znieczulenia
przewodowego
przewodowego
.
.
ŚZP
ŚZP
po podaniu miejscowym dyfunduje do krwi.
po podaniu miejscowym dyfunduje do krwi.
Na szybko
Na szybko
ść
ść
absorpcji do krwi wpływ ma wiele czynników:
absorpcji do krwi wpływ ma wiele czynników:
-
-
c
c
ałkowita dawka leku
ałkowita dawka leku
- m
- m
iejsce wstrzyknięcia
iejsce wstrzyknięcia
- d
- d
odatek adrenaliny
odatek adrenaliny
- r
- r
ozpuszczalność w tłuszczach (miejscowe wiązanie
ozpuszczalność w tłuszczach (miejscowe wiązanie
się z
się z
tłuszczami)
tłuszczami)
- p
- p
erfuzja tkankowa
erfuzja tkankowa
- r
- r
ównoczesne podawanie innych leków
ównoczesne podawanie innych leków
- w
- w
spółistnienie chorób nerek i wątroby
spółistnienie chorób nerek i wątroby
W
W
pływ
pływ
ś
ś
rodków znieczulenia
rodków znieczulenia
przewodowego ujawni
przewodowego ujawni
a
a
si
si
ę
ę
przede
przede
wszystkim ze strony o
wszystkim ze strony o
ś
ś
rodkowego
rodkowego
układu nerwowego i układu kr
układu nerwowego i układu kr
ąż
ąż
enia.
enia.
Objawy ogólnoustrojowego
Objawy ogólnoustrojowego
działania środków
działania środków
miejscowo znieczulających
miejscowo znieczulających
w zależności od ich
w zależności od ich
stężenia we krwi
stężenia we krwi
Objawy ogólnoustrojowego
Objawy ogólnoustrojowego
działania środków
działania środków
miejscowo znieczulających
miejscowo znieczulających
w zależności od ich
w zależności od ich
stężenia we krwi
stężenia we krwi
Objawy ogólnoustrojowego
Objawy ogólnoustrojowego
działania środków
działania środków
miejscowo znieczulających
miejscowo znieczulających
w zależności od ich
w zależności od ich
stężenia we krwi
stężenia we krwi
Działanie toksyczne
Działanie toksyczne
Depresja układu krążenia
Depresja układu krążenia
Depresja układu oddechowego
Depresja układu oddechowego
Śpiączka
Śpiączka
Drgawki
Drgawki
Utrata przytomności
Utrata przytomności
Drżenia mięśniowe
Drżenia mięśniowe
Zaburzenia widzenia
Zaburzenia widzenia
Drętwienia języka
Drętwienia języka
Zapobieganie reakcjom mózgowym:
Zapobieganie reakcjom mózgowym:
premedykacja lekami przeciwdrgawkowymi
premedykacja lekami przeciwdrgawkowymi
(benzodwuazepiny)
(benzodwuazepiny)
utrzymywanie możliwie niskiego stężenia we
utrzymywanie możliwie niskiego stężenia we
krwi ( stosować możliwie małe dawki, powoli
krwi ( stosować możliwie małe dawki, powoli
podawać, dodawać środki obkurczające
podawać, dodawać środki obkurczające
naczynia (adrenalinę), aspirować w trakcie
naczynia (adrenalinę), aspirować w trakcie
podawania (uniknięcie podania
podawania (uniknięcie podania
donaczyniowego), nie stosować w tkankach
donaczyniowego), nie stosować w tkankach
zmienionych zapalnie.
zmienionych zapalnie.
Zapobieganie reakcjom kardiotoksycznym:
Zapobieganie reakcjom kardiotoksycznym:
tlen do oddychania
tlen do oddychania
uzupełnianie objętości krwi krążącej
uzupełnianie objętości krwi krążącej
leki krążeniowe (obkurczające naczynia
leki krążeniowe (obkurczające naczynia
(efedryna, noradrenalina), działające
(efedryna, noradrenalina), działające
inotropowo dodatnio (dopamina).
inotropowo dodatnio (dopamina).
Przy tachyarytmiach: defibrylacja albo
Przy tachyarytmiach: defibrylacja albo
kardiowersja elektryczna.
kardiowersja elektryczna.
Rodzaje i techniki znieczule
Rodzaje i techniki znieczule
ń
ń
przewodowych, najcz
przewodowych, najcz
ęś
ęś
ciej stosowanych w
ciej stosowanych w
praktyce anestezjologicznej
praktyce anestezjologicznej
W zale
W zale
ż
ż
no
no
s
s
ci od miejsca zablokowania
ci od miejsca zablokowania
przewodzenia impulsów nerwowych, rozró
przewodzenia impulsów nerwowych, rozró
ż
ż
nia si
nia si
ę
ę
nast
nast
ę
ę
puj
puj
ą
ą
ce rodzaje znieczulenia przewodowego:
ce rodzaje znieczulenia przewodowego:
1.
1.
powierzchniowe (nasiękowe)
powierzchniowe (nasiękowe)
2.
2.
nerwów obwodowych
nerwów obwodowych
3.
3.
pni, splotów nerwowych
pni, splotów nerwowych
4.
4.
przykręgowe
przykręgowe
5.
5.
rdzeniowe –
rdzeniowe –
podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe
podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe
1 - opona twarda
2 - więzadło żółte
3 - opona pajęcza
4 - więzadło
międzykolcowe
5 - więzadło
nadkolcowe
6 - więzadło podłużne
tylne
7 - więzadło podłużne
przednie
Schemat budowy kręgosłupa i kanału
kręgowego
Znieczulenie
Znieczulenie
podpaj
podpaj
ę
ę
czynówkowe (POP)
czynówkowe (POP)
•Wskazania - zabiegi w obrębie
dolnej połowy ciała ( np. urologiczne,
ginekologiczne, ortopedyczne).
Zalecane u osób obciążonych
chorobami płuc, nerek, wątroby.
Znieczulenie
Znieczulenie
podpajęczynówkowe
podpajęczynówkowe
POP
POP
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania
bezwzględne:
bezwzględne:
brak zgody pacjenta
brak zgody pacjenta
pacjent niewspółpracujący
pacjent niewspółpracujący
niektóre patologie części lędźwiowej kręgosłupa
niektóre patologie części lędźwiowej kręgosłupa
niektóre schorzenia neurologiczne
niektóre schorzenia neurologiczne
niektóre schorzenia układu krążenia
niektóre schorzenia układu krążenia
posocznica/sepsa
posocznica/sepsa
wstrząs , hipowolemia
wstrząs , hipowolemia
zaburzenia krzepnięcia
zaburzenia krzepnięcia
uczulenie na ŚZP
uczulenie na ŚZP
względne:
względne:
zniekształcenie, choroby kręgosłupa
zniekształcenie, choroby kręgosłupa
silne bóle głowy i kręgosłupa w wywiadzie
silne bóle głowy i kręgosłupa w wywiadzie
chorzy z grupy wysokiego ryzyka ASA
chorzy z grupy wysokiego ryzyka ASA
zmiany skórne/zakażenie w miejscu planowanego wkłucia
zmiany skórne/zakażenie w miejscu planowanego wkłucia
Wykonywanie znieczulenia
Wykonywanie znieczulenia
podpajęczynówkowego.
podpajęczynówkowego.
W trakcie wprowadzania
igła kolejno przechodzi
przez następujące
struktury:
•skóra
•tkanka podskórna
•więzadło nadkolcowe
•więzadło międzykolcowe
•więzadło żółte
•opona twarda z pajęczą
Powikłania
Powikłania
spadek ciśnienia → infuzja płynów, leki
spadek ciśnienia → infuzja płynów, leki
naczynioskurczowe – efedryna 5-10 mg. i.v.
naczynioskurczowe – efedryna 5-10 mg. i.v.
bradykardia → atropina 0,5 – 1mg. i.v.
bradykardia → atropina 0,5 – 1mg. i.v.
nudności, wymioty
nudności, wymioty
zatrzymanie moczu → parasympatykomimetyk, czasem
zatrzymanie moczu → parasympatykomimetyk, czasem
konieczne jest jednorazowe zacewnikowanie pęcherza
konieczne jest jednorazowe zacewnikowanie pęcherza
moczowego
moczowego
zaburzenia termoregulacji
zaburzenia termoregulacji
całkowite znieczulenie podpajęczynówkowe ( krytyczny
całkowite znieczulenie podpajęczynówkowe ( krytyczny
spadek ciśnienia, zatrzymanie oddechu, bradykardia do
spadek ciśnienia, zatrzymanie oddechu, bradykardia do
asystolii włącznie) → postępowanie objawowe.
asystolii włącznie) → postępowanie objawowe.
Powikłania
Powikłania
popunkcyjne bóle głowy (są następstwem wypływu nadmiernej
popunkcyjne bóle głowy (są następstwem wypływu nadmiernej
ilości płynu mózgowo-rdzeniowego przez otwór powstały w
ilości płynu mózgowo-rdzeniowego przez otwór powstały w
oponie twardej) → pozycja leżąca, niesterydowe leki
oponie twardej) → pozycja leżąca, niesterydowe leki
przeciwzapalne, przetoczenie ok. 2000 ml. soli fizjologicznej,
przeciwzapalne, przetoczenie ok. 2000 ml. soli fizjologicznej,
blood patch ( łata z własnej krwi wykonana na wysokości
blood patch ( łata z własnej krwi wykonana na wysokości
nakłucia ); zapobieganie polega na stosowaniu cienkich igieł,
nakłucia ); zapobieganie polega na stosowaniu cienkich igieł,
unikanie wielokrotnego nakłuwania opony twardej, skierowanie
unikanie wielokrotnego nakłuwania opony twardej, skierowanie
ścięcia igły ku bokowi w trakcie przechodzenia przez oponę
ścięcia igły ku bokowi w trakcie przechodzenia przez oponę
twardą, nie wykonywanie znieczulenia podpajęczynówkowego u
twardą, nie wykonywanie znieczulenia podpajęczynówkowego u
młodych chorych i u chorych z silnymi bólami głowy w wywiadzie
młodych chorych i u chorych z silnymi bólami głowy w wywiadzie
bóle pleców
bóle pleców
zaburzenia neurologiczne wskutek uszkodzenia nerwów, rdzenia
zaburzenia neurologiczne wskutek uszkodzenia nerwów, rdzenia
kręgowego
kręgowego
zakażenie
zakażenie
krwiak okołordzeniowy
krwiak okołordzeniowy
Znieczulenie
Znieczulenie
zewn
zewn
ą
ą
trzoponowe (ZOP)
trzoponowe (ZOP)
Wskazania:
Wskazania:
ZOP można wykonać w odcinku
ZOP można wykonać w odcinku
szyjnym, piersiowym lędźwiowym i krzyżowym
szyjnym, piersiowym lędźwiowym i krzyżowym
kręgosłupa.
kręgosłupa.
-
-
zabiegi w obrębie jamy brzusznej, podbrzusza,
zabiegi w obrębie jamy brzusznej, podbrzusza,
ko
ko
ń
ń
czyn dolnych, klatki piersiowej, znieczulenie
czyn dolnych, klatki piersiowej, znieczulenie
porodu.
porodu.
-
-
leczenie bólu pooperacyjnego z zastosowaniem
leczenie bólu pooperacyjnego z zastosowaniem
techniki ciągłej.
techniki ciągłej.
-
-
leczenie bólu przewlekłego
leczenie bólu przewlekłego
Znieczulenie polecane u osób obciążonych chorobami płuc,
Znieczulenie polecane u osób obciążonych chorobami płuc,
nerek, wątroby.
nerek, wątroby.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania
bezwzgl
bezwzgl
ę
ę
dne
dne
-
-
brak zgody pacjenta
brak zgody pacjenta
-
-
zaburzenia w układzie krzepni
zaburzenia w układzie krzepni
ę
ę
cia
cia
-
-
wstrz
wstrz
ą
ą
s
s
-
-
infekcja w miejscu wkłucia
infekcja w miejscu wkłucia
-
-
uczulenie na
uczulenie na
ś
ś
rodki znieczulenia miejscowego
rodki znieczulenia miejscowego
-
-
choroby zniekształcające kręgosłup
choroby zniekształcające kręgosłup
wzgl
wzgl
ę
ę
dne
dne
- hipowolemia
- hipowolemia
-
-
posocznica/sepsa
posocznica/sepsa
- choroby neurologiczne
- choroby neurologiczne
Powikłania wczesne
Powikłania wczesne
nakłucie przestrzeni podpaj
nakłucie przestrzeni podpaj
ę
ę
czynówkowej
czynówkowej
podanie anestetyku do przestrzeni
podanie anestetyku do przestrzeni
podpaj
podpaj
ę
ę
czynówkowej
czynówkowej
nakłucie naczy
nakłucie naczy
ń
ń
ż
ż
ylnych
ylnych
nakłucie rdzenia kręgowego
nakłucie rdzenia kręgowego
spadek ci
spadek ci
ś
ś
nienia t
nienia t
ę
ę
tniczego → infuzja płynów,
tniczego → infuzja płynów,
ś
ś
rodki naczynioskurczowe, np. efedryna 5-10 mg.
rodki naczynioskurczowe, np. efedryna 5-10 mg.
i.v.
i.v.
zbyt rozległe znieczulenie z towarzysz
zbyt rozległe znieczulenie z towarzysz
ą
ą
cymi
cymi
zaburzeniami oddechowymi, termoregulacyjnymi,
zaburzeniami oddechowymi, termoregulacyjnymi,
krą
krą
ż
ż
eniowymi → post
eniowymi → post
ę
ę
powanie objawowe,
powanie objawowe,
resuscytacja kr
resuscytacja kr
ąż
ąż
eniowo-oddechow
eniowo-oddechow
a
a
Powikłania pó
Powikłania pó
ź
ź
ne
ne
Z
Z
aburzenia czynno
aburzenia czynno
ś
ś
ci p
ci p
ę
ę
cherza moczowego
cherza moczowego
krwiak okołordzeniowy
krwiak okołordzeniowy
ropie
ropie
ń
ń
okołordzeniowy
okołordzeniowy
uszkodzenie korzeni nerwowych
uszkodzenie korzeni nerwowych
zespół t
zespół t
ę
ę
tnicy rdzeniowej przedniej
tnicy rdzeniowej przedniej
(
(
skutek spadku ci
skutek spadku ci
ś
ś
nienia t
nienia t
ę
ę
tniczego)
tniczego)
powikłania zapalne
powikłania zapalne
zespół ogona ko
zespół ogona ko
ń
ń
skiego
skiego