PODSTAWY FIZJOTERAPII  

W TRAUMATOLOGII  

WIEKU ROZWOJOWEGO  

„Traumatologia  wieku  rozwojowego”  pod  red.  K.Okołta  PZWL 
Wydawnictwo lekarskie , Warszawa 1999

„Złamania  i  zwichnięcia  u  dzieci”  M.M.  Koszla  PZWL 
Warszawa 1986

„Kinezyterapia” K. Milanowska PZWL Wydawnictwo Lekarskie 
Warszawa 2003

„Rehabilitacja  Medyczna”  pod  red.  K.  Milanowskiej  i  W.  Degi 
PZWL Wydawnictwo Lekarskie Warszawa 2003 Wyd. IV

„Traumatologia Narządu Ruchu” pod red. D. Tylmana, A. Dzika 
PZWL Warszawa 1983

„Ortopedia  i  Rehabilitacja”  pod  red.  W.Degi  PZWL  Warszawa 
1983

 

 

ODRĘBONOŚCI UKŁADU KOSTNO-

STAWOWEGO U DZIECI

  obecność chrząstki wzrostowej
 o aktywności zależnej płci i wieku( aż do zakończenia 
 wzrostu ) , 

 najaktywniejszej w  przedziale  wiekowym od 6 do 9 
r.ż., w okol. kolana i łokcia,

 chrząstka  wzrostowa  lekko  falistym  brzegiem 
połączona  jest  z  nasadą  i  przynasadą  oraz  otoczona 
jest  silnym  pierścieniem  tkanki  łącznej  włóknistej  – 
okostną  ,grubszą  w  okl.  trzonu  i  cieńszą  w  okol. 
nasad

 

 

 bardzo  silny  aparat    więzadłowo  –  torebkowy 
stawu,  obejmujący  okl.    nasad,  o  wytrzymałości 
większej niż połączone chrząstki z nasadą → częściej 
następuje złuszczanie nasady niż  rozerwanie torebki 
 stawu.

 

Najczęściej łamie się:

  kk. przedramienia – 35%,
  obojczyk – 21%
  k.ramienna  (odcinek  dalszy)  –  16,4%  (złamania 

nadkłykciowe)

 kk.podudzia – 10,7%,
  k. udowa -7,4%

 

 

 łatwiej  przebiega  proces  gojenia  i  przebudowy, 
jednak  obejmuje  on  także  oddalone  od  złamania 
obszary  wzrostowe  kości,  poprzez  odbudowę 
struktury  beleczek  istoty  gąbczastej,  korekcję  osi 
warstwy  korowej  kości  ,  poprzez  kościotwórcze 
procesy  odokostnowe  oraz    udrażnianie  kanału 
szpikowego,

  znaczne  możliwości  przebudowy  i  samokorekcji 
złamania 

(przemieszczenia 

obrotowe 

ulegają 

samoprzebudowie 

w 

ograniczonym 

zakresie-

wielotygodniowym  przebiegu  zmiany  aktywności 
wzrostowej,

  istotny wpływ obciążeń na samomodelowanie kości 

po złamaniu.

 możliwość 

trwałego 

zniekształcenia 

wzrostu 

kostnego 

w 

wyniku 

uszkodzenia 

chrząstek 

wzrostowych,

   „wrażliwość”szyjek k.udowej – ukrwienie głowy 

 

 

Typowe rodzaje złamań u dzieci

  złuszczenie nasad,
  tzw. złamania zielonej gałązki = podokostnowe,
             złamania  z  awulsją  części  pozastawowej  kości 

wskutek  oddziaływania mięśni 

   tzw. złamania „plastyczne”.
 

W  WIELU  PRZYPADKACH  PROCES  USPRAWNIANIA 
DZIECI  PO  URAZACH  W  ZAKRESIE  UKŁADU   
KOSTNO  -  STAWOWEGO  NIE  WYMAGA  TYPOWEGO 
POSTĘPOWANIA REHABILITACYJNEGO.

 

 

U 

dzieci 

obok 

oddziaływania 

medycznego, 

psychologicznego,  społecznego  w  rehabilitacji  należy 
uwzględnić też aspekt pedagogiczny. 

Proces 

usprawniania 

winien 

być 

mocno 

indywidualizowany,  rozpoczynać  się  możliwie  jak 
najwcześniej,  trwać  przez  cały    okres  leczenia  (z 
intensyfikacją przed zakończeniem hospitalizacji)

 Rola  urazu  psychicznego  wywołanego  wypadkiem, 
obrażeniami 

i 

jego 

skutkami 

(także 

utrata 

najbliższych)

 

 

 istotny wpływ
  wieku,
  odżywiania,
  mechanizm urazu,
  jego umiejscowienia.

Zasadniczą rolę odgrywa  kinezyterapia 

rozpoczynana możliwe  jak najwcześniej. Z 

wdrażaniem:

  ćwiczeń  oddechowych  (zwłaszcza  u  dzieci 

leżących),

  ćwiczeń  ułożeniowych  (unoszenie    kończyn  w 

opatrunkach unieruchamiających),

  ćwiczenia 

stawów 

nie 

objętych 

unieruchomieniem,

  ćwiczenia izometryczne,

 

 

 przywróceniem  pełnego  zakresu  ruchomości 

stawów objętych unieruchomieniem,

  przywrócenie prawidłowej siły mięśniowej,
  wczesne pionizacja.

 

 

ZABIEGI FIZJOTERAPUTYCZNE WINNY BYĆ 

DOBIERANE Z DUŻĄ OSTROŻNOŚCIĄ I MOCNO 

INDYWIDULALIZOWANE BEZ UŻYCIA SIŁY.

 

Do 

najczęściej 

stosowanych 

należy 

zaliczyć: 

promienie 

podczerwone, 

(efekt 

cieplny, 

rozszerzenie 

naczyń 

włosowatych 

zwiększenie 

napływu  tętniczego,  zmniejszenie  napięcia  mm.,  ↑ 
progu  bólu,  +  receptorów  skórnych  ciepła)  lampa 
Sollux z filtrem czerwonym i z filtrem niebieskim .

Stosunkowo często używane są zabiegi jontoforezy z 
wprowadzeniem  leków  (p/zapalnych,  p/bólowych, 
antybiotyki, itp).

 

 

Prądy diadynamiczne stosuje się przy uporczywych 
dolegliwościach  bólowych  (uwaga  na  chrząstki 
wzrostowe).

  Prądy  interferencyjne  (  uwaga  chrząstki 
wzrostowe  )  Nemeca  poprzez  podwyższenie  progu 
bólu,  rozszerzenie  naczyń  krwionośnych  również   
mają zastosowanie w uporczywych trudno poddający 
się leczeniu bólach.

  Stosunkowo  często  zalecana  jest  biostymulacja 
laserowa,  (wykorzystująca  efekt  wzrostu  syntezy 
kolagenem, 

białek, 

ATP, 

kwasem 

RNA, 

PG).Przyspieszenie  gojenia  uzyskuje  się  też  przez 
stosowanie zmiennych pól magnetycznych.

 

 

ZŁAMANIE OBOJCZYKA

  możliwe  jak  najwcześniej  wdraża  się  uruchomienie 

barku,

   ćwiczenia bierne prowadzone przez fiozjoteraputę
  ćwiczenia  czynne  (odwodzenie,  przywodzenie, 

zginanie, prostowanie, ruchy obrotowe)    ↓

                                    zabawy w  wodzie

  jednoczesne  wzmacnianie  mm.  grzbietu,  brzucha  i 

pośladków (prawidłowa postawa ciała).

 

 

ZŁAMANIA I ZWICHNIĘCIA BLIŻSZEGO 

ODCINKA KOŚCI RAMIENNEJ

 podczas  unieruchomienia  zaleca  się    ćwiczenia 
dłoni, palców, nadgarstka,

 ćwiczenia  bierne  (po  zdjęciu  unieruchomienia)  ze 
zginaniem, 

prostowaniem, 

przywodzenie, 

odwodzenie, rotacją w barku,

 ćwiczenia  czynne  (zaburzenia);  przednie  unoszenie 
ramienia z  supnacją przednią,

  wzmocnienie mm. obręczy barkowej,
  prawidłowa postawa ciała.

 

 

 

ZŁAMANIA TRZONU KOŚCI RAMIENNEJ

 

ćwiczenia 

nadgarstka, 

dłoni, 

palców 

w 

unieruchomieniu (chwyt dłoni),

 ćwiczenia bierne,
 ćwiczenia 

czynne 

(zaburzenia) 

ewent. 

tzw. 

ćwiczenia wahadłowe w pozycji na brzuchu ,

  ćwiczenia z oporem wody, masaże wirowe,

 

 

 

ZŁAMANIA I ZWICHNIĘCIA W OKOLICY 

ST.ŁOKCIOWEGO

  uszkodzenia 

aparatu 

więzadłowego, 

mięśni, 

naczyń, nerwów,

  unoszenie  całej  kończyny  w  unieruchomieniu 

(p/obrzękowo),

  dalsze  ćwiczenia  ułożeniowe  po  zdjęciu  opatrunku 

gipsowego,

  stosowanie p/obrzękowo i p/zapalnie promieni 
podczerwonych, laseru, pola magnetycznego, 
jontoforezy,

  prądy  interferencyjne  w  zaburzeniach  naczynio-

ruchowych,

  stopniowe  wprowadzanie  ćwiczeń  biernych  i 
czynnych st. łokciowego,

   najpierw w odciążeniu,
  powrót ruchów obrotowych przedramienia,

 

 

  kąpiele w ciepłej wodzie (35-37

0

C),

  ocieplanie całej kończyny górnej
                    ↓

      reinerwacja mięśni

 

 

PRZYKURCZ VOLKMANNA

w  dużym uproszczeniu wynika z ciasnoty  
przedziałów powięziowych, powstałych w wyniku 
ucisku (urazu) i zaburzeń krążenia żylnego najpierw, 
tętniczego, reakcji nerwów układu autonomicznego - 
dochodzi do miejscowych zaburzeń krążenia z 
zablokowanym odpływu żylnego, później i napływu 
krwi tętniczej, ucisku i uszkodzeń nerwów → zmian 
zwyrodnieniowych mięśni z b. szybkim  włóknieniem 
mm. przedramienia, głównie m. zginacza długiego 
kciuka i mm. zginaczy głębokich palców:

                 ↓

  usunięcie ucisku (rewizja złamania),
  rewizja dołu łokciowego ,

 

 

odsłonięcie nerwów i naczyń,

 szerokie chirurgiczne odsłonięcie, aż do dalszej części przedramienia,
  otwarcie omięsnej  mm. jw. i innych
                ↓

  usuwanie fragmentów  martwiczych
Usprawnienia:

 ćwiczenia bierne w stawach poszczególnych  palców (przy maksymalnym 

zgięciu grzbietowym w nadgarstku),

       równocześnie ćwiczenia czynne w barku, łokciu i nadgarstku,
       b. ostrożnie ciepłe kąpiele, masaże wirowe,
       b.ostrożnie masaże suche.
Jednocześnie łuski korekcyjne

 

 

  uruchomienie jednoczesne nadgarstka,
  ćwiczenia oporowe w niedowładach mm. ramienia.
Przy  uszkodzeniach  nerwowych  prowadzi  się  tzw. 
reedukację  mięśni    poprzez  stosowanie  ćwiczeń 
zależnych od siły mięśniowej:

  0-1 w skali Lovetta – ćwiczenia bierne prowadzone 

oraz ćwiczenia izometryczne,

  2  mg  skali  Lovetta  –  ćwiczenia  czynne  w 

odciążeniu,

 3  mg  skali  Lovetta  –  ćwiczenia  czynne  /nawet 

zwiększające zakres ruchami  st. łokciowego) także:

  stymulacja 

laserowa 

wzdłuż 

przebiegu 

uszkodzonego nerwu,

 stymulację 

elektryczną 

odnerwionych 

grup 

mięśniowych 

prądami 

impulsowymi 

niskiej 

częstotliwości,

 promienie podczerwone,

 

 

ZŁAMANIA KOŚCI PRZEDRAMIENIA 

 ćwiczenia  utrzymujące  ruchy  w  barku  i  palcach 
podczas unieruchomienia,

 dalsze  ćwiczenia  bierne  i  czynne  w  st.  łokciowym 
po zdjęciu unieruchomieniu z ruchami  obrotowymi 
włącznie,

  ćwiczenia bierne i czynne nadgarstka.

 po  uszkodzeniach    typu    MONTEYGIA,  czy  też 
izolowanych 

uszkodzeniach 

więzadła 

obrączkowatego główki k. promieniowej:

  k.górna na temblaku po zdjęciu unieruchomienia,
   ćwiczenia czynne st.łokciowego ( w odciążeniu),
  ewentualne masaże wirowe,
  ćwiczenia czynne z oporem wody.

 

 

ZŁAMANIA MIEDNICY:

  ćwiczenia  izometryczne  w  unieruchomieniu  (mm. 
pośladkowe, m. czworogłowy uda, mm. łydki),

  ćwiczenia bierne i czynne kk.dolnych,
  stopniowa pionizacja,
  ćwiczenia  wzmacniające  mm.obręczy  biodrowej  i 

kk. dolnych,

  ćwiczenia ogólnokondycyjne,
  nauka  chodzenia  →  chodzenie  ze  stopniowym 

obciążeniem

 

 

ZŁAMANIA KOŚCI UDOWEJ

 ćwiczenia  utrzymujące  pełny  zakres  ruchów  w 
stawach nie objętych unieruchomieniem,

  równoczesne ćwiczenia izometryczne,

 ćwiczenia  bierne  po  zdjęciu  opatrunku  gipsowego 
prowadzone przez fizjoterapeutę,

  ćwiczenia  czynno  –  bierne  i  czynne  ze  stopniowym 

zwiększeniem zakresu ruchów,

 jednoczesne 

stosowanie 

ćwiczeń 

samowspomagających  (gdy  ruch  jednej  kończyny 
zwiększa zakres ruchu kończyny drugiej).

W  przypadkach  skostnień  okołostawowych  biodra 
zalecane  jest  stosowanie  wyciągu  pośredniego  – 
uwaga na nasady

 

 

  dobroczynne działanie ćwiczeń w wyporem wody,
  ćwiczenia przywracające siłę mięśniową,
 dalsze ćwiczenia czynne w wodzie i z dawkowanym, 

oporem,

  nauka chodzenia.

 

 

URAZY STAWU KOLANOWEGO

 ćwiczenia  utrzymujące  prawidłowy  zakres  ruchów 
w stawach nieobjętych unieruchomieniem,

  ćwiczenia izometryczne mm.czworogłowych,
  ćwiczenia  stopy  bierne  ,  bierno-czynne  ,czynne  i 

oporowe,

  ćwiczenia  kolana  czynne  w  odciążeniu  z 
ćwiczeniami samowspomaganymi,

  ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniwą.,
 często 

stosowane 

są 

też: 

zmienne 

pole 

magnetyczne, stymulacja laserowa,

 

 

  pionizacja,
  nauka  chodu  z  dawkowanym  i  wzrastającym 

obciążeniem,

  Sollux z filtrem niebieskim na okl.st. kolanowego.
 

Przy ograniczeniach wyprostu  ćwiczenia 
redresyjne (lub wyciągi) - UWAGA 

 

 

ZŁAMANIA KOŚCI PODUDZIA i STOPY

 

ćwiczenia 

utrzymujące 

masę 

i 

siłę 

mm.uda 

(izometryczne, ruchy w st.biodrowym),

  po  zdjęciu  opatrunku  unieruchamiającego  ćwiczenia 
zwiększające ruchomość biodra i kolana,

  unieruchomienia  st.  skokowych  i  stawów  śródstopno 

-paliczkowych

               ↓

   ćwiczenia w ciepłej  wodzie,
   ćwiczenia czynne z oporem jw.,

  nauka  obciążania  stopy  (statycznie  i  dynamicznie)  z 
właściwą  pronacją  i  supinacją    stopy  i  jej  osiowym 
ustawieniem,

   ewentualne  masaże  wirowe,  stymulacja  laserowa, 
zmienne pole magnetyczne