background image

Aleksandra Grzanka

Katedra i Klinika Dermatologii, Chorób Przenoszonych Drogą Płciową 

i Immunodermatologii

background image

Wirusy brodawczaka ludzkiego (human 

papillomavirus-HPV) wywołują najczęściej:

- brodawki zwykłe, stóp, płaskie
-zmiany w obrębie narządów płciowych i odbytu tj.: 

kłykciny (brodawki płciowe), tzw. kłykciny 

olbrzymie Buschke-Löwensteina, bowenoid 

papulosis, chorobę Bowena 

- najważniejszy czynnik ryzyka powstawania raka 

szyjki macicy, raka pochwy i sromu oraz raka 

prącia 

i odbytnicy

background image

Wirus brodawczaka ludzkiego należy do rodziny
Papovaviridae. Wirion HPV jest małym (55 nm),
bezotoczkowym, 20-ściennym kapsydem, 

zawierającym pojedynczą cząsteczkę dwuniciowego 

kolistego  DNA zbudowanego z ok. 8 tys. par zasad. 

Kapsyd wirusa jest zbudowany z co najmniej 2 

białek.Główne białko strukturalne stanowi ponad 80 

proc. kapsydu wirusa. Genom wirusa tworzy 

kompleksy z białkami o niskiej masie cząsteczkowej 

(histonami) pochodzenia komórkowego. 

background image

 HPV charakteryzuje się bardzo wysoką specyficznością 

w odniesieniu do gatunku ludzkiego 

Cząsteczka wirusa po przyłączeniu się do komórki 

gospodarza i utracie osłonki białkowej wnika do 

wnętrza komórki, rozpoczynając proces włączenia 

swojego materiału genetycznego do genomu 

gospodarza.

 W procesie transkrypcji wirusowe DNA zostaje 

„przepisane” na mRNA, które koduje białka 

syntezowane następnie na komórkowych 

rybosomach. 

background image

Wyróżnia się dwie grupy białek – białka 

„wczesne”, pełniące funkcje regulacyjne i 

transformujące, oraz białka „późne”, będące 

elementami strukturalnymi przyszłych wirionów. 

W mechanizm onkogenezy włączone są 

bezpośrednio białka E6, E7, – zaliczane do grupy 

białek „wczesnych”. 

Białka E6, E7 przyłączają się do produktów 

antyonkogenów komórkowych – zaburzając tym 

samym proces naprawy komórkowego DNA. 

Zwiększają także liczbę podziałów komórki 

zainfekowanej wirusem 

background image

Cechą charakterystyczną białka E6 wszystkich 

serotypów HPV jest zdolność wiązania białka 
p53

(inhibitor cyklu komórkowego w odpowiedzi 

między innymi na uszkodzenie DNA komórki 
lub infekcję wirusową). 

background image

HPV  ma tropizm do komórek nabłonka skóry i błon śluzowych. 

Wnikając do komórek wirus  generuje odpowiedź 

immunologiczną  o charakterze swoistym i nieswoistym.

 Swoista odpowiedź immunologiczna: komórki prezentujące 

antygen, (fragmenty białek wirusowych) uwolnione z komórek 

zainfekowanych. Prezentacja antygenu umożliwia w 

konsekwencji aktywację limfocytów T, oraz produkcję swoistych 

przeciwciał.

Odpowiedź immunologiczna nieswoista polega na wytworzeniu 

niespecyficznych cytokin, czego konsekwencją może być 

apoptoza komórek zainfekowanych, migracja leukocytów czy 

zahamowanie podziałów komórkowych, - niezbędnych do 

zwielokrotniania kopii wirusa. W mechanizmy odpowiedzi 

nieswoistej włączone są granulocyty obojętnochłonne, 

makrofagi/monocyty oraz komórki NK 

background image

 Replikacja  wirusa HPV zależna jest od stopnia 

zróżnicowania komórek nabłonka. Niska ekspresja 
białek wirusowych w warstwie przypodstawnej 
nabłonka, wysoka zaś w warstwach złuszczających 
ogranicza zdolność rozpoznania i eliminacji komórek 
zainfekowanych przez układ immunologiczny.

background image

czynnikami ryzyka zakażenia  HPV są: 
liczba partnerów seksualnych, młody wiek 
inicjacji seksualnej, immunosupresja

background image

Za pomocą technik molekularnych 
zcharakteryzowano ponad 100 genotypów, a 
70 z nich zostało całkowicie 
zsekwencjonowanych

background image

Lokalizacja

Zmiany 

łagodne 

Zmiany 

nowotworowe

Typy HPV

Skóra 

Brodawki

Epidermodyspla
sia 
verruciformis 
(EV)

Raki in situ i raki 
inwazyjne wEV

1, 2, 3, 4, 7, 10, 26-29, 
41, 60
5, 8, 9, 12, 14, 15, 17, 
19-25, 36, 38, 46, 47, 49, 
50

5, 8, 14, 17, 36 

Srom 
Prącie 

Odbyt 

Kłykciny 
kończyste 

Kłykciny olbrzymie 
Buschkego-
Löwensteina
Bowenoid papulosis
Choroba Bowena
Rak 
kolczystokomórkowy

6, 11, 42, 55 
6, 11, 54 

16, 34
16, 33
16, 18

Szyjka macicy 
Pochwa 

Kłykciny 
kończyste 
Kłykciny płaskie
Dyspalzja

Neoplazja 
śródnaskórkowa i 
raki inwazyjne 

6, 11
6, 11, 42, 43, 44
16, 18, 31, 33, 35, 39, 
40, 
45, 51, 52, 53, 56-59, 61-
68 

Jama ustna 

Choroba Hecka 

13, 32

Krtań 

Brodawczaki 

6, 11 

background image

3 grupy HPV na podstawie manifestacji 

klinicznych

Zakażenia narządów płciowych i odbytu

oraz błon śluzowych, 

Zakażenia  zmian skórnych -niedotyczące 
narządów płciowych 

Epidermodysplasia verruciformis

background image

Wirusy HPV narządów płciowych 

wirusy wywołujące zmiany łagodne o niskim 

ryzyku onkogennym (typy 6 i 11)

 wirusy niosące umiarkowane ryzyko 

potencjalnego działania onkogennego (typy 

33, 35, 39, 40, 43, 51–56 i 58)

wirusy związane z wysokim ryzykiem, które 

mogą prowadzić do rozwoju raka zarówno w 

obrębie narządów płciowych, jak i błon 

śluzowych (typy 16 i 18)

background image

zmiany związane z 
hiperplazją, zlokalizowane na 
skórze i błonach śluzowych 
narządów płciowych, 
wywoływane przez  typy 
wirusa brodawczaka 
ludzkiego: 6, 11, 30, 42, 43, 
44, 45, 51, 52, 54

Droga przenoszenia stosunek 
seksualny.

Okres wylęgania wynosi 1–6 
miesięcy

Okres utajenia może trwać 
od kilku miesięcy do kilku lat.

background image

Brodawki pojawiają się zwykle 

jako miękkie, wilgotne, 
drobne, różowe lub szare 
polipy, które mogą być 
uszypułowane i występować 
w grupach. Niektóre zmiany, 
zwłaszcza kłykciny 
okołoodbytnicze, mogą 
zlewać się w twory 
wegetatywne, 
przypominające kalafiory lub 
mogą mieć wydłużone 
szypuły.

kłykciny olbrzymie Buschke-
Lowensteina.

background image

 Chorobę wywołują wirusy  HPV-16, 
rzadziej HPV-33 i HPV-34.

zmiany mają charakter płasko - 
wyniosłych grudek 
o średnicy kilku milimetrów, 
różowych lub lekko brunatnych o 
gładkiej powierzchni.

umiejscowione są: u mężczyzn na 
żołędzi, u kobiet na wargach 
sromowych, w fałdach 
pachwinowych 
i w okolicy odbytu.

Kobiety z bowenoid papulosis 
lub partnerki mężczyzn 
z tą chorobą stanowią grupę 
wysokiego ryzyka rozwoju raka 
szyjki macicy.

background image

Różnicowanie kłykcin kończystych:

kłykciny kiłowe

mięczak zakaźny

włókniak miękki

perliste grudki prącia

bowenoid papulosis

Różnicowanie kłykcin olbrzymich:

rak kolczystokomórkowy

kłykciny kończyste

Różnicowanie bowenoid papulosis

kłykciny kończyste

liszaj płaski

znamiona barwnikowe płaskie

mięczak zakaźny

choroba Bowena

background image

Badanie kliniczne
Test przy pomocy kwasu 
octowego
Badanie cytologiczne
Badanie histologiczne
Badanie genetyczne.

background image

Zakażenie wirusem HPV błon 

śluzowych może przebiegać w 

postaci utajonej, subklinicznej 

i klinicznej. Manifestacją 

kliniczną zakażenia są 

widoczne gołym okiem 

brodawki, natomiast infekcja 

latentna jest możliwa do 

wykrycia jedynie po 

wykonaniu testu na obecność 

DNA HPV. Subkliniczne 

zakażenie HPV można 

zdiagnozować na podstawie 

badania  kolposkopowego i 

cytologicznego.

 Większość infekcji HPV ma 

postać utajoną.

background image

W komórkach-  swoiste wtręty wirusowe, od 

których obecności komórki te nazwano 
koilocytami. 

Koilocyt to wieloboczna komórka o wyraźnych 

granicach, z przejaśnieniem wokół jądra. 
Często zawiera 2 lub więcej jąder. Mogą one 
występować w skupiskach w 
powierzchniowych warstwach nabłonka 
paraepidermalnego szyjki.

background image
background image
background image
background image

HYBRYDYZACJA DNA IN SITU

REPLIKACJA WIRUSA HPV-6

background image

HYBRYDYZACJA DNA IN SITU

REPLIKACJA WIRUSA HPV-42

background image

Wykrywanie DNA wirusa za pomocą PCR
Testy:Hybride Capture 2 ;Amplicor HPV - większa
 czułość i swoistość. 
Zdecydowaną zaletą Amplicor HPV jest  

oznaczanie tzw. koktajlu wirusów onkogennych.

Jednokrotne przeprowadzenie testu umożliwia 

wykrycie nie tylko zakażenia HPV 16 i 18, ale w 

sumie 1 lub kilku z 13 najbardziej onkogennych 

typów wirusa. Za pomocą Amplicor HPV można 

oznaczyć typ HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 

51,52, 56, 58, 59, 68.

background image

Środki cytotoksyczne

Immunoterapia

Leczenie chirurgiczne

background image

Podofilina

Podofilotoksyna

Kwas trójchlorooctowy

5-Fluorouracyl

background image

Interferony

- techniki (żel, doogniskowe, parenteralne)
- powikłania (gorączka, objawy 
grypopodobne)
- wyniki (60%)

Imiquimod

- 77% kobiet i 40% mężczyzn

Szczepionki

background image

Krioterapia

Elektrokauteryzacja

Laser

Wycięcie chirurgiczne

background image
background image

Opryszczkę  narządów  płciowych  wywołuje    wirus 

opryszczki zwykłej (HSV) typu 2, rzadko typu 1.  
Pierwotne  zakażenie  może  być  bezobjawowe  lub 

manifestuje  się  wysiewem  drobnych  pęcherzyków  na 

rumieniowej  podstawie,  najczęściej  w  obrębie 

narządów  płciowych  i  odbytu.  Choroba  ma  charakter 

nawracający z okresami utajenia różnej długości.
  Opryszczka  u  ciężarnych  może  być  przyczyną 

wewnątrzmacicznego 

zakażenia 

płodu 

lub 

okołoporodowego zakażenia noworodka.

.

background image

Wirusy Herpes należą do rodziny Herpesviridae, podrodziny 

Alphaherpesvirinae, Herpesviridae. Mają kształt sferyczny, dużą 
średnicę (150–200 nm) i zbudowane są z 4 warstw strukturalnych. 
Wewnętrzny rdzeń (o średnicy 100 nm), składający się z linijnego DNA, 
okrywa kapsyd o budowie ikozahedralnej, składający się ze 162 
kapsomerów. Między kapsydem a osłonką leży warstwa białek 
tegumentowych, wnikająca między kapsomery.

Zewnętrzną część wirusa tworzy otoczka lipidowa z glikoproteinami, które 

przenikają przez zewnętrzną warstwę osłonki, tworząc wypustki. Mają 
one kluczowe znaczenie w wiązaniu z receptorem komórkowym 
(glikoproteiny, tj. gB, gD, gH i gL) oraz stanowią antygeny wiążące 
swoiste przeciwciała neutralizujące wirusa.

background image

Genom wirusa opryszczki zwykłej stanowi jedna cząsteczka liniowego, 2-

niciowego DNA (dsDNA), a powstanie infekcyjnych cząstek potomnych 
wywołuje efekt cytopatyczny i śmierć komórki. 

2 typy wirusów opryszczki zwykłej
 – Herpes simplex typu 1. (Herpes simplex virus 1 – HSV-1 lub Human 

herpes virus 1 – HHV-1)

- typu 2. (HSV-2 lub HHV-2)
 Oba mają wspólną w ok. 50% sekwencję nukleotydów, a różnice dotyczą 

głównie cech epidemiologicznych. Wspólną i znamienną właściwością 
herpeswirusów jest zdolność do przechodzenia w fazę latencji i 
możliwość przetrwania w organizmie gospodarza przez całe jego życie

background image

Wirus

Choroby

Ponadto 

u osób z obniżoną 

odpornością

Alfa – 

herpe

svirid

ae

Wirus opryszczki 

zwykłej typ 1    

(HSV-1)

Gingivostomatitis
Herpes labialis
Dermatitis, 

Pharyngitis

Encephalitis
Rzadko: Proctitis, Herpes 

progenitalisUrethritis, 

Cervicitis.

Esophagitis
Pneumonitis 

Hepatitis

Wirus opryszczki    

     
zwykłej typ 2      
(HSV-2)

Herpes progenitalis      

       
Urethritis, Cervicitis, 

ProctitisHerpes 

neonatorum. 
Rzadko: Pharyngitis, 

Dermatitis, 

Meningoencephalitis,
Gingivostomatitis 

Zakażenia 

rozsiane

Wirus ospy 

wietrznej i 

półpaśca (VZV)

Varicella
Zoster

Zakażenia       
Rozsiane

background image

Czynniki powodujące nawroty

Ogólne:  

Miesiączka, zmęczenie, stres, silne 
oziębienie, choroby bakteryjne lub 
wirusowe, stosowanie leków 
immunosupresyjnych lub cytostatyków, 
choroby nowotworowe.        

   

Miejscowe:

Urazy skóry, podrażnienie środkami 
chemicznymi, intensywne nasłonecznienie, 
naświetlanie promieniami ultrafioletowymi, 
epilacja, dermabrazja, miejscowa aplikacja 
retinoidów lub prostaglandyn.  

background image
background image

U kobiet opryszczka narządów płciowych 
wywołuje zmiany zlokalizowane 
najczęściej na wargach sromowych, w 
pochwie (vulvovaginitis) i na szyjce 
macicy (cervicitis herpetica). Obserwuje 
się je u ok. 80% kobiet w czasie 
pierwotnego zakażenia. 
Bolesność tych zmian jest znaczna, 
szczególnie w czasie pierwszego wysiewu.

kobiety

background image

mężczyzn zmiany spowodowane 

wirusem opryszczki obserwuje się 

najczęściej na napletku, żołędzi i skórze 

prącia. Poza tym mogą być w  ujściu cewki 

moczowej, powodując zapalenie cewki 

moczowej z towarzyszącym wyciekiem 

(śluzowym lub wodnistym) i objawami 

dysurii (silne szczypanie i bolesność 

podczas oddawania moczu). Nierzadkim 

powikłaniem jest stulejka.

mężczyźni

background image

Zarówno  u kobiet jak i u mężczyzn obserwuje 

się zmiany opryszczkowe na skórze pośladków 

oraz 

w okolicy odbytu (częściej u homoseksualistów).

Nawroty występują po różnie długo trwającym 

okresie bezobjawowym, są przeważnie w tych 

samych miejscach. Są częstsze w zakażeniach 

wywołanych przez HSV- 2 niż HSV-1,są mniej 

bolesne i mniej rozległe. 

background image

Choroba ta stwarza wielkie niebezpieczeństwo dla 

płodu. Mogą być:    

zakażenia wewnątrzmaciczne (w pierwszych 

dwóch trymestrach ciąży grożą poronieniem lub 

nieprawidłowym rozwojem płodu). W trzecim 

trymestrze może być przyczyną przedwczesnych 

lub niewczesnych porodów.

największym zagrożeniem dla płodu są zakażenia 

pierwotne, do których dochodzi w okresie akcji 

porodowej. Noworodek przechodząc przez kanał 

rodny styka się z wydzieliną zmian zawierających 

wirusy opryszczki.

background image

Następstwa zakażenia okołoporodowe 

mogą być ograniczone:zmiany na skórze, 

keratitis dendritica,stomatitis herpetica lub 

meningoencephalitis.

rozsiane będące następstwem wiremii.

narządami najczęściej zaatakowanymi są 

OUN,wątroba, płuca i szpik kostny.

zmiany na skórze obserwuje się u 50-70% 

zakażonych noworodków.

należy rozważyć cięcie cesarskie u kobiet          

z objawami opryszczki na narządach 

płciowych.

background image

ROZPOZNANIE

Rozpoznanie ustala się na podstawie:

zmian pęcherzykowych

miejscowej przeczulicy,bólu

powiększenia węzłów chłonnych

umiejscowienia w okolicy narządów 
płciowych

skłonności do nawrotów

stwierdzenia jednego z wirusów opryszczki

w wydzielinie ze zmian.

background image

Kiła I okresu

Wrzód miękki

Ziarnica weneryczna pachwin

Świerzb

Półpasiec

 Zapalenie  żołędzi 

Kandydoza

background image

izolacja wirusa z materiału klinicznego przez hodowlę – do niedawna złoty standard 
diagnostyczny;  (określenie wrażliwości szczepu)

 Izolację wirusa przeprowadza się, zakażając badanym materiałem zarodki kurze, myszy 

(domózgowo), hodowle komórkowe (diploidalne ludzkie fibroblasty – WI-38,MRC-5, 
komórki nerki noworodka chomika BHK-21, komórki nowotworu nabłonkowego szyjki 
macicyHeLa); po upływie 1–3 dni pojawiają się charakterystycznezmiany 
cytopatyczne, tj. wtręty i komórki olbrzymiewielojądrowe (syncytia);

 badanie mikroskopowe rozmazów komórkowych barwionych hematoksyliną-eozyną 
lub metodą Giemzy (test Tzancka) na obecność komórek olbrzymich wielojądrzastych;

 badanie immunofluorescencyjne z użyciem przeciwciał monoklonalnych dla HSV;

 badania serologiczne stosowane w badaniach epidemiologicznych;

 wykazanie wirionów badaniem mikroskopii elektronowej (wynik w ciągu kilku godz.);

 metoda PCR (ang. polimerase chain reaction) mająca na celu wykrycie swoistych 
sekwencji kwasów nukleinowych; szczególne znaczenie w potwierdzeniu etiologii 
meningitis herpetica, encephalitis herpetica i herpes neonatalis

background image

Istniejące czynne zakażenie wirusowe zostaje potwierdzone, gdy 

stwierdza się antygen lub swoiste przeciwciała w klasie IgM albo 
występuje serokonwersja dla przeciwciał IgG i 4-krotny wzrost w 
kolejnym badaniu (badane pary surowic w odstępach 10–14 dni).

 Do wykrywania obecności przeciwciał dla HSV w surowicy stosuje się 

odczyn wiązania dopełniacza (CF), zahamowania hemaglutynacji (HI), 
test neutralizacji (NT), immunofluorescencji pośredniej (IIF) oraz 
metody immunoenzymatyczne (EIA). 

Metodą CF i NT wykrywa się przeciwciała w zakażeniach pierwotnych 

między 4. a 21. dniem od zakażenia. Metody EIA wykorzystuje się 
również do badania obecności w materiale antygenów wirusowych

background image

A. W zakażeniu pierwotnym:

Acyklowir doustnie 200mg 5x dz-5 dni

Famcyklowir doustnie 200mg 3xdz 5 dni

Walacyklowir doustnie 500mg 2xdz 5 dni

Wg CDC w USA leki te zaleca się podawać
przez 7-10 dni; w ciężkich przypadkach 

acyklowir dożylnie w dawce 5-10 mg/kg m.c 

co 8 godzin 

   przez 5-7 dni.

Efekt leczniczy najskuteczniejszy jeśli 

leczenie rozpocznie się przed  upływem 72 

godzin od wystąpienia zmian.

background image

5% acyklowir (Virolex)

5% pencyklowir

Viosept

Pasta cynkowa

background image

Mięczak zakaźny wywołuje wirus z grupy 
ospy (Poxviridae),nazwany molluscum 
contagiosum virus .

Chorują najczęściej dzieci do 5 lat i osoby 
dorosłe od 15- 29 lat ( u których mają cechy 
choroby przenoszonej drogą płciową). 

Mięczak zakaźny występuje u 20% 
zakażonych HIV.

Okres wylęgania średnio wynosi 2-3 m-ce.

background image
background image
background image
background image
background image

Rozpoznanie ustala się na podstawie : 

Obecności twardych guzków, 
półprzezroczystych

Pępkowatego zagłębienia

Kaszowatej wydzieliny

Umiejscowienia w okolicy narządów 
płciowych

Badania hist-pat lub cytologicznego

background image

Brodawki młodocianych

Brodawki płciowe (kłykciny)

Brodawki zwykłe

 Kłykciny kiłowe

Prosaki

Syringoma

Keratoacanthoma 

Basalioma

LECZENIE: 

KRIOTERAPIA, ŁYŻECZKOWANIE, 

WYCIĘCIE, ELEKTROKOAGULACJA.

RETIN A, 5% KWAS SALICYLOWY LUB 

MLEKOWY W KOLODIONIE.

background image

Zakażenia genitalnymi typami ludzkich wirusów brodawczaka (HPV) 
mogą być przyczyną stanów przednowotworowych (neoplazji 
śródnabłonkowej) i raków szyjki macicy, sromu, pochwy, odbytu i prącia 
( głównie HPV 16 i 18) lub wywoływać brodawki płciowe (kłykciny 
kończyste, głównie HPV 6 i 11). 

Wyeliminowanie - okres utajenia – zmiany chorobowe 

Szczepionka profilaktyczna zawierająca białka otoczki L1 czterech 
wirusów: HPV16, 18, 6 i 11 została zarejestrowana w Polsce i od 
20.11.2006 jest dostępna w aptekach pod nazwą handlową Silgard. 

Cząstki wirusopodobne - indukują  produkcję przeciwciał

Zalecane jest stosowanie szczepionki u dzieci 9-15 r. ż. oraz u kobiet 15 
-26 letnich. 

Szczepienia 0, 1, 6

background image

Szczepionka może chronić kobiety zakażone jednym 
typem wirusa przed zakażeniem pozostałymi jego 
typami.

 Szczepienie nie zmienia jednak przebiegu infekcji już 
nabytej. Z tego powodu nie można tą szczepionką 
leczyć już istniejących brodawek płciowych albo 
rozwijającego się raka szyjki macicy. 

Czterowalentna szczepionka spowodowała neutralizację 
dwóch kolejnych typów wirusa HPV (31 i 45), których 
antygeny nie są obecne w szczepionce. Wirusy typu 31 
i 45 są ściśle spokrewnione z wirusami typu 16 i 18 i 
również mogą być przyczyną raka szyjki macicy. 


Document Outline